Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Bảo vệ sức khỏe trước nguy cơ say nắng, say nóng

Dù mùa hè là thời điểm lý tưởng cho các hoạt động giải trí, nhưng thời tiết nắng nóng gay gắt lại tiềm ẩn nguy cơ say nắng, say nóng cực kỳ nguy hiểm. Đây là những tình trạng bệnh lý cấp tính, xảy ra khi hệ thống điều hòa nhiệt độ của cơ thể bị quá tải, có thể để lại những biến chứng nặng nề. Thay vì chủ quan coi đó là sự mệt mỏi nhất thời, chúng ta cần chủ động nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo và trang bị kỹ năng cấp cứu kịp thời để bảo vệ tính mạng, tránh những biến chứng sức khỏe không đáng có trong mùa nóng.

Sự khác biệt giữa say nóng và say nắng​

Say nóng và say nắng là 2 trạng thái quá tải nhiệt khác nhau về mức độ và tiến triển nhưng đều gây nguy hiểm cho sức khỏe. Say nóng thường xảy ra do vận động quá sức hoặc tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao, khiến cơ thể mất nước và mệt mỏi với thân nhiệt dưới 40°C. Ngược lại, say nắng là tình trạng cấp cứu khẩn cấp khi hệ thống điều tiết nhiệt hoàn toàn mất kiểm soát, khiến thân nhiệt tăng vọt trên 40°C và gây tổn thương trực tiếp đến hệ thần kinh.

Các dấu hiệu cảnh báo ban đầu thường bao gồm nhịp tim nhanh, thở dốc, đau đầu, chóng mặt và buồn nôn. Nếu không được can thiệp kịp thời, người bệnh sẽ nhanh chóng rơi vào trạng thái lú lẫn, co giật hoặc hôn mê. Đặc biệt, khi cơ thể ngừng tiết mồ hôi và da trở nên khô nóng đó là cảnh báo rằng cơ thể đã mất khả năng tự làm mát tự nhiên, dễ dẫn đến suy đa phủ tạng và tử vong.

Đọc thêm tại: Mối đe dọa thầm lặng mang tên “Say nắng”

Sơ cứu đúng cách: "Thời điểm vàng" để cấp cứu nhiệt

Cách xử trí khi say nắng, say nóng

Để bảo vệ tính mạng nạn nhân, việc tận dụng "thời điểm vàng" trong 1 giờ đầu tiên là yếu tố sống còn thông qua các nỗ lực hạ nhiệt tức thì. Cần nhanh chóng đưa người bệnh vào nơi râm mát, cởi bỏ bớt quần áo và tích cực làm mát bằng cách lau nước hoặc chườm đá tại các vùng mạch máu lớn như cổ, nách, bẹn để tản nhiệt nhanh hơn.

Nếu nạn nhân còn tỉnh táo, hãy cho uống nước mát hoặc dung dịch điện giải (Oresol) từng ngụm nhỏ để bù nước kịp thời. Trong quá trình chờ cấp cứu hoặc vận chuyển đến bệnh viện, cần duy trì liên tục các biện pháp làm mát và theo dõi sát sao tri giác của nạn nhân.

Chiến lược phòng ngừa: Lá chắn bảo vệ sức khỏe mùa hè

Để phòng tránh các tổn thương do nhiệt, việc chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ cơ thể là nguyên tắc quan trọng nhất. Trước hết, chúng ta nên hạn chế ra ngoài vào khung giờ nắng gắt từ 10h- 16h. Trong trường hợp bắt buộc, hãy trang bị đầy đủ quần áo sáng màu, thoáng mát, mũ rộng vành và kem chống nắng để giảm thiểu tác động trực tiếp của tia UV.

Nước dừa giúp bổ sung nước và chất điện giải tốt
Song song với việc bảo vệ bên ngoài, thói quen bổ sung nước đều đặn ngay cả khi chưa khát đóng vai trò then chốt để điều hòa thân nhiệt, trong đó ưu tiên các loại nước điện giải hoặc nước trái cây thay vì đồ uống có cồn hay caffein vốn làm cơ thể mất nước nhanh hơn.

Đặc biệt, một quy tắc an toàn không thể bỏ qua là tuyệt đối không để trẻ em hay người già trong xe hơi đóng kín dưới trời nắng, bởi nhiệt độ bên trong xe có thể tăng cao đột ngột gây nguy hiểm đến tính mạng. Thực hiện đồng bộ những thói quen này sẽ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn và tránh được những rủi ro đáng tiếc do sốc nhiệt gây ra.

Đọc thêm tại: Hiểu rõ hơn về say nắng, say nóng 

Lời khuyên của chuyên gia

Say nắng, say nóng là mối đe dọa thầm lặng nhưng có thể gây hậu quả khôn lường nếu chúng ta chủ quan. Từ những biểu hiện mơ hồ như chóng mặt, mệt mỏi cho đến trạng thái sốc nhiệt nguy kịch, mọi dấu hiệu cảnh báo đều cần được quan tâm đúng mực.

Hiểu rõ sự khác biệt, nhận diện nhanh chóng các triệu chứng và thực hiện sơ cứu nhiệt chuẩn xác chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho chính bản thân và những người thân yêu trước cái nóng khắc nghiệt của mùa hè. Hãy luôn chủ động trang bị kiến thức để mỗi chuyến du lịch hay hoạt động ngoài trời luôn là những kỷ niệm an toàn và trọn vẹn.

 

Bình luận
Tin mới
  • 12/07/2026

    Ăn hạt sen hàng ngày có tốt không?

    Hạt sen là thực phẩm giàu dinh dưỡng, được nhiều người yêu thích nhờ vị bùi thơm, dễ chế biến và có nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, ăn hạt sen mỗi ngày có tốt hay không và những ai cần thận trọng khi sử dụng loại thực phẩm này?

  • 12/07/2026

    Phương pháp xây dựng và duy trì lộ trình đi bộ khoa học

    Đi bộ được công nhận là một hình thức vận động cường độ trung bình có tác động tích cực đến nhiều hệ thống sinh học trong cơ thể.

  • 11/07/2026

    6 loại thực phẩm giúp cơ thể hấp thụ vitamin D tốt nhất

    Vitamin D đóng vai trò thiết yếu giúp xương chắc khỏe, cải thiện tâm trạng và tăng cường hệ miễn dịch. Vì là loại vitamin tan trong chất béo, vitamin D được hấp thụ hiệu quả nhất tại đường ruột khi tiêu thụ cùng các thực phẩm chứa chất béo. Tham khảo 6 loại thực phẩm hỗ trợ quá trình này.

  • 11/07/2026

    Cách sử dụng điều hòa đúng cách để tránh khô da và khô mắt

    Trong bối cảnh thời tiết nắng nóng của mùa hè, việc sử dụng điều hòa là nhu cầu không thể thiếu nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe như mệt mỏi, viêm đường hô hấp và tình trạng khô da, khô mắt do mất độ ẩm. Để giải quyết vấn đề này, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ đưa ra những khuyến nghị và giải pháp khoa học giúp cân bằng giữa việc giải nhiệt và bảo vệ cơ thể. Việc tuân thủ các hướng dẫn về cách vận hành máy lạnh hợp lý không chỉ giúp ngăn chặn các tác dụng phụ tiêu cực mà còn đảm bảo duy trì một không gian sống mát mẻ, an toàn và lành mạnh cho mọi thành viên trong gia đình.

  • 10/07/2026

    Khoai lang – món ăn dưỡng tỳ vị: 5 lợi ích khi dùng vào bữa sáng

    Khoai lang là thực phẩm giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, thường được nhiều người lựa chọn cho bữa sáng. Tuy nhiên, ăn khoai lang mỗi ngày có tốt không và ai nên hạn chế loại thực phẩm này?

  • 10/07/2026

    9 giải pháp thay thế Melatonin giúp bạn ngủ ngon hơn một cách tự nhiên

    Melatonin là một loại hormone điều chỉnh chu kỳ ngủ - thức của cơ thể và thường được sử dụng dưới dạng thực phẩm chức năng để hỗ trợ giấc ngủ. Tuy nhiên, vì melatonin có thể không phù hợp với tất cả mọi người, một số người có thể tìm đến các phương pháp thay thế khác như thực phẩm chức năng và các bài thuốc thảo dược.

  • 09/07/2026

    5 tác hại khi bỏ ăn cơm trắng, cắt giảm hoàn toàn tinh bột

    Bỏ ăn cơm trắng, hoàn toàn không ăn tinh bột để giảm cân cấp tốc là sai lầm tai hại khiến cơ thể suy kiệt. Dưới đây là 5 hệ lụy nguy hiểm khi đột ngột cắt bỏ nguồn năng lượng này.

  • 09/07/2026

    Nguyên nhân gây ho sau khi chạy bộ và cách phòng tránh

    Chạy bộ có thể dẫn đến ho do lượng không khí hít vào tăng lên và các chất gây kích ứng tiềm ẩn, như không khí lạnh hoặc khô. Hiểu rõ các nguyên nhân, chẳng hạn như co thắt phế quản do vận động hoặc dị ứng, có thể giúp bạn thực hiện các bước để ngăn ngừa tình trạng này.

Xem thêm