Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Bệnh thiếu máu não cục bộ tạm thời: Chủ quan là nguy

Thiếu máu não cục bộ tạm thời (tmncbtt) xảy ra tuy chưa gây tổn thương não vĩnh viễn ngay lập tức, nhưng lại là yếu tố dự báo những cơn đột quỵ trong tương lai. Vì vậy việc nhận biết dấu hiệu bệnh, biết cách phòng ngừa là rất quan trọng để phòng tránh đột quỵ.

Trường hợp nào dễ bị cơn TMNCBTT?

TMNCBTT là rối loạn hoạt động ở não gây ra do gián đoạn cung cấp máu tạm thời ở não gây giảm chức năng ở não ngắn và đột ngột (thời gian không quá 24 giờ, thường dưới 1 giờ) thường hay tái phát và là yếu tố nguy cơ dẫn đến nhồi máu não (đột quỵ). TMNCBTT xảy ra khi một mạch máu đưa máu lên não bị tắc nghẽn, khiến lưu lượng máu đến một khu vực cụ thể bị chậm hoặc dừng hẳn lại. Điều này thường xảy ra theo 3 cách: Một cục máu đông hình thành trong mạch máu não và làm tắc nghẽn mạch máu. Một cục máu đông hình thành ở những bộ phận khác trong cơ thể và di chuyển đến não bộ, gây tắc nghẽn mạch máu. Một động mạch lớn hoặc nhỏ vận chuyển máu lên não gần như bị tắc nghẽn theo thời gian, thường là do chứng xơ vữa động mạch. Điều này gây lưu lượng máu thấp, mà lưu lượng máu sụt giảm quá thấp có thể gây ra TMNCBTT hoặc thậm chí là đột quỵ. Do đó cần cảnh giác kể cả sau khi những triệu chứng của TMNCBTT đã biến mất.

Cơn TMNCBTT có thể xảy ra bất cứ lúc nào, tuy nhiên gặp nhiều hơn vẫn vào thời gian từ 1 giờ sáng đến 12 giờ trưa và ít gặp xảy ra vào khoảng từ 20 giờ đến 24 giờ. Vấn đề này có thể giải thích bằng sự thay đổi lưu lượng tuần hoàn não theo thời gian trong ngày. Yếu tố thời tiết có ảnh hưởng với việc xuất hiện TMNCBTT như: thay đổi thời tiết một cách đột ngột, mùa đông gặp nhiều hơn mùa hè...

Một số yếu tố khác: TMNCBTT có thể xảy ra khi lao động gắng sức, nhất là ở những bệnh nhân có hội chứng bệnh lý “cướp máu dưới đòn”, nhưng cũng có thể xảy ra khi đang làm việc trí óc hoặc khi lao động nhẹ nhàng, khi đang nghỉ ngơi hoặc khi đang dạo phố...

Khi các tế bào não bị thiếu máu tạm thời, khả năng truyền dẫn của tế bào não giảm sút một cách nhanh chóng, dẫn đến các rối loạn. Tuy nhiên, do tính chất thiếu máu nhẹ và trong thời gian ngắn, các tế bào não chưa bị tổn thương vĩnh viễn và nếu được cung cấp máu trở lại thì chúng lại hoạt động bình thường.

TMNCBTT thường xảy ra ở người: có bệnh tăng huyết áp, cholesterol máu cao, hút thuốc lá, đái tháo đường, hẹp động mạch cảnh, người có bệnh tim mạch như: suy tim, dị tật tim, viêm cơ tim, loạn nhịp tim, béo phì... gia đình có người bị bệnh mạch máu não, bệnh mạch vành hoặc động mạch ngoại biên trước tuổi 60.

Lứa tuổi thường xảy ra thiếu máu não tạm thời là từ 55 - 64 tuổi, sau đó đến lứa tuổi 65 - 70, trên 70 và dưới 55 tuổi ít gặp hơn. Tỷ lệ TMNCBTT ở nam giới nhiều hơn ở nữ giới khoảng 2 lần.

benh-thieu-mau-nao-cuc-bo-tam-thoi-chu-quan-la-nguy-1

Thiếu máu não cục bộ tạm thời dễ dẫn đến đột quỵ.

Những dấu hiệu cảnh báo

Triệu chứng của TMNCBTT giống như đột quỵ nhưng sau đó mất đi như thể liệt giả vờ. Các triệu chứng thường gặp là: Yếu một tay hoặc một chân hoặc cả tay và chân cùng bên làm người bệnh đi khó khăn: đi loạng choạng, mất thăng bằng hoặc không phối hợp các động tác được hoặc ngã khuỵu. Rối loạn cảm giác kiểu kiến bò hoặc tê cóng một bên cơ thể. Yếu một bên cơ mặt, miệng méo. Nói khó khăn: nói đớ, nói không nói trọn câu đơn giản hoặc hoàn toàn không nói được. Nhìn khó khăn: mắt mờ hoặc mù một bên hoặc nhìn thấy hình đôi. Nhức đầu dữ dội. Chóng mặt. Mất ý thức: người bệnh sững sờ, không biết gì.

Nếu gặp các triệu chứng trên, hãy ghi lại thời gian chính xác mà các triệu chứng xảy ra. Đây có thể là một thông tin vô cùng hữu ích cho công tác cấp cứu. Nếu bạn nghi ngờ các triệu chứng xảy đến với mình là do TMNCBTT, hãy đến bệnh viện ngay, đừng chờ đến khi các triệu chứng biến mất. Các bác sĩ cần phải đánh giá, điều trị nguyên nhân gây ra TMNCBTT, sau đó lập một kế hoạch cụ thể để ngăn ngừa những cơn đột quỵ trong tương lai. Khi điều trị, họ sẽ tập trung vào 2 vấn đề: Nguyên nhân gây ra triệu chứng và làm thế nào để ngăn ngừa các cơn đột quỵ trong tương lai.

Các triệu chứng của TMNCBTT có thể kéo dài từ vài phút đến hàng giờ và sẽ biến mất sau một thời gian vì lưu lượng máu được phục hồi trước khi não bị tổn thương lâu dài, nghiêm trọng. Mặc dù các triệu chứng không kéo dài, nhưng một số tổn thương não vẫn có thể xảy ra. Điều đáng lo nhất khi bị TMNCBTT là cơ thể sẽ xuất hiện các triệu chứng đột quỵ do lưu lượng máu trong động mạch não hạ thấp. TMNCBTT là yếu tố dự báo những cơn đột quỵ trong tương lai: 4-10% số người lên cơn đột quỵ thực sự trong vòng 48 giờ sau khi bị TMNCBTT và rất nhiều trường hợp bị đột quỵ sau 3 tháng. Nguy cơ đột quỵ đặc biệt tăng cao đối với những người trên 60 tuổi, những bệnh nhân tiểu đường và/hoặc có huyết áp cao hơn 140/90. Cơn TMNCBTT đối với bệnh lý mạch máu não nguy hiểm giống như cơn đau thắt ngực không ổn định đối với bệnh lý mạch máu tim.

Lời khuyên của thầy thuốc

Khi thấy có các dấu hiệu của TMNCBTT, người bệnh cần đi khám ngay để điều trị, phòng ngừa các cơn đột quỵ có thể xảy ra sau đó.

Để phòng bệnh, cần kiểm soát các yếu tố nguy cơ và thực hành lối sống khỏe mạnh là cách thức tốt nhất để phòng ngừa cơn TMNCBTT. Nam giới nên bỏ thuốc lá hoặc không hút thuốc. Giữ cân nặng chuẩn. Có chế độ ăn uống lành mạnh như ăn nhạt, ăn nhiều rau, trái cây và cá, ăn ít mỡ động vật. Uống rượu bia chừng mực. Sống lành mạnh, thể dục vừa sức mỗi 30 phút hằng ngày như đi bộ nhanh, chạy chậm, đạp xe, bơi. Kiểm soát stress, vì stress là yếu tố có thể gây tăng huyết áp tạm thời (mối nguy của đột quỵ do xuất huyết) hoặc gây tăng huyết áp thực sự, ngoài ra có thể làm máu dễ đông (gây đột quỵ do thiếu máu cục bộ). Kiểm soát tình trạng bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường, loạn mỡ máu, chữa trị sau nhồi máu cơ tim, bệnh tim mạch, rung nhĩ.
 
BS. NGUYỄN THÀNH - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

  • 13/11/2026

    Hội chứng alpha-gal là gì?

    Hội chứng alpha-gal (AGS) là một dạng dị ứng nghiêm trọng, có khả năng đe dọa tính mạng, được kích hoạt bởi vết cắn của ve và gây ra dị ứng với một phân tử đường có trong thịt, các sản phẩm từ động vật có vú. Cùng tìm hiểu về hội chứng alpha-gal qua bài viết sau!

Xem thêm