Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Bảo vệ sức khỏe trước nguy cơ say nắng, say nóng

Dù mùa hè là thời điểm lý tưởng cho các hoạt động giải trí, nhưng thời tiết nắng nóng gay gắt lại tiềm ẩn nguy cơ say nắng, say nóng cực kỳ nguy hiểm. Đây là những tình trạng bệnh lý cấp tính, xảy ra khi hệ thống điều hòa nhiệt độ của cơ thể bị quá tải, có thể để lại những biến chứng nặng nề. Thay vì chủ quan coi đó là sự mệt mỏi nhất thời, chúng ta cần chủ động nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo và trang bị kỹ năng cấp cứu kịp thời để bảo vệ tính mạng, tránh những biến chứng sức khỏe không đáng có trong mùa nóng.

Sự khác biệt giữa say nóng và say nắng​

Say nóng và say nắng là 2 trạng thái quá tải nhiệt khác nhau về mức độ và tiến triển nhưng đều gây nguy hiểm cho sức khỏe. Say nóng thường xảy ra do vận động quá sức hoặc tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao, khiến cơ thể mất nước và mệt mỏi với thân nhiệt dưới 40°C. Ngược lại, say nắng là tình trạng cấp cứu khẩn cấp khi hệ thống điều tiết nhiệt hoàn toàn mất kiểm soát, khiến thân nhiệt tăng vọt trên 40°C và gây tổn thương trực tiếp đến hệ thần kinh.

Các dấu hiệu cảnh báo ban đầu thường bao gồm nhịp tim nhanh, thở dốc, đau đầu, chóng mặt và buồn nôn. Nếu không được can thiệp kịp thời, người bệnh sẽ nhanh chóng rơi vào trạng thái lú lẫn, co giật hoặc hôn mê. Đặc biệt, khi cơ thể ngừng tiết mồ hôi và da trở nên khô nóng đó là cảnh báo rằng cơ thể đã mất khả năng tự làm mát tự nhiên, dễ dẫn đến suy đa phủ tạng và tử vong.

Đọc thêm tại: Mối đe dọa thầm lặng mang tên “Say nắng”

Sơ cứu đúng cách: "Thời điểm vàng" để cấp cứu nhiệt

Cách xử trí khi say nắng, say nóng

Để bảo vệ tính mạng nạn nhân, việc tận dụng "thời điểm vàng" trong 1 giờ đầu tiên là yếu tố sống còn thông qua các nỗ lực hạ nhiệt tức thì. Cần nhanh chóng đưa người bệnh vào nơi râm mát, cởi bỏ bớt quần áo và tích cực làm mát bằng cách lau nước hoặc chườm đá tại các vùng mạch máu lớn như cổ, nách, bẹn để tản nhiệt nhanh hơn.

Nếu nạn nhân còn tỉnh táo, hãy cho uống nước mát hoặc dung dịch điện giải (Oresol) từng ngụm nhỏ để bù nước kịp thời. Trong quá trình chờ cấp cứu hoặc vận chuyển đến bệnh viện, cần duy trì liên tục các biện pháp làm mát và theo dõi sát sao tri giác của nạn nhân.

Chiến lược phòng ngừa: Lá chắn bảo vệ sức khỏe mùa hè

Để phòng tránh các tổn thương do nhiệt, việc chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ cơ thể là nguyên tắc quan trọng nhất. Trước hết, chúng ta nên hạn chế ra ngoài vào khung giờ nắng gắt từ 10h- 16h. Trong trường hợp bắt buộc, hãy trang bị đầy đủ quần áo sáng màu, thoáng mát, mũ rộng vành và kem chống nắng để giảm thiểu tác động trực tiếp của tia UV.

Nước dừa giúp bổ sung nước và chất điện giải tốt
Song song với việc bảo vệ bên ngoài, thói quen bổ sung nước đều đặn ngay cả khi chưa khát đóng vai trò then chốt để điều hòa thân nhiệt, trong đó ưu tiên các loại nước điện giải hoặc nước trái cây thay vì đồ uống có cồn hay caffein vốn làm cơ thể mất nước nhanh hơn.

Đặc biệt, một quy tắc an toàn không thể bỏ qua là tuyệt đối không để trẻ em hay người già trong xe hơi đóng kín dưới trời nắng, bởi nhiệt độ bên trong xe có thể tăng cao đột ngột gây nguy hiểm đến tính mạng. Thực hiện đồng bộ những thói quen này sẽ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn và tránh được những rủi ro đáng tiếc do sốc nhiệt gây ra.

Đọc thêm tại: Hiểu rõ hơn về say nắng, say nóng 

Lời khuyên của chuyên gia

Say nắng, say nóng là mối đe dọa thầm lặng nhưng có thể gây hậu quả khôn lường nếu chúng ta chủ quan. Từ những biểu hiện mơ hồ như chóng mặt, mệt mỏi cho đến trạng thái sốc nhiệt nguy kịch, mọi dấu hiệu cảnh báo đều cần được quan tâm đúng mực.

Hiểu rõ sự khác biệt, nhận diện nhanh chóng các triệu chứng và thực hiện sơ cứu nhiệt chuẩn xác chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho chính bản thân và những người thân yêu trước cái nóng khắc nghiệt của mùa hè. Hãy luôn chủ động trang bị kiến thức để mỗi chuyến du lịch hay hoạt động ngoài trời luôn là những kỷ niệm an toàn và trọn vẹn.

 

Bình luận
Tin mới
  • 29/06/2026

    Chìa khóa giúp cải thiện sức khỏe tim thần trong 5 phút

    Trong bối cảnh hiện đại, những thông điệp về chăm sóc sức khỏe tim thần thường gắn liền với những thay đổi mang tính hệ thống như: cai nghiện mạng xã hội hoàn toàn, thiết lập chế độ tập luyện khắc nghiệt hay thay đổi toàn bộ nhịp sinh học. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chính áp lực từ tư duy "tất cả hoặc không có gì" này lại trở thành rào cản tâm lý, khiến chúng ta dễ cảm thấy quá tải.

  • 28/06/2026

    Liệu các biện pháp tự nhiên có thể cải thiện sức khỏe túi mật?

    Các biện pháp tự nhiên, như sử dụng magie và bồ công anh, có thể hỗ trợ sức khỏe túi mật, trong khi chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng. Việc chú trọng bổ sung chất xơ và chất béo lành mạnh, đồng thời hạn chế tinh bột tinh chế và chất béo chuyển hóa là một cách tiếp cận chủ động để phòng ngừa bệnh túi mật.

  • 27/06/2026

    Cách bảo vệ hệ thần kinh cho người hâm mộ hay thức khuya xem bóng đá

    Mỗi mùa World Cup hay các giải bóng đá lớn khởi tranh luôn là ngày hội lớn đối với người hâm mộ môn thể thao vua. Tuy nhiên, do sự khác biệt về múi giờ quốc tế, phần lớn các trận đấu thường diễn ra vào khung giờ đêm muộn hoặc rạng sáng. Để thỏa mãn niềm đam mê, nhiều người sẵn sàng thiết lập chế độ "sinh hoạt ngược", liên tục thức đêm để đồng hành cùng quả bóng tròn.

  • 27/06/2026

    Tổ chức Hội đồng xét duyệt đề cương đề tài về tăng cường khám sức khỏe định kỳ cho người dân

    Trong khuôn khổ hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội năm 2027, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đã tổ chức phiên họp Hội đồng tư vấn xét duyệt đề cương đề tài: “Đánh giá thực trạng và nhu cầu khám sức khỏe định kỳ của người dân và đề xuất chính sách, giải pháp nhằm tăng cường khám sức khỏe định kỳ cho người dân tại y tế cơ sở theo Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị”

  • 27/06/2026

    Những dấu hiệu sớm của bệnh tiểu đường bạn cần biết

    Bệnh tiểu đường (hay đái tháo đường) là một căn bệnh mạn tính liên quan đến cách cơ thể sản xuất hoặc sử dụng insulin. Theo thống kê, hàng triệu người đang sống chung với căn bệnh này nhưng một phần lớn trong số đó không hề biết mình mắc bệnh cho đến khi xuất hiện biến chứng.

  • 26/06/2026

    Phòng tránh sốc nhiệt mùa hè: Hướng dẫn toàn diện bảo vệ sức khỏe

    Sốc nhiệt là tình trạng nguy hiểm đe dọa tính mạng khi cơ thể không thể điều hòa nhiệt độ hiệu quả trong môi trường nắng nóng.

  • 26/06/2026

    Sỏi thận có thể gây táo bón và các vấn đề tiêu hóa khác không?

    Sỏi thận có thể gây táo bón và các vấn đề về đường tiêu hóa khác, ngoài các triệu chứng "điển hình" như đau vùng hông và đi tiểu thường xuyên. Nhiều vấn đề trong số này là do sự gián đoạn tín hiệu thần kinh giữa ruột và não, gây ra các triệu chứng như đau bụng, đầy hơi, buồn nôn, táo bón, tiêu chảy và nôn mửa.

  • 25/06/2026

    Phòng chống các bệnh lây truyền qua đường hô hấp ở nơi công cộng

    Trong bối cảnh đô thị hóa và mật độ dân số cao, các khu vực công cộng trung tâm thương mại, giao thông, sự kiện đông người hay trường học là nơi lý tưởng để các bệnh hô hấp lây lan qua không khí hoặc tiếp xúc. Việc hiểu cơ chế lây truyền và áp dụng biện pháp phòng ngừa là then chốt để bảo vệ bản thân và duy trì sức khỏe cộng đồng bền vững.

Xem thêm