Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Chẩn đoán và điều trị bệnh viêm đường tiết niệu

Nhiễm khuẩn tiết niệu là tình trạng nhiễm trùng các phần của đường tiết niệu, đặc trưng bởi sự hiện diện của vi khuẩn trong nước tiểu hoặc các triệu chứng biểu hiện sự xâm nhập của vi khuẩn ở một hoặc nhiều phần của đường tiết niệu. Tuỳ theo vị trí giải phẫu bị nhiễm trùng mà có tên gọi riêng.

Chẩn đoán bệnh viêm đường tiết niệu

  • Phân tích mẫu nước tiểu: bác sĩ có thể yêu cầu lấy mẫu nước tiểu để phân tích trong phòng thí nghiệm, tìm tế bào bạch cầu, hồng cầu hoặc vi khuẩn. Để tránh mẫu có thể bị nhiễm bẩn, trước tiên bạn có thể được hướng dẫn lau bộ phận sinh dục của mình bằng miếng gạc sát trùng và lấy nước tiểu giữa dòng.
  • Nuôi cấy vi khuẩn đường tiết niệu trong phòng thí nghiệm: phân tích nước tiểu trong phòng thí nghiệm đôi khi được kết hợp với nuôi cấy vi khuẩn. Xét nghiệm này cho bác sĩ biết vi khuẩn nào đang gây nhiễm trùng cho bạn và loại thuốc nào sẽ hiệu quả nhất.
  • Các xét nghiệm chụp chiếu đường tiết niệu: nếu bạn bị nhiễm trùng thường xuyên mà bác sĩ cho rằng có thể do bất thường trong đường tiết niệu, bạn có thể siêu âm, chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI). Bác sĩ cũng có thể sử dụng thuốc cản quang để làm nổi bật các cấu trúc trong đường tiết niệu của bạn.
  • Sử dụng ống soi để xem bên trong bàng quang của bạn: Nếu bạn bị nhiễm trùng tiết niệu tái phát, bác sĩ có thể tiến hành nội soi bàng quang, sử dụng một ống dài, mỏng có thấu kính (ống soi bàng quang) để xem bên trong niệu đạo và bàng quang của bạn. Ống soi bàng quang được đưa vào niệu đạo và đi qua bàng quang.

Điều trị viêm đường tiết niệu

Thuốc kháng sinh thường là phương pháp điều trị đầu tiên cho bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu. Loại thuốc nào được kê đơn và sử dụng trong bao lâu tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của bạn và loại vi khuẩn tìm thấy trong nước tiểu.

Với những nhiễm trùng đơn giản

Các loại thuốc thường được khuyên dùng cho các trường hợp nhiễm trùng đường tiết niệu đơn giản bao gồm:

  • Trimethoprim / sulfamethoxazole (Bactrim, Septra,...)
  • Fosfomycin (Monurol)
  • Nitrofurantoin (Macrodantin, Macrobid)
  • Cephalexin (Keflex)
  • Ceftriaxone

Nhóm thuốc kháng sinh được gọi là fluoroquinolones - chẳng hạn như ciprofloxacin (Cipro), levofloxacin và những loại khác - thường không được khuyến cáo cho các trường hợp nhiễm trùng tiểu đơn giản, vì rủi ro của những loại thuốc này thường lớn hơn lợi ích điều trị nhiễm trùng tiểu không biến chứng. Trong một số trường hợp, chẳng hạn như nhiễm trùng tiết niệu phức tạp hoặc nhiễm trùng thận, bác sĩ có thể kê đơn thuốc fluoroquinolone nếu không có lựa chọn điều trị nào khác. Thông thường, các triệu chứng nhiễm trùng tiểu sẽ giảm rõ ràng trong vòng vài ngày sau khi bắt đầu điều trị. Nhưng bạn có thể cần tiếp tục dùng kháng sinh trong một tuần hoặc lâu hơn. Uống hết đợt kháng sinh theo quy định.

Đối với nhiễm trùng tiết niệu không biến chứng xảy ra khi bạn khỏe mạnh, bác sĩ có thể đề nghị một đợt điều trị ngắn hơn, chẳng hạn như dùng kháng sinh trong một đến ba ngày. Nhưng liệu trình điều trị ngắn hạn này có đủ để điều trị nhiễm trùng của bạn hay không còn tùy thuộc vào các triệu chứng cụ thể và tiền sử bệnh. Bác sĩ cũng có thể kê đơn thuốc giảm đau làm tê bàng quang và niệu đạo để giảm đau rát khi đi tiểu, nhưng cơn đau thường thuyên giảm ngay sau khi bắt đầu dùng kháng sinh.

Với nhiễm trùng thường xuyên hoặc tái nhiễm liên tục

Nếu bạn bị nhiễm trùng tiểu thường xuyên, bác sĩ có thể đưa ra một số khuyến nghị điều trị nhất định, chẳng hạn như:

  • Kháng sinh liều thấp liên tục, sử dụng trong 6 tháng hoặc lâu hơn
  • Tự chẩn đoán và điều trị, dưới sự hướng dẫn của bác sĩ
  • Một liều kháng sinh duy nhất sau khi quan hệ tình dục nếu nhiễm trùng của bạn liên quan đến hoạt động tình dục
  • Liệu pháp estrogen âm đạo với phụ nữ sau mãn kinh

Với nhiễm trùng nặng

Đối với nhiễm trùng tiểu nặng, bạn có thể cần điều trị bằng thuốc kháng sinh tiêm tĩnh mạch tại bệnh viện.

Các biện pháp khắc phục tại nhà

Nhiễm trùng đường tiết niệu có thể gây đau đớn, nhưng bạn có thể thực hiện các bước để giảm bớt sự khó chịu cho đến khi thuốc kháng sinh điều trị nhiễm trùng có tác dụng. Làm theo các hướng dẫn sau:

  • Uống nhiều nước: Nước giúp làm loãng nước tiểu của bạn và loại bỏ vi khuẩn.
  • Tránh đồ uống có thể gây kích thích bàng quang của bạn: Tránh cà phê, rượu và nước ngọt có chứa trái cây họ cam quýt hoặc caffein cho đến khi nhiễm trùng của bạn đã khỏi. Chúng có thể gây kích thích bàng quang và có xu hướng làm trầm trọng thêm nhu cầu đi tiểu thường xuyên hoặc khẩn cấp của bạn.
  • Sử dụng đệm sưởi: Chườm một miếng đệm ấm nhưng không nóng vào bụng để giảm thiểu áp lực hoặc cảm giác khó chịu cho bàng quang.

Các loại thuốc thay thế không kê đơn

Nhiều người uống nước ép nam việt quất để ngăn ngừa nhiễm trùng đường tiết niệu. Có một số dấu hiệu cho thấy các sản phẩm nam việt quất, ở dạng nước trái cây hoặc viên nén, có thể có đặc tính chống nhiễm trùng. Các nhà nghiên cứu đang tiếp tục nghiên cứu khả năng của nước ép nam việt quất để ngăn ngừa nhiễm trùng đường tiểu, nhưng kết quả vẫn chưa thể kết luận.

Đối với hầu hết mọi người, uống nước ép nam việt quất là an toàn, nhưng một số người cho biết bị đau bụng hoặc tiêu chảy. Vì vậy nên sử dụng một lượng nhỏ trước khi uống chúng thường xuyên với lượng lớn hơn. Tuy nhiên, không uống nước ép nam việt quất nếu bạn đang dùng thuốc làm loãng máu, chẳng hạn như warfarin.

Cách phòng chống bệnh nhiễm trùng tiết niệu

  • Cần uống đủ nước để có lượng nước tiểu ít nhất từ 1,5 lít/24 giờ.
  • Cần vệ sinh sạch sẽ bộ phận sinh dục ngoài hàng ngày, nhất là với nữ giới. Vệ sinh bộ phận sinh dục ngoài sạch sẽ trước và sau khi quan hệ tình dục. Đối với nữ giới cần lưu ý mỗi lần vệ sinh bộ phận sinh dục ngoài cần dội nước từ trước ra sau để tránh nước bẩn chảy vào bộ phận sinh dục và lỗ đái.
  • Những bệnh nhân bị nhiễm khuẩn tiết niệu tái phát nhiều lần nên đi khám chuyên khoa Thận-Tiết niệu để kiểm tra xem có yếu tố thuận lợi như sỏi thận tiết niệu, dị dạng thận tiết niệu…hay không

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Nhiễm trùng đường tiết niệu ở phụ nữ - Do đâu?

Hà Linh - Viện Y học ứng dụng Việt Nam (tổng hợp từ Mayo Clinic) -
Bình luận
Tin mới
  • 05/01/2026

    Bệnh nhân ung thư gặp nhiều khó khăn trong thời tiết lạnh

    Các bệnh nhân ung thư trường gặp nhiều vấn đề sức khỏe hơn trong mùa đông so với người khỏe mạnh. Họ đặc biệt dễ mắc các bệnh virus và cảm lạnh. Do đó, những người mắc bệnh ung thư cần phải đặc biệt cẩn thận trong mùa đông để đảm bảo sức khỏe cho bản thân.

  • 04/01/2026

    Uống sữa buổi tối sai cách: Tưởng giúp con cao lớn nhưng lại là sai lầm số 1 gây hại răng

    Một ly sữa ấm vào buổi tối giúp trẻ ngủ ngon và phát triển chiều cao tốt hơn nhờ nguồn canxi dồi dào. Tuy nhiên, thói quen này lại là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng răng bị mủn do hỏng men răng nếu phụ huynh không thực hiện vệ sinh răng miệng đúng cách cho trẻ.

  • 04/01/2026

    Tác động của thay đổi thời tiết đến khớp và cách chăm sóc

    Thời tiết chuyển mùa là nguyên nhân khiến nhiều người, nhất là người cao tuổi bị đau khớp. Những thay đổi này không chỉ gây khó chịu mà còn làm các bệnh viêm khớp trở nên nghiêm trọng hơn. Để giảm đau và cải thiện chất lượng cuộc sống, việc hiểu rõ cơ chế tác động của thời tiết và áp dụng các biện pháp chăm sóc phù hợp là rất cần thiết. Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ phân tích nguyên nhân gây đau khớp và đưa ra các giải pháp thực tế để bảo vệ xương khớp.

  • 03/01/2026

    Hàm lượng dinh dưỡng của rau củ trong bữa ăn thường ngày

    Ăn ít rau và hoa quả được xem là nguyên nhân của 1,7 triệu trường hợp tử vong, chiếm 2,8% tổng số tử vong trên thế giới. Hơn 80% nguồn vitamin A sẵn có và gần 100% nguồn vitamin C được cung cấp từ rau quả.

  • 03/01/2026

    Các vấn đề về tim mạch trong mùa đông

    Đau tim có thể xảy ra thường xuyên hơn vào mùa đông do một số yếu tố liên quan đến thời tiết lạnh. Các mạch máu có thể co lại, làm tăng huyết áp và khiến tim phải làm việc vất vả hơn để bơm máu. Điều này có thể làm tăng nguy cơ đau tim, đặc biệt đối với những người có bệnh tim từ trước. Hãy cũng tìm hiểu các vấn đề về tim mạch thường gặp trong mùa đông.

  • 02/01/2026

    Uống rượu ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

    Rượu thường được sử dụng trong các dịp thư giãn, ăn mừng hay gắn kết xã hội. Tuy nhiên, đằng sau tính hợp pháp và sự chấp nhận rộng rãi, cần nhìn nhận rõ bản chất của rượu: một chất tác động thần kinh mạnh với ảnh hưởng đa dạng lên cơ thể con người. Dù trong nhiều trường hợp được sử dụng có kiểm soát, việc uống rượu vẫn tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe, từ những rối loạn tạm thời về chức năng đến các bệnh lý mạn tính nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.

  • 01/01/2026

    Rau cải xoong có tác dụng gì?

    Cải xoong là loại rau mùa đông, tuy nhiên, ít ai biết rằng loại rau này lại được mệnh danh là một 'siêu thực phẩm'. Vậy thực sự cải xoong có tác dụng gì?

  • 01/01/2026

    Viêm tủy xương và cách phòng chống trong thời tiết lạnh

    Viêm tủy xương là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính hoặc mạn tính ở xương, bao gồm tủy xương và các mô mềm xung quanh. Bệnh thường do các loại vi khuẩn như tụ cầu vàng hoặc liên cầu gây ra. Những vi khuẩn này xâm nhập vào xương thông qua đường máu, sau khi cơ thể bị một trong các tình trạng nhiễm khuẩn tại một vùng nào đó.

Xem thêm