Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Chất béo là gì? Tại sao trẻ dưới 3 tuổi nhất thiết phải bổ sung chất béo?

Trẻ em là độ tuổi cần được bổ sung phối hợp cả hai loại chất béo bão hòa và không bão hòa để có thể đảm bảo sự phát triển ổn định và khỏe mạnh.

Định nghĩa chất béo?

Được cấu thành từ các acid béo, Lipid hay chất béo thuộc nhóm chất dinh dưỡng chính và cần thiết cho sự sống, là nguồn cung cấp năng lượng, là dung môi hòa tan và chứa nhiều vitamin tan trong dầu như A, D,E, K.  Thường thường nói đến chất béo ta nghĩ ngay đến các chất béo đã tách rời như bơ, mỡ, dầu… và chất béo còn tồn tại ở thức ăn tự nhiên như sữa trứng, thịt, cá…. Dạng chất béo này có thể đóng góp tới 1/4-1/2 lượng lipid ăn vào. Ngoài ra lipid còn có trong tế bào một số bộ phận ví dụ ở não, chủ yếu dưới dạng phosphatid, cerebrocid và cholesterol.

Khoa học phân chia chất béo thành hai loại chất béo bão hòa và chất béo không bão hòa.

Chất béo bão hòa

Chất béo bão hòa được cấu thành từ các acid béo no. Các acid béo no chủ yếu nằm trong thành phần các mỡ động vật hoặc các thực phẩm từ động vật như thịt mỡ hoặc món ăn như bánh quy, khoai tây chiên lát, các sản phẩm bơ sữa béo như bơ và kem... Các acid béo no có trọng lượng phân tử cao có thể rắn, các acid béo no trong trọng lượng phân tử thấp có thể lỏng, trọng lượng phân tử càng cao thì nhiệt độ tan chảy càng cao. Giá trị sinh học của các acid béo no kém hơn các acid béo không no. Chất béo bão hòa được xem là chất béo ít có lợi hơn so với chất béo không bão hòa, tuy nhiên trẻ em vẫn cần được bổ sung chất béo này vì nó là một trong những thành phần thiết yếu để xây dựng nên mô và các cơ quan của cơ thể.

Chất béo không bão hòa

Chất béo không bão hòa được cấu thành từ các acid béo không no. Vai trò sinh học các acid béo không no rất cần thiết, quan trọng và đa dạng. Một số cơ quan như não, gan, tim và các tuyến sinh dục có nhu cầu cao về các acid này. Khi thiếu acid béo không no, các rối loạn thường xuất hiện trước hết ở các cơ quan này. Các acid béo không no cần thiết hiện diện với hàm lượng cao trong bào thai và cơ thể trẻ sơ sinh. Chúng cũng có nhiều trong sữa mẹ.

Chất béo không bão hòa rất có lợi cho sức khỏe của trẻ em, đặc biệt là trong giai đoạn bào thai và 3 năm đầu đời. Chất béo không bão hòa và các chất béo nói chung giúp cho sự phát triển sớm về trí tuệ và thể lực của trẻ em vì nó giữ vai trò quan trọng đối với hệ thần kinh trung ương của trẻ, đặc biệt là sự xây dựng và phát triển não bộ của trẻ trong giai đoạn này.

Chất béo không bão hòa được phân thành hai nhóm:

Nhóm đầu tiên là chất béo không bão hòa đơn (thành phần là các acid béo không no một nối đôi), có nhiều trong dầu olive, dầu canola …

Nhóm thứ hai là chất béo không bão hòa đa (thành phần là các acid béo không no có từ hai nối đôi trở lên), tiêu biểu là linolenic acid (hay Omega-6) và alpha-linoleic acid (hay Omega-3). Chất béo không bão hòa đa được tìm thấy nhiều trong các loại dầu như dầu hạt lanh hoặc dầu chiết xuất từ mỡ của các loại cá béo như cá hồi, cá trích, cá ngừ... Chức năng của chất béo không bão hòa đa tương tự như chức năng của chất béo không bão hòa đơn. Tuy nhiên, chất béo không bão hòa đa được xem là có tác dụng tốt hơn so với chất béo không bão hòa đơn.

Omega-3 là loại chất béo không bão hòa đa tốt cho sự phát triển não của bé trong giai đoạn đầu đời. Ngoài ra, loại chất béo này còn có tác dụng tăng cường hệ thống miễn dịch của trẻ.

DHA, một trong những loại Omega-3 – chất béo không bão hòa chiếm tới 1/4 lượng chất béo trong não, chiếm tỉ lệ rất cao trong chất xám của não và võng mạc, nằm trong thành phần cấu trúc của màng tế bào thần kinh, rất cần cho quá trình xây dựng và phát triển não bộ ở trẻ em.

Tại sao trẻ em dưới 3 tuổi cần được bổ sung chất béo trong chế độ ăn

Cơ thể cần hấp thu các loại acid béo cần thiết từ các thực phẩm hàng ngày do không thể tự tổng hợp nên các loại acid béo này. Trẻ em là độ tuổi cần được bổ sung phối hợp cả hai loại chất béo bão hòa và không bão hòa để có thể đảm bảo sự phát triển ổn định và khỏe mạnh. Tuy nhiên, trong giai đoạn sơ sinh và 1000 ngày đầu đời/0-3 tuổi, cần lưu ý bổ sung đầy đủ cho trẻ các chất béo có lợi (Omega-3/DHA) vào chế độ ăn để não bộ của trẻ được phát triển tốt nhất.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Dầu ăn hay mỡ động vật là lựa chọn “vàng” cho trẻ dưới 3 tuổi?

PGs.Ts.Bs.Nguyễn Xuân Ninh

Phó Viện trưởng Viện y học ứng dụng Việt Nam

Trưởng phòng khám chuyên khoa dinh dưỡng VIAM

Bình luận
Tin mới
  • 02/10/2022

    Vệ sinh âm đạo như thế nào là đúng cách?

    Âm đạo là cơ quan tự làm sạch mà không cần đến các sản phẩm làm sạch đặc biệt. Nó thậm chí không cần bất kỳ sản phẩm tẩy rửa nào cả.

  • 01/10/2022

    6 lợi ích bất ngờ của nhảy dây bạn có thể chưa biết

    Nhảy dây là bài tập đơn giản nhưng lại mang đến rất nhiều lợi ích cho sức khỏe. Không chỉ giúp đốt cháy calo, nhảy dây thường xuyên cũng là một cách tuyệt vời để tăng cường sức khỏe tổng thể.

  • 01/10/2022

    4 bước chăm sóc da cơ bản hàng ngày

    Không phải cứ đầu tư vào những quy trình chăm sóc da đắt đỏ thì sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. Đối với những bạn trẻ, không gặp quá nhiều vấn đề về da liễu thì quy trình dưỡng da đơn giản hàng ngày cũng đủ để có được làn da khỏe đẹp.

  • 01/10/2022

    Các phương pháp giảm cân khoa học

    Có rất nhiều phương pháp được quảng cáo giúp giảm cân nhanh chóng, tuy nhiên hầu hết đều thiếu bằng chứng khoa học. Để giảm cân hiệu quả, bạn cần tập thể dục, theo dõi lượng calo nạp vào, nhịn ăn gián đoạn và giảm lượng carb trong chế độ ăn...

  • 01/10/2022

    Lợi ích bất ngờ của một loại hạt quen thuộc đối với sức khỏe tim mạch

    Các loại hạt là một trong những nguồn cung cấp protein thực vật tốt nhất cho một chế độ ăn lành mạnh giúp ngăn ngừa bệnh tật. Trong đó hạt dẻ cười nên là một lựa chọn hàng đầu cho một trái tim khoẻ mạnh.

  • 01/10/2022

    Sử dụng bột protein sao cho chuẩn?

    Bột protein là giải pháp bổ sung chất đạm tiện lợi với người cao tuổi, người tập thể hình… Tuy nhiên, để tìm được bột protein phù hợp với nhu cầu sức khỏe, bạn cần lưu ý về bảng thành phần của sản phẩm.

  • 01/10/2022

    Uống trà mỗi ngày có giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường hay không?

    Một nghiên cứu mới đây đã công bố rằng trà sẽ có khả năng cải thiện sức khỏe.

  • 01/10/2022

    Chỉ ra 5 thực phẩm làm giảm ham muốn "chuyện ấy"

    Chế độ dinh dưỡng lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức khỏe tổng thể, bao gồm khả năng sinh lý của cả 2 giới. Tuy nhiên, có một số thực phẩm bạn nên tránh để không gây ảnh hưởng đến "cuộc yêu".

Xem thêm