Hội chứng rối loạn thần kinh tự miễn ở trẻ em liên quan đến nhiễm liên cầu khuẩn (PANDAS)

Hội chứng PANDAS là gì?

PANDAS là viết tắt của “các rối loạn thần kinh tự miễn ở trẻ em liên quan đến nhiễm trùng liên cầu khuẩn”. PANDAS mô tả các tình trạng gặp ở một số trẻ em bị nhiễm trùng liên cầu khuẩn, chẳng hạn như viêm họng liên cầu khuẩn hoặc sốt ban đỏ. Hiện nay đã có một số báo cáo về sự phát triển của tics (một loại hành vi ám ảnh cưỡng chế) và các triệu chứng tâm thần và thần kinh khác sau khi mắc hội chứng này, tuy nhiên các chuyên gia vẫn chưa xác định được mối liên hệ rõ ràng.

Ai có nguy cơ mắc hội chứng này?

Hội chứng rối loạn thần kinh tự miễn sau nhiễm liên cầu khuẩn được ghi nhận mắc nhiều nhất ở độ tuổi từ 3 đến 12 tuổi. Một số chuyên gia cho rằng hội chứng này phổ biến hơn ở bé trai hơn là bé gái. Họ cũng cho rằng trẻ em có thể có nguy cơ mắc hội chứng này cao hơn nếu trẻ có các dấu hiệu sau:

• Nhiễm trùng liên cầu khuẩn nhóm A thường xuyên, chẳng hạn như viêm họng liên cầu khuẩn hoặc sốt ban đỏ thường xuyên.
• Tiền sử gia đình mắc các bệnh tự miễn hoặc sốt thấp khớp.

Thanh thiếu niên hoặc người lớn có thể mắc hội chứng PANDAS không?

Các nhà nghiên cứu cho rằng rất hiếm khi thanh thiếu niên hoặc người lớn có các triệu chứng về thần kinh hoặc tâm thần do nhiễm trùng liên cầu khuẩn. Các nhà nghiên cứu cũng đang tìm hiểu về những tác động tiềm ẩn lâu dài của những nhiễm trùng này.

Đọc thêm tại bài viết: Viêm họng liên cầu khuẩn

Hội chứng PANDAS có phổ biến không?

Một số nghiên cứu cho thấy đây là một hội chứng hiếm gặp.

Triệu chứng của hội chứng PANDAS là gì?

Các triệu chứng và dấu hiệu của PANDAS đã được báo cáo là có sự khác nhau rất nhiều giữa những trẻ mắc bệnh và có thể liên quan đến sự kết hợp của các tình trạng tâm lý và thần kinh. Các triệu chứng được cho là bắt đầu đột ngột và xảy ra theo từng đợt. Chúng dường như kéo dài trong vài ngày hoặc vài tuần, sau đó biến mất và lại tái phát.

Các triệu chứng tâm lý được ghi nhận của hội chứng này bao gồm:

• Lo lắng hoặc trầm cảm
• Đái dầm
• Thay đổi tâm trạng hoặc tính cách, đặc biệt là đột nhiên nổi cơn thịnh nộ hoặc cáu kỉnh
• Khó ngủ
• Không hứng thú với thức ăn
• Bồn chồn và các triệu chứng tương tự như rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD)
• Hành vi giống như rối loạn ám ảnh cưỡng chế
• Lo lắng khi xa cách
• Các tics tương tự như hội chứng Tourette

Đọc thêm tại bài viết: Hội chứng Tourette là gì?

Các triệu chứng thần kinh bao gồm:

• Những thay đổi về kỹ năng vận động (chuyển động cơ), chẳng hạn như các vấn đề về chữ viết tay
• Khó tập trung hoặc học tập
• Kết quả học tập kém
• Giảm khả năng phối hợp
• Nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh

Nguyên nhân gây ra hội chứng PANDAS là gì?

Một số chuyên gia tin rằng hội chứng này xảy ra khi hệ thống miễn dịch của trẻ sản xuất kháng thể để chống lại vi khuẩn gây nhiễm trùng liên cầu khuẩn. Nhưng các kháng thể cũng có thể tấn công nhầm vào các tế bào khỏe mạnh ở các mô khác vì các tế bào này bắt chước các tế bào của bệnh nhiễm trùng liên cầu khuẩn.

Một số chuyên gia khác tin rằng các kháng thể ảnh hưởng đến các mô trong não của trẻ, dẫn đến các triệu chứng về tâm lý và thần kinh đã được liệt kê bên trên.

Chẩn đoán

Hiện nay không có xét nghiệm nào để chẩn đoán hội chứng PANDAS. Bác sĩ sẽ tiến hành khám và đánh giá các triệu chứng của trẻ để chẩn đoán bệnh.

Hội chứng PANDAS được điều trị như thế nào?

Phương pháp điều trị PANDAS có thể bao gồm:

• Thuốc kháng sinh: Những trẻ bị nhiễm trùng liên cầu khuẩn đang hoạt động (bao gồm các triệu chứng đặc trưng của bệnh nhiễm trùng như sốt, đau họng, đau khi nuốt,…) cần dùng thuốc kháng sinh để điều trị.
• Liệu pháp hành vi nhận thức (CBT): Đây là một hình thức trị liệu tâm lý. Liệu pháp này có thể giúp trẻ kiểm soát tốt hơn các khó khăn về tinh thần và cảm xúc.

Phòng ngừa

Cách tốt nhất để phòng ngừa bất kỳ căn bệnh nào được cho là liên quan đến nhiễm trùng là ngăn ngừa nhiễm trùng xảy ra ngay từ đầu. Khuyến khích trẻ thực hành vệ sinh tốt bằng cách:

• Che mũi và miệng bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho hoặc hắt hơi.
• Không dùng chung thức ăn, đồ uống hoặc đồ dùng cá nhân chẳng hạn như bàn chải đánh răng.
• Rửa tay thường xuyên và sử dụng nước rửa tay bất cứ khi nào có thể.

Tiên lượng

Việc tập trung vào liệu pháp hành vi nhận thức (CBT) để điều trị các vấn đề về hành vi và đào tạo đảo ngược thói quen cho chứng tics giúp giảm tần suất các triệu chứng và cung cấp cho trẻ các kỹ năng đối phó mà trẻ cần để cải thiện chất lượng cuộc sống.

Nếu con bạn bị nhiễm liên cầu khuẩn và đang có một trong các dấu hiệu cảnh báo hội chứng PANDAS, hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt để trẻ được chẩn đoán và điều trị thích hợp.