Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Coi chừng ngộ độc thuốc không kê đơn

Đối với người dùng thuốc, khi nghe nói đến “thuốc không kê đơn” thường có sự hiểu lầm là thuốc loại này là thuốc dùng sao cũng được.

Coi chừng ngộ độc thuốc không kê đơn

Có người cứ mua thuốc không kê đơn như paracetamol dùng bừa bãi, dùng bất kể liều lượng để bị tai biến rất đáng tiếc.

Có 2 loại thuốc hiện nay được bán tại các nhà thuốc. Đó là thuốc bán phải có đơn thuốc của bác sĩ gọi là thuốc kê đơn và thuốc bán không cần đơn thuốc gọi là thuốc không kê đơn. Cả hai loại thuốc đều đòi hỏi sử dụng đúng để đạt hiệu quả và an toàn. Riêng thuốc không kê đơn hay thuốc không theo toa, còn gọi là thuốc OTC (viết tắt của Over The Counter, có nghĩa thuốc bán ở quầy không cần đơn thuốc) là thuốc có độc tính thấp, không có những tác dụng phụ có hại quá nghiêm trọng.

Thuốc OTC cũng là thuốc dùng trong điều trị các bệnh thông thường và người bệnh có thể tự điều trị, không nhất thiết có sự thăm khám, chỉ định thuốc hoặc theo dõi của bác sĩ. Đối với người dùng thuốc, khi nghe nói đến “thuốc không kê đơn” thường có sự hiểu lầm là thuốc loại này là thuốc dùng sao cũng được. Vì vậy, có người cứ mua thuốc không kê đơn như paracetamol dùng bừa bãi, dùng bất kể liều lượng để bị tai biến rất đáng tiếc. Như mới đây, thông tin từ BV. Bạch Mai ở Hà Nội, có một nam thanh niên 19 tuổi uống 19 viên thuốc hạ sốt paracetamol trong 2 ngày, phải nhập viện và bị hôn mê gan trầm trọng.

Coi chừng ngộ độc thuốc không kê đơn

Paracetamol là thuốc giảm đau hạ sốt dùng rất phổ biến hiện nay. Paracetamol tuy an toàn hơn aspirin trong một số trường hợp (gần như không làm viêm loét dạ dày), ta vẫn phải lưu ý độc tính của nó đối với gan. Người ta ghi nhận đã có khá nhiều trường hợp ngộ độc paracetamol dẫn đến hoại tử tế bào gan, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc ở người có chức năng gan hoạt động kém. Paracetamol gây nhiễm độc gan là do dùng quá liều. Tại sao paracetamol gây độc?

Paracetamol được chuyển hóa chủ yếu ở gan. Trong cơ thể, paracetamol được chuyển hóa hình thành chất chuyển hóa trung gian là N-acetyl benzoquinoneimin là chất độc. Khi sử dụng với liều thông thường, chất này sẽ nhanh chóng được khử độc tính bởi glutathion (do gan tiết ra) và thải qua nước tiểu. Tuy nhiên, khi sử dụng liều quá cao, không đủ glutathion do gan tiết ra chuyển hóa, lượng N-acetyl benzoquinoneimin tạo thành tăng lên, sẽ hại tế bào gan, gây hoại tử gan dẫn đến hôn mê gan. Cần ghi nhận, paracetamol vẫn có thể gây tổn thương gan ngay cả ở liều điều trị nếu sử dụng trong thời gian dài, đặc biệt trên những bệnh nhân có chức năng gan thay đổi hoặc người cao tuổi.

Vậy, nên lưu ý: không được dùng paracetamol để tự điều trị cảm sốt, giảm đau quá 10 ngày ở người lớn và quá 5 ngày ở trẻ con, trừ khi được bác sĩ hướng dẫn.

Đặc biệt lưu ý, người dùng thuốc phải có sự hiểu biết nhất định về các thuốc không kê đơn, điển hình là paracetamol kể trên, để sử dụng đúng nhằm đạt hiệu quả và an toàn. Đặc biệt là liều lượng và cách dùng. Trở lại với thuốc thông thường paracetamol, khi người dùng thuốc paracetamol ít nhất phải biết thông tin về liều dùng của paracetamol như sau: “Liều thông thường hạ sốt cho trẻ là 10mg/kg cân nặng, ngày uống 3 - 4 lần, và liều tối đa cho trẻ là không quá 60 mg/kg/ngày. Còn đối với người lớn, mỗi lần uống 500mg, ngày uống 3 - 4 lần, không nên quá 4g trong ngày. Riêng đối với người cao tuổi nên dùng liều thấp hơn do chức năng gan kém”. Chính vì dùng bất kể liều lượng mà trong thời gian qua đã có nhiều trường hợp ngộ độc paracetamol, đa số là trẻ con. Như trường hợp nêu trên, nam thanh niên 19 tuổi uống 19 viên thuốc hạ sốt paracetamol trong 2 ngày là quá liều rồi.

Người dùng thuốc cần biết, thuốc không kê đơn không bao giờ có nghĩa là thuốc lành. Dùng thuốc không kê đơn phải có thông tin và sự hiểu biết nhất định về thuốc loại này. Để có thông tin, người dùng thuốc có thể hỏi dược sĩ tại nhà thuốc. Trong tình hình hiện nay, cách tốt nhất để có thông tin về thuốc, đặc biệt thuốc không kê đơn, là xem tờ hướng dẫn dùng thuốc (nếu mua thuốc viên rời không mua nguyên lọ thuốc, ta vẫn có quyền đòi hỏi nhà thuốc cho xem tờ này). Trong tờ hướng dẫn dùng thuốc, ta cần đọc: thành phần - công thức (để biết đó đúng là dược chất sử dụng), chỉ định (những trường hợp dùng thuốc này), chống chỉ định (những trường không được dùng thuốc này), cách dùng - liều lượng, tương tác thuốc…

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Lưu ý khi sử dụng Aspirin

PGS.TS. NGUYỄN HỮU ĐỨC - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 18/10/2021

    Tranh thủ mùa dịch nâng cao tay nghề nấu nướng với 7 mẹo “thần thánh”

    Nấu nướng có thể được coi là kỹ năng cần thiết hàng đầu và 7 mẹo sau sẽ giúp bạn trang bị kỹ năng này một cách cực dễ dàng mà vô cùng hiệu quả.

  • 18/10/2021

    10 lời khuyên để cứu làn da của bạn khỏi mụn sau khi tập luyện

    Tập thể dục có nhiều lợi ích cho da, chẳng hạn như tăng lưu lượng máu và giảm mụn trứng cá do căng thẳng. Tuy nhiên, việc đổ mồ hôi nhiều trong phòng tập thể dục có thể tạo điều kiện hoàn hảo cho vi khuẩn và nấm men gây mụn phát triển mạnh, gây ra mụn thường xuyên hơn.

  • 18/10/2021

    “Điểm mặt” 7 loại trái cây tốt cho sức khỏe bà bầu

    Trái cây có chứa hàm lượng vitamin và khoáng chất cao, vì vậy, nó là món ăn không thể thiếu đối với các bà bầu trong suốt thai kỳ. Trang Healthline đã chỉ ra 7 loại trái cây tốt cho sức khỏe bà bầu.

  • 18/10/2021

    6 thực phẩm tự nhiên thay thế đường tốt cho sức khỏe

    Ăn nhiều đường có thể là nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm như béo phì, bệnh tim, đái tháo đường... Vì thế, bạn nên thay thế đường bằng một số thực phẩm tạo ngọt tự nhiên tốt cho sức khỏe.

  • 18/10/2021

    6 lỗi thường gặp khi dùng bao cao su

    Bao cao su giúp các cặp đôi quan hệ an toàn, tránh thai cũng như phòng các bệnh lây qua đường tình dục. Tuy nhiên, một số lỗi thường gặp sau lại khiến hiệu quả của bao cao su giảm đi đáng kể.

  • 18/10/2021

    Đau vùng háng ở nam giới

    Đau háng là các cơn đau xảy ra ở vùng háng, thường gặp trong vận động, thể thao… Vậy tình trạng này có nguy hiểm hay không? Hãy cùng Viện Y học ứng dụng Việt Nam tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

  • 18/10/2021

    Bổ sung vitamin A qua những thực phẩm nào?

    Vitamin A đóng vai trò quan trọng với thị lực, hệ miễn dịch và sức khỏe nói chung. Để bổ sung vi chất này một cách an toàn, bạn nên thêm những thực phẩm giàu vitamin A vào chế độ ăn uống hàng ngày.

  • 18/10/2021

    5 loại thực phẩm phổ biến có thể giúp cải thiện sức khỏe não bộ

    Thực phẩm chúng ta ăn hàng ngày đóng một vai trò quan trọng trong việc giữ cho não bộ khỏe mạnh và có thể cải thiện trí nhớ, tâm trạng cũng như sự tập trung. Dưới đây là 5 loại thực phẩm quen thuộc có thể giúp bạn cải thiện sức khỏe não bộ.

Xem thêm