Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Ðiều cần biết về tắc mạch trĩ

Trĩ hậu môn là những tổ chức mạch máu bình thường, ở trong lòng ống hậu môn từ khi người sinh ra.

Trĩ hậu môn là những tổ chức mạch máu bình thường, ở trong lòng ống hậu môn từ khi người sinh ra. Bệnh trĩ là từ được dùng khi chỉ một tập hợp các biểu hiện bệnh lý, có liên quan đến những thay đổi mạng mạch trĩ. Một trong những biến chứng của sự thay đổi mạng mạch này là tắc mạch trĩ, còn gọi là nhồi máu trĩ...

Tắc mạch trĩ là sự hình thành những cục máu đông do sự phá vỡ mạch máu tại mạng mạch trĩ. Đây là một biến chứng hay gặp, luôn luôn là sự biểu hiện và tiến triển ngấm ngầm của bệnh trĩ, dẫn đến một bệnh cảnh lâm sàng rầm rộ, đột ngột đau buốt hậu môn, kèm theo phù nề ngày một gia tăng theo mức độ đau, buộc bệnh nhân không thể cố tình bỏ qua.

Nguyên nhân do đâu?

Có nhiều giả thiết về nguyên nhân làm khởi phát biến chứng này như: sau một gắng sức tĩnh hoặc động; ăn uống quá mức (đặc biệt là rượu); ở phụ nữ có thể xuất hiện vào lúc hành kinh hoặc trước kỳ kinh, hoặc những tháng cuối thai kỳ (vì đương nhiên, kỳ kinh hoặc mang thai, hoặc chuyển dạ ở nữ đã là những rối loạn huyết động cho vùng hậu môn), hoặc chấn thương hậu môn mà hay gặp nhất là móc phân do táo bón và đôi khi gặp trong những áp-xe hậu môn...

Nhưng đa số những trường hợp mà theo một nghiên cứu của các tác giả thuộc Viện Y học cổ truyền quân đội đã cho thấy: những người có tiền sử thỉnh thoảng chảy máu trĩ khi đại tiện, gặp phải những ngày thay đổi thời tiết, hoặc do uống rượu, lao động nặng nhọc, vận động quá mức... (gắng sức động) hoặc ngồi quá lâu như ngồi đánh bài, ngồi máy may, ngồi ôtô, máy bay một chặng đường quá xa... (gắng sức tĩnh), sẽ có nguy cơ cao làm khởi phát tắc mạch trĩ.

Hình ảnh trĩ nội, trĩ ngoại.

Với các trường hợp tắc mạch trĩ ngoại, những cơn đau buốt mỗi ngày một tăng trong khoảng 3-5 ngày đầu, tiếp sau đó sẽ xuất hiện một mảng hoại tử khô trên bề mặt chỗ sưng tấy. Diện tích chỗ hoại tử loét ra và cục máu được loại ra cùng sự chảy máu, sưng đau giảm dần. Di tích nho nhỏ mà nó để lại ở hậu môn, người ta gọi là “mảnh da thừa”.

Trong trường hợp tắc mạch trĩ nội thì không có tiến triển thuận lợi như vậy. Đau ngày một dữ dội tỷ lệ thuận với mức độ sưng nề. Các búi trĩ nội lồi sa ra ngoài, bệnh nhân không tự đẩy trở lại lòng ống hậu môn được. Dịch rỉ viêm xuất tiết ngày một nhiều cùng với sự xuất hiện của các giả mạc che phủ những đám hoại tử. Bệnh nhân mỗi lúc càng đau buốt, rát làm cho cơ thắt hậu môn càng co thắt mạnh, hậu quả là rối loạn tuần hoàn mạng mạch trĩ càng nặng nề, sưng tấy ngày một lớn khiến bệnh nhân càng đau... Cứ như thế tạo ra một vòng xoắn bệnh lý hành hạ người bệnh có khi kéo dài vài ba tuần.

Xử trí thế nào?

Điều trị bệnh trĩ

Với bệnh cảnh rầm rộ, đột ngột sưng, đau dữ dội ở hậu môn khiến bệnh nhân lo sợ và mong được tư vấn, điều trị ngay. Nhưng do bệnh ở hậu môn nên đa số người bệnh ngại ngùng khi phải đi khám, thêm vào đó, sự sưng đau tại hậu môn khiến bệnh nhân ngồi xe khó khăn nên nhiều người tự điều trị bằng các thuốc kháng sinh (vì họ cho rằng hậu môn sưng tấy là do viêm nhiễm). Có người xin tư vấn qua thì đôi khi nhận được lời khuyên không đúng như: ngâm nước muối rồi đẩy vào. Kết quả là không khỏi mà theo trình tự tiến triển của bệnh cùng với sự tác động cơ học tại chỗ không đúng khiến sưng và đau tăng nặng hơn, bệnh nhân buộc phải đến khám trực tiếp tại các cơ sở y tế và khi được chuyển tới đúng các chuyên khoa hậu môn thì bệnh đã ở vào giai đoạn muộn, khiến cho việc xử trí kỳ đầu kém hiệu quả.

Ở đây, chúng tôi không có ý định đưa ra một phác đồ xử trí nào cụ thể đối với tắc mạch trĩ, bởi vì việc xử trí được tùy chọn chỉ định với từng cơ sở chuyên khoa hậu môn, phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, kinh nghiệm thầy thuốc cũng như trang thiết bị của từng nơi. Sẽ chắc chắn rằng, đau và sưng nề nhanh chóng thuyên giảm ngay lần xử trí kỳ đầu nếu đã chẩn đoán chính xác. Việc chẩn đoán rất có thể nhầm với các bệnh khác ở hậu môn như: nứt kẽ hậu môn, áp-xe hậu môn... nếu thầy thuốc chỉ nghe kể bệnh mà không khám cụ thể tại hậu môn.

Lời khuyên của thầy thuốc
Tùy thuộc vào từng thể bệnh tắc mạch trĩ và tùy thuộc vào trang thiết bị tại bệnh viện, kinh nghiệm của mỗi thầy thuốc sẽ có phương pháp điều trị phù hợp, hiệu quả. Khi có triệu chứng sưng đau hậu môn kiểu như tắc mạch trĩ, cần đến ngay cơ sở chuyên khoa hậu môn để khám và xử trí càng sớm càng tốt (tốt nhất là trong vòng 48 giờ đầu tiên).

Để phòng tránh biến chứng tắc mạch trĩ người bệnh cần đến cơ sở chuyên khoa hậu môn khám ngay nếu có triệu chứng chảy máu khi đại tiện, để có thể được điều trị sớm. Trong những ngày thay đổi thời tiết cần chú ý tránh hoạt động gắng sức (dù là gắng sức động hay tĩnh), cùng như tránh uống quá nhiều rượu bia.
TS. Phan Hoài Trung - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

Xem thêm