Chứng rối loạn cảm xúc theo mùa là gì?

1. Chứng rối loạn cảm xúc theo mùa là gì?

Đối với một số người, sự bắt đầu của mùa đông hoặc mùa hè có thể mang đến chứng trầm cảm, mệt mỏi và bồn chồn. Những triệu chứng này có thể nghiêm trọng đến mức ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của họ. Họ có thể bắt đầu ăn quá nhiều, đặc biệt là tinh bột và dẫn đến tăng cân ngoài ý muốn hoặc có thể khó tập trung vào các công việc thường ngày, hoặc không cảm thấy vui vẻ với các hoạt động yêu thích của mình.

Đây có thể không chỉ là triệu chứng chán nản thông thường, mà có thể là rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD). Có hai loại rối loạn cảm xúc theo mùa chính: rối loạn cảm xúc theo mùa kiểu mùa đông và rối loạn cảm xúc theo mùa kiểu mùa hè.

Bài viết này đề cập đến loại rối loạn phổ biến hơn, đó là loại rối loạn cảm xúc theo mùa kiểu mùa đông, trong đó các triệu chứng trầm cảm bắt đầu vào cuối mùa thu hoặc đầu mùa đông và hầu hết biến mất vào mùa xuân hoặc mùa hè.

Đọc thêm tại bài viết: Trầm cảm mùa lạnh - Làm thế nào để phòng tránh

2. Rối loạn cảm xúc theo mùa được chẩn đoán như thế nào và ai là người có nguy cơ mắc bệnh?

Để được chẩn đoán mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa, một người phải đáp ứng ba tiêu chí:

• Có các triệu chứng của bệnh trầm cảm
• Các triệu chứng trầm cảm có xu hướng theo mùa trong ít nhất hai năm liên tiếp
• Các đợt trầm cảm xảy ra thường xuyên hơn vào những mùa này so với các mùa khác trong năm

Tỷ lệ mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa phụ thuộc vào vị trí địa lý. Vì việc tiếp xúc ít với ánh nắng mặt trời có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tâm trạng và hành vi, nên rối loạn cảm xúc theo mùa phổ biến hơn ở các khu vực vĩ ​​độ cao, nơi có ít giờ nắng hơn trong những tháng mùa đông. Ví dụ, tỷ lệ mắc rối loạn cảm xúc theo mùa là 9,7% ở New Hampshire nhưng chỉ là 1,4% ở Florida.

Rối loạn cảm xúc theo mùa cũng có liên quan đến các rối loạn tâm thần khác. Những người mắc các bệnh như rối loạn lưỡng cực, rối loạn tăng động giảm chú ý hoặc rối loạn lo âu có nhiều khả năng mắc rối loạn cảm xúc theo mùa hơn.

3. Nguyên nhân gây ra chứng rối loạn cảm xúc theo mùa là gì?

Nguyên nhân chính xác của chứng rối loạn cảm xúc theo mùa vẫn chưa được xác định và vẫn còn là một bí ẩn. Lý do có thể liên quan đến sự điều chỉnh của ba chất hóa học quan trọng trong việc điều hòa tâm trạng và giấc ngủ của chúng ta: serotonin, melatonin và vitamin D, tất cả chúng đều bị ảnh hưởng bởi lượng ánh sáng mặt trời.

3.1. Mức serotonin thấp

Trong những tháng mùa đông, những người mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa thường có mức serotonin thấp hơn, một chất hóa học trong cơ thể điều chỉnh tâm trạng và hành vi cùng nhiều chức năng khác. Khi mức serotonin giảm, người ta có thể dễ bị trầm cảm hơn.

Nghiên cứu cho thấy ánh nắng mặt trời ảnh hưởng đến quá trình sản sinh serotonin, và ngay cả người lớn khỏe mạnh cũng trải qua sự thay đổi serotonin theo mùa: nồng độ serotonin cao hơn trong những tháng hè nắng ấm và thấp hơn trong những tháng mùa đông ít ánh nắng mặt trời, tuy nhiên, người mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa dường như đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi những thay đổi theo mùa này hơn.

3.2. Nồng độ Melatonin cao

Vào mùa đông, những người mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa thường có nồng độ melatonin cao hơn, một loại hormone điều chỉnh chu kỳ giấc ngủ và báo hiệu cho cơ thể biết khi nào nên đi ngủ hoặc thức dậy.

Giống như serotonin, việc sản xuất melatonin có liên quan đến ánh sáng mặt trời, tuy nhiên, không giống như serotonin, nồng độ melatonin sẽ tăng lên khi thiếu ánh sáng mặt trời. Sự gia tăng này có thể làm gián đoạn chu kỳ ngủ - thức của cơ thể, đặc biệt là ở những người mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa và gây buồn ngủ vào ban ngày.

3.3. Giảm nồng độ vitamin D

Người ta đã phát hiện thấy nồng độ vitamin D thấp hơn ở những người mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa. Cơ thể sản sinh vitamin D khi ánh nắng mặt trời chiếu vào da, vì vậy ít nhận được ánh sáng ban ngày hơn có thể dẫn đến nồng độ "vitamin ánh nắng mặt trời" thấp hơn.

Nghiên cứu cho thấy vitamin D ảnh hưởng đến cách cơ thể chúng ta điều chỉnh cả serotonin và melatonin. Do đó, sự thiếu hụt vitamin D có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng của rối loạn cảm xúc theo mùa ở những người mắc phải chứng bệnh này.

4. Chứng rối loạn cảm xúc theo mùa có điều trị được không?

Hội chứng rối loạn cảm xúc theo mùa không phải là điều mà người mắc bệnh buộc phải chấp nhận và chịu đựng bệnh suốt cả mùa. Vẫn có hy vọng trong việc điều trị bệnh bao gồm liệu pháp ánh sáng, thuốc chống trầm cảm, bổ sung vitamin D và liệu pháp trò chuyện,… những phương pháp này có thể giúp giảm nhẹ các triệu chứng trong những tháng mùa đông hoặc mùa hè.

Đọc thêm tại bài viết: Cách để vượt qua chứng trầm cảm theo mùa

Đừng ngần ngại tới gặp bác sĩ để tìm ra phương pháp điều trị tốt nhất dành cho bạn.

https://www.pfizer.com/news/articles/seasonal_affective_disorder_science_sad