Dạy trẻ tập đi vệ sinh chủ động

Dạy trẻ tập đi vệ sinh chủ động

Thay vì sử dụng độ tuổi như một dấu hiệu cho sự sẵn sàng, cha mẹ hãy quan sát các dấu hiệu khác của trẻ nhỏ. Trẻ được coi là đã sẵn sàng cho việc tập đi vệ sinh bằng bô khi có khả năng thực hiện các việc sau đây:

• Có thể làm theo những chỉ dẫn đơn giản
• Hiểu được những từ thường dùng trong quá trình đi vệ sinh
• Kiểm soát được cơ chịu trách nhiệm bài tiết nước tiểu: ví dụ như nhịn tạm thời việc đi tiểu
• Thể hiện bằng lời nói khi cần đi vệ sinh
• Giữ bỉm khô trong vòng 2 giờ hoặc hơn
• Đi lấy bô, ngồi lên nó, và sau đó là đi vệ sinh vào bô
• Thôi không sử dụng bỉm, quần dùng một lần 
• Thể hiện sự thích thú khi sử dụng bô hoặc mặc quần lót thay vì dùng bỉm

Lựa chọn thời gian thích hợp để bắt đầu

Bạn cần lựa chọn thời gian thích hợp để bắt đầu việc dạy trẻ tự đi vệ sinh và tốt nhất chỉ bắt đầu khi bé đã thật sự sẵn sàng. 

Tránh không bắt đầu việc dạy trẻ tự đi vệ sinh vào những khoảng thời gian căng thẳng hoặc khó khăn cho cả bạn và bé,  ví dụ như khi đi du lịch, khi bạn sinh bé tiếp theo, thay đổi từ nằm nôi sang nằm trên giường, chuyển sang nhà mới, hoặc khi bé nhà bạn bị ốm( đặc biệt là tiêu chảy). Việc trì hoãn có thể kéo dài đến khi môi trường của bé ổn định và an toàn.

Một số chuyên gia khuyến cáo là nên bắt đầu quá trình này trong mùa hè vì trẻ mặc ít quần áo hơn nhưng tốt nhất là nên đợi đến khi trẻ đã sẵn sàng.

Quá trình này kéo dài bao lâu?

Tất nhiên việc dạy một đứa trẻ mới chập chững biết đi sử dụng bô không phải là việc ngày một ngày hai mà thực hiện được. Quá trình này thường kéo dài 3 đến 6 tháng, tuy nhiên nó có thể kéo dài hoặc rút ngắn đối với một số trẻ.

Và mặc dù một số trẻ có thể học cách không đái dầm vào ban đêm hoặc không đi tiểu vào người hoặc vào quần áo (hoặc giường) và sử dụng bô cùng một lúc, nhưng cũng cần thêm một vài tháng để rèn luyện trẻ giữ khô ráo vào ban đêm.

Các loại bô

Có 2 loại bô thường dùng đó là:

• Bô riêng, có kích thước cho trẻ em để trẻ ngồi và có thể đổ vào bồn cầu.
• Ghế ngồi hoặc nắp bồn cầu có kích thước cho trẻ em được đặt trên bệ ngồi của bồn cầu sẽ khiến trẻ cảm thấy thích thú, an toàn và không sợ bị ngã xuống.

Nếu bạn chọn nhà vệ sinh thông thường (dành cho người lớn), chú ý đặt thêm một chiếc ghế bước trên bệ để trẻ có thể ngồi một cách thoải mái và cảm thấy ổn định và được hỗ trợ trong khi đi đại tiện.

Tốt hơn hết là nên dạy các bé trai học cách đi vệ sinh kiểu ngồi trước khi học cách đi vệ sinh kiểu đứng. Với những bé trai cảm thấy lúng túng hoặc sợ sệt khi đứng trên ghế để đi vệ sinh thì một cái bô có thể là sự lựa chọn thích hợp hơn.

Bạn nên chuẩn bị một cái bô riêng cho trẻ hoặc một ghế ngồi hoặc nắp bồn cầu trong mỗi phòng tắm trong nhà của bạn. Bạn thậm chí nên giữ một cái bô ở trong xe để đề phòng những tình huống khẩn cấp. Khi có một chuyến đi dài, hãy chắc chắn bạn mang theo một cái bô và dừng mỗi một đến hai giờ một lần. Nếu không nó sẽ tốn nhiều thời gian hơn để bé nhà bạn có thể tìm một nơi kín đáo hoặc nhà vệ sinh.

Lựa chọn quần cho trẻ

Đôi khi các chuyên gia không đồng ý về việc sử dụng quần sử dụng một lần. Một số người nghĩ chúng chỉ là những cái bỉm cỡ lớn hơn và có thể khiến trẻ nghĩ rằng có thể sử dụng chúng như bỉm, chính vì thế làm chậm quá trình dạy trẻ đi vệ sinh.

Một số khác cảm thấy quần huấn luyện là bước rất hữu ích giữa bỉm và quần lót. Bởi vì bàng quang và ruột của trẻ vào ban đêm thường khó kiểm soát hơn ban ngày, một số bố mẹ thích sử dụng quần huấn luyện vào ban đêm. Một số khác ưa sử dụng quần huấn luyện cho trẻ khi họ không có nhà. Khi quần huấn luyện được giữ khô trong vài ngày, trẻ có thể chuyển sang sử dụng quần lót.

Hỏi ý kiến bác sĩ về những ưu điểm khi sử dụng quần dùng một lần như một bước chuyển tiếp.

Một số vấn đề thường gặp

Một vấn đề thường gặp với trẻ đã được dạy cách đi vệ sinh đó là vấn đề sử dụng bô trong thời gian nhạy cảm. Ví dụ, trẻ hai hoặc ba tuổi có thêm em bé mới sinh thường không tiến triển trong việc đi vệ sinh, chúng thường quay lại mức phát triển ban đầu.

Nhưng nếu bé nhà bạn đã được hướng dẫn cách sử dụng bô trước đó và đang gặp vấn đề, hãy nói chuyện với bác sĩ để trẻ được đảm bảo an toàn và hiệu quả cho trẻ.

Nếu bé đã 3 tuổi hoặc lớn hơn và chưa được dạy cách dùng bô, hãy hỏi bác sĩ để nhận định vấn đề và đưa ra lời khuyên để giúp quá tình này diễn ra dễ dàng hơn.

Mẹo cho việc dạy bé đi vệ sinh

• Sử dụng những từ miêu tả những động tác khi sử dụng bồn cầu( "đi tiểu", "phân" hay "bô")
• Hỏi trẻ để bạn biết khi nào bỉm của trẻ bị ướt hoặc bẩn.
• Xem xét thái độ (" Con đang đi đại tiện đúng không?") như vậy trẻ có thể học cách nhận ra khi nó đi đại tiện hoặc tiểu tiện.
• Mua một cái bô cho bé để bé học cách ngồi lên nó.
• Đầu tiên bé có thể ngồi lên bô khi đang mặc quần áo.
• Sau đó bé có thể ngồi khi đang mặc bỉm.
• Và khi phù hợp, trẻ có thể đi khi không mặc gì.

Nếu bạn nhận thấy bé đã sẵn sàng để bắt đầu học cách sử dụng bô, những mẹo sau có thể sử dụng:

• Dành một chút thời gian cho việc dạy trẻ đi vệ sinh.
• Đừng ép trẻ ngồi vào bồn cầu khi trẻ không muốn.
• Cho trẻ thấy bạn ngồi vào bồn cầu và giải thích bạn đang làm gì (bởi vì trẻ có thể học bằng cách quan sát bạn). Bạn cũng có thể để trẻ ngồi vào bô và quan sát bạn hoặc anh chị của bé sử dụng bồn cầu.
• Tạo một thói quen. Ví dụ, bạn có thể bắt đầu dạy trẻ bằng cách cho trẻ ngồi vào bô sau khi tỉnh dậy mà bỉm vẫn khô, hoặc 45 phút đến một giờ sau khi uống nhiều nước. Bạn có thể khiến trẻ đi tiểu chỉ bằng việc đặt trẻ ngồi vào một vài phút vài lần trong ngày và cho trẻ đứng dậy nếu trẻ muốn.
• Quan sát lúc trẻ đi đại tiện. Trẻ em thường đưa ra tín hiệu rõ ràng khi chúng cần sử dụng nhà vệ sinh như đỏ mặt, càu nhàu hoặc ngồi xổm. Và nhiều trẻ có thời gian muốn đi đại tiện cố định trong ngày.
• Cho bé của bạn ngồi vào bô trong vòng 15 đến 30 phút sau bữa ăn để kích thích phản xạ đại tiện của trẻ (đây gọi là phản xạ dạ dày- ruột già).
• Bỏ phân từ bỉm của trẻ vào trong bồn cầu và nói với trẻ là là phân đã được cho vào bô rồi.
• Đảm bảo rằng quần áo của con bạn phù hợp với việc dạy đi vệ sinh bằng bô. Nói cách khác, tránh quần và áo của trẻ không bị kẹt vào háng. Nên cho trẻ mặc quần áo đơn giản và trẻ trong thời gian này cần biết cách tự cởi quần áo.
• Một số bậc phụ huynh muốn trẻ không mặc bỉm trong một vài ngày. Nếu trẻ đi tiểu mà không mặc bỉm, trẻ có thể cảm nhận dược chuyện gì đang xảy ra và thể hiện sự không thoải mái. (Nhưng nếu bạn để trẻ không mặc gì một lúc, bạn nên để bô ngay cạnh đấy, giữ sạch thảm của bạn và sẵn sàng giặt sạch nó.)
• Khi bé trai của bạn sẵn sàng đi tiểu đứng, hãy có những bài tập đích. Chỉ cho bé cách đứng để bé đi tiểu vào trong bồn cầu. Một số bố mẹ thường sử dụng những mảnh ngũ cốc như hột đen để cho trẻ tập trung vào đấy.
• Thưởng cho bé những món quà nhỏ ví dụ như những tấm hình dán hoặc  thời gian đọc  sách cùng mẹ khi trẻ tự đi vào bô. Kẻ bảng để theo dõi sự tiến bộ của con bạn. Nếu trẻ sử dụng thành thạo nhà vệ sinh hãy mua cho trẻ một đôi quần lót cỡ lớn cho bé.
• Hãy chắc chắn rằng những người chăm sóc cho con bạn- bao gồm: người trông trẻ, ông bà, hoặc bảo mẫu- tuân theo những thói quen và sử dụng cùng một tên gọi cho những bộ phận trên cơ thể và những hoạt động khi đi vệ sinh. Để mọi người biết bạn xử lí vấn đề này như thế nào và yêu cầu sử dụng cách tương tự để trẻ không bối rối.

Bạn nên lưu ý động viên, khuyến khích mọi cố gắng của trẻ khi sử dụng nhà vệ sinh cho dù bé chưa làm được gì howacj tiến triển thật chậm. Và nên nhớ rằng có thể xảy ra sự cố. Điều quan trọng là bạn không nên phạt trẻ và thể hiện sự thất vọng khi trẻ làm ướt hoặc làm bẩn giường. Thay vì vậy hãy nói với trẻ là đó chỉ là một tai nạn nhỏ và khuyến khích động viên trẻ. Cam đoạn một lần nữa với bé là bé đang sử dụng bô thành thạo như một đứa trẻ lớn.

Và nếu bạn băn khoăn về việc bắt đầu dạy trẻ đi vệ sinh, hãy để trẻ giúp bạn. Đừng cảm thấy áp bởi mọi người xung quanh (bố mẹ bạn, chồng, bạn bè, con cái, đồng nghiệp)  khi bạn bắt đầu thực hiện. Nhiều bậc phụ huynh thuộc thế hệ trước đây bắt đầu dạy trẻ đi vệ sinh vào bô sớm hơn so với những bậc phụ huynh hiện nay. Trên thực tế điều đó phụ thuộc vào trẻ. Trẻ sẽ để bố mẹ biết khi chúng sẵn sàng.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Làm sao dạy trẻ về sức khỏe sinh sản?