Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Bảo vệ sức khỏe trước nguy cơ say nắng, say nóng

Dù mùa hè là thời điểm lý tưởng cho các hoạt động giải trí, nhưng thời tiết nắng nóng gay gắt lại tiềm ẩn nguy cơ say nắng, say nóng cực kỳ nguy hiểm. Đây là những tình trạng bệnh lý cấp tính, xảy ra khi hệ thống điều hòa nhiệt độ của cơ thể bị quá tải, có thể để lại những biến chứng nặng nề. Thay vì chủ quan coi đó là sự mệt mỏi nhất thời, chúng ta cần chủ động nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo và trang bị kỹ năng cấp cứu kịp thời để bảo vệ tính mạng, tránh những biến chứng sức khỏe không đáng có trong mùa nóng.

Sự khác biệt giữa say nóng và say nắng​

Say nóng và say nắng là 2 trạng thái quá tải nhiệt khác nhau về mức độ và tiến triển nhưng đều gây nguy hiểm cho sức khỏe. Say nóng thường xảy ra do vận động quá sức hoặc tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao, khiến cơ thể mất nước và mệt mỏi với thân nhiệt dưới 40°C. Ngược lại, say nắng là tình trạng cấp cứu khẩn cấp khi hệ thống điều tiết nhiệt hoàn toàn mất kiểm soát, khiến thân nhiệt tăng vọt trên 40°C và gây tổn thương trực tiếp đến hệ thần kinh.

Các dấu hiệu cảnh báo ban đầu thường bao gồm nhịp tim nhanh, thở dốc, đau đầu, chóng mặt và buồn nôn. Nếu không được can thiệp kịp thời, người bệnh sẽ nhanh chóng rơi vào trạng thái lú lẫn, co giật hoặc hôn mê. Đặc biệt, khi cơ thể ngừng tiết mồ hôi và da trở nên khô nóng đó là cảnh báo rằng cơ thể đã mất khả năng tự làm mát tự nhiên, dễ dẫn đến suy đa phủ tạng và tử vong.

Đọc thêm tại: Mối đe dọa thầm lặng mang tên “Say nắng”

Sơ cứu đúng cách: "Thời điểm vàng" để cấp cứu nhiệt

Cách xử trí khi say nắng, say nóng

Để bảo vệ tính mạng nạn nhân, việc tận dụng "thời điểm vàng" trong 1 giờ đầu tiên là yếu tố sống còn thông qua các nỗ lực hạ nhiệt tức thì. Cần nhanh chóng đưa người bệnh vào nơi râm mát, cởi bỏ bớt quần áo và tích cực làm mát bằng cách lau nước hoặc chườm đá tại các vùng mạch máu lớn như cổ, nách, bẹn để tản nhiệt nhanh hơn.

Nếu nạn nhân còn tỉnh táo, hãy cho uống nước mát hoặc dung dịch điện giải (Oresol) từng ngụm nhỏ để bù nước kịp thời. Trong quá trình chờ cấp cứu hoặc vận chuyển đến bệnh viện, cần duy trì liên tục các biện pháp làm mát và theo dõi sát sao tri giác của nạn nhân.

Chiến lược phòng ngừa: Lá chắn bảo vệ sức khỏe mùa hè

Để phòng tránh các tổn thương do nhiệt, việc chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ cơ thể là nguyên tắc quan trọng nhất. Trước hết, chúng ta nên hạn chế ra ngoài vào khung giờ nắng gắt từ 10h- 16h. Trong trường hợp bắt buộc, hãy trang bị đầy đủ quần áo sáng màu, thoáng mát, mũ rộng vành và kem chống nắng để giảm thiểu tác động trực tiếp của tia UV.

Nước dừa giúp bổ sung nước và chất điện giải tốt
Song song với việc bảo vệ bên ngoài, thói quen bổ sung nước đều đặn ngay cả khi chưa khát đóng vai trò then chốt để điều hòa thân nhiệt, trong đó ưu tiên các loại nước điện giải hoặc nước trái cây thay vì đồ uống có cồn hay caffein vốn làm cơ thể mất nước nhanh hơn.

Đặc biệt, một quy tắc an toàn không thể bỏ qua là tuyệt đối không để trẻ em hay người già trong xe hơi đóng kín dưới trời nắng, bởi nhiệt độ bên trong xe có thể tăng cao đột ngột gây nguy hiểm đến tính mạng. Thực hiện đồng bộ những thói quen này sẽ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn và tránh được những rủi ro đáng tiếc do sốc nhiệt gây ra.

Đọc thêm tại: Hiểu rõ hơn về say nắng, say nóng 

Lời khuyên của chuyên gia

Say nắng, say nóng là mối đe dọa thầm lặng nhưng có thể gây hậu quả khôn lường nếu chúng ta chủ quan. Từ những biểu hiện mơ hồ như chóng mặt, mệt mỏi cho đến trạng thái sốc nhiệt nguy kịch, mọi dấu hiệu cảnh báo đều cần được quan tâm đúng mực.

Hiểu rõ sự khác biệt, nhận diện nhanh chóng các triệu chứng và thực hiện sơ cứu nhiệt chuẩn xác chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho chính bản thân và những người thân yêu trước cái nóng khắc nghiệt của mùa hè. Hãy luôn chủ động trang bị kiến thức để mỗi chuyến du lịch hay hoạt động ngoài trời luôn là những kỷ niệm an toàn và trọn vẹn.

 

Bình luận
Tin mới
  • 05/10/2026

    7 lầm tưởng về thuốc Aspirin

    Aspirin từng được xem là thần dược trong phòng ngừa bệnh tim mạch, tuy nhiên hiện nay y học đã có những góc nhìn thay đổi về loại thuốc này. Dưới đây là 7 lầm tưởng phổ biến về thuốc Aspirin được các chuyên gia y tế khuyến cáo.

  • 05/10/2026

    Ly thượng bì bọng nước

    Bệnh ly thượng bì bọng nước (epidermolysis bullosa) là một tình trạng hiếm gặp gây ra hiện tượng da mỏng, dễ nổi mụn nước ở trẻ nhỏ. Bệnh lý này có thể gây khó chịu cho trẻ và có thể trở nặng nếu không được chăm sóc đúng cách. Cùng tìm hiểu qua bài viết sau!

  • 04/10/2026

    FDA phê duyệt 4 loại vaccine cập nhật cho 2026-2027 nhắm vào biến thể XFG của COVID-19

    Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vừa chính thức phê duyệt bốn loại vaccine COVID-19 cập nhật cho năm 2026–2027. Các loại vaccine mới này đặc biệt nhắm vào biến thể XFG đang lây lan nhanh chóng, nhằm tăng cường bảo vệ cho những nhóm đối tượng có nguy cơ cao.

  • 04/10/2026

    Thời điểm tốt nhất để ăn quả óc chó tốt cho não bộ

    Ăn quả óc chó vào buổi sáng giúp tối ưu hóa hiệu suất nhận thức và hỗ trợ bảo vệ sức khỏe não bộ.

  • 04/10/2026

    Chăm sóc da mùa khô

    Thời tiết hanh khô với độ ẩm không khí giảm sâu là "kẻ thù" lớn nhất của làn da khỏe mạnh vì nó làm suy yếu hàng rào bảo vệ da và giảm hoạt động tuyến bã nhờn. Nếu không chăm sóc đúng cách, da sẽ mất độ ẩm, dẫn đến khô căng, bong tróc, xỉn màu và dễ kích ứng. Bài viết này sẽ cung cấp những hướng dẫn chi tiết, từ làm sạch da, dưỡng ẩm sâu đến bảo vệ da trước các tác nhân môi trường, giúp bạn tự tin với làn da căng mịn suốt mùa khô.

  • 03/10/2026

    Ánh sáng từ đèn ngủ có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch

    Thói quen bật đèn ngủ với ánh sáng yếu khi đi ngủ không phải là hiếm, bởi nhiều người cho rằng ngủ trong bóng tối hoàn toàn tạo một cảm giác khó chịu và bất an. Tuy nhiên, nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng khi tiếp xúc với ánh sáng yếu trong lúc ngủ có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý về tim mạch.

  • 03/10/2026

    Lưu ý khi dùng hà thủ ô hỗ trợ ngăn ngừa tóc bạc sớm

    Tóc bạc sớm ngày càng trẻ hóa, khiến nhiều người tìm đến các bài thuốc dân gian, trong đó có hà thủ ô.

  • 03/10/2026

    TÌnh trạng hạ thân nhiệt đột ngột

    Hạ thân nhiệt là tình trạng xảy ra khi nhiệt độ trong cơ thể con người giảm xuống dưới 35 độ C. Đây là một tình trạng y tế cực kỳ nguy hiểm. Khi cơ thể bị hạ thân nhiệt, các hệ thống như tim mạch, hệ thần kinh và các cơ quan khác sẽ không thể hoạt động bình thường. Nếu không được chữa trị kịp thời sẽ có thể dẫn tới hệ tim mạch và hô hấp dừng hoạt động, nặng nhất là tử vong.

Xem thêm