Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Bảo vệ sức khỏe trước nguy cơ say nắng, say nóng

Dù mùa hè là thời điểm lý tưởng cho các hoạt động giải trí, nhưng thời tiết nắng nóng gay gắt lại tiềm ẩn nguy cơ say nắng, say nóng cực kỳ nguy hiểm. Đây là những tình trạng bệnh lý cấp tính, xảy ra khi hệ thống điều hòa nhiệt độ của cơ thể bị quá tải, có thể để lại những biến chứng nặng nề. Thay vì chủ quan coi đó là sự mệt mỏi nhất thời, chúng ta cần chủ động nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo và trang bị kỹ năng cấp cứu kịp thời để bảo vệ tính mạng, tránh những biến chứng sức khỏe không đáng có trong mùa nóng.

Sự khác biệt giữa say nóng và say nắng​

Say nóng và say nắng là 2 trạng thái quá tải nhiệt khác nhau về mức độ và tiến triển nhưng đều gây nguy hiểm cho sức khỏe. Say nóng thường xảy ra do vận động quá sức hoặc tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao, khiến cơ thể mất nước và mệt mỏi với thân nhiệt dưới 40°C. Ngược lại, say nắng là tình trạng cấp cứu khẩn cấp khi hệ thống điều tiết nhiệt hoàn toàn mất kiểm soát, khiến thân nhiệt tăng vọt trên 40°C và gây tổn thương trực tiếp đến hệ thần kinh.

Các dấu hiệu cảnh báo ban đầu thường bao gồm nhịp tim nhanh, thở dốc, đau đầu, chóng mặt và buồn nôn. Nếu không được can thiệp kịp thời, người bệnh sẽ nhanh chóng rơi vào trạng thái lú lẫn, co giật hoặc hôn mê. Đặc biệt, khi cơ thể ngừng tiết mồ hôi và da trở nên khô nóng đó là cảnh báo rằng cơ thể đã mất khả năng tự làm mát tự nhiên, dễ dẫn đến suy đa phủ tạng và tử vong.

Đọc thêm tại: Mối đe dọa thầm lặng mang tên “Say nắng”

Sơ cứu đúng cách: "Thời điểm vàng" để cấp cứu nhiệt

Cách xử trí khi say nắng, say nóng

Để bảo vệ tính mạng nạn nhân, việc tận dụng "thời điểm vàng" trong 1 giờ đầu tiên là yếu tố sống còn thông qua các nỗ lực hạ nhiệt tức thì. Cần nhanh chóng đưa người bệnh vào nơi râm mát, cởi bỏ bớt quần áo và tích cực làm mát bằng cách lau nước hoặc chườm đá tại các vùng mạch máu lớn như cổ, nách, bẹn để tản nhiệt nhanh hơn.

Nếu nạn nhân còn tỉnh táo, hãy cho uống nước mát hoặc dung dịch điện giải (Oresol) từng ngụm nhỏ để bù nước kịp thời. Trong quá trình chờ cấp cứu hoặc vận chuyển đến bệnh viện, cần duy trì liên tục các biện pháp làm mát và theo dõi sát sao tri giác của nạn nhân.

Chiến lược phòng ngừa: Lá chắn bảo vệ sức khỏe mùa hè

Để phòng tránh các tổn thương do nhiệt, việc chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ cơ thể là nguyên tắc quan trọng nhất. Trước hết, chúng ta nên hạn chế ra ngoài vào khung giờ nắng gắt từ 10h- 16h. Trong trường hợp bắt buộc, hãy trang bị đầy đủ quần áo sáng màu, thoáng mát, mũ rộng vành và kem chống nắng để giảm thiểu tác động trực tiếp của tia UV.

Nước dừa giúp bổ sung nước và chất điện giải tốt
Song song với việc bảo vệ bên ngoài, thói quen bổ sung nước đều đặn ngay cả khi chưa khát đóng vai trò then chốt để điều hòa thân nhiệt, trong đó ưu tiên các loại nước điện giải hoặc nước trái cây thay vì đồ uống có cồn hay caffein vốn làm cơ thể mất nước nhanh hơn.

Đặc biệt, một quy tắc an toàn không thể bỏ qua là tuyệt đối không để trẻ em hay người già trong xe hơi đóng kín dưới trời nắng, bởi nhiệt độ bên trong xe có thể tăng cao đột ngột gây nguy hiểm đến tính mạng. Thực hiện đồng bộ những thói quen này sẽ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn và tránh được những rủi ro đáng tiếc do sốc nhiệt gây ra.

Đọc thêm tại: Hiểu rõ hơn về say nắng, say nóng 

Lời khuyên của chuyên gia

Say nắng, say nóng là mối đe dọa thầm lặng nhưng có thể gây hậu quả khôn lường nếu chúng ta chủ quan. Từ những biểu hiện mơ hồ như chóng mặt, mệt mỏi cho đến trạng thái sốc nhiệt nguy kịch, mọi dấu hiệu cảnh báo đều cần được quan tâm đúng mực.

Hiểu rõ sự khác biệt, nhận diện nhanh chóng các triệu chứng và thực hiện sơ cứu nhiệt chuẩn xác chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho chính bản thân và những người thân yêu trước cái nóng khắc nghiệt của mùa hè. Hãy luôn chủ động trang bị kiến thức để mỗi chuyến du lịch hay hoạt động ngoài trời luôn là những kỷ niệm an toàn và trọn vẹn.

 

Bình luận
Tin mới
  • 21/04/2026

    4 bài tập giúp cải thiện mỡ bụng hiệu quả nhất

    Để giảm mỡ bụng không thể tập trung vào một bài tập mà cần phối hợp bài tập toàn thân để tăng tiêu hao năng lượng, duy trì khối cơ và cải thiện chuyển hóa.

  • 21/04/2026

    8 loại thực phẩm thường ngày có thể chứa vi nhựa

    Vi nhựa có nhiều kích thước, hình dạng, màu sắc và thành phần polymer khác nhau, kèm các phụ gia hóa học; sự đa dạng này khiến việc phát hiện và đánh giá tác động sức khỏe của vi nhựa trở nên phức tạp. Hiện chưa có định nghĩa chuẩn toàn cầu cho vi nhựa và nano nhựa, cũng như chưa có phương pháp tiêu chuẩn để định lượng chính xác trong thực phẩm.

  • 20/04/2026

    3 cách tự làm mặt nạ từ chanh giúp làn da sáng mịn tức thì

    Chanh là một trong những nguyên liệu tự nhiên quen thuộc nhất trong gian bếp của mọi gia đình, đồng thời cũng là thành phần làm đẹp hữu hiệu nhờ chứa lượng lớn vitamin C và các acid tự nhiên.

  • 20/04/2026

    Phòng và điều trị chấy rận

    Chấy rận do ký sinh trùng trên da gây ra, gồm 3 loại là chấy, rận và rận mu. Tuy không gây hiểm, nhưng bệnh rất dễ lây truyền, đồng thời gây cảm giác vô cùng khó chịu cho bệnh nhân. Hiểu rõ bệnh sẽ giúp người đọc cách phòng ngừa và điều trị kịp thời.

  • 19/04/2026

    Rau và trái cây khác nhau thế nào trong khẩu phần ăn?

    Theo khuyến cáo của Viện Dinh dưỡng, rau và trái cây đều là nhóm thực phẩm thiết yếu, nhưng không thể thay thế cho nhau trong khẩu phần hàng ngày. Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa hai nhóm này sẽ giúp xây dựng chế độ ăn khoa học, cân đối và tốt cho sức khỏe.

  • 18/04/2026

    5 loại trái cây giàu magie hỗ trợ sức khỏe tối ưu

    Nhiều loại trái cây không chỉ nổi tiếng với vitamin và chất xơ mà còn là nguồn cung cấp magie dồi dào. Đây là khoáng chất thiết yếu giúp cải thiện giấc ngủ, giảm căng thẳng và bảo vệ sức khỏe não bộ.

  • 18/04/2026

    Những gợi ý để hệ tiêu hóa luôn khỏe mạnh trong mùa nắng nóng

    Ngày trời nắng nóng mang đến nhiều thách thức cho hệ tiêu hóa. Nhiệt độ tăng cao gia tăng nguy cơ mất nước, giảm trao đổi chất và gây khó chịu cho dạ dày. Để giữ cho hệ tiêu hóa hoạt động một cách tốt nhất, việc áp dụng các thói quan hỗ trợ sức khỏe đường ruột, làm mát dạ dày và tăng cường sức khỏe tổng thể của hệ tiêu hóa là vô cùng cần thiết và thiết yếu.

  • 17/04/2026

    Uống nước dừa mỗi tuần, cơ thể thay đổi ra sao?

    Nước dừa là thức uống tự nhiên giúp bù nước, bổ sung điện giải và hỗ trợ tốt cho tim, thận.

Xem thêm