Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Xét nghiệm HbA1c cho bệnh nhân tiểu đường

Gần đây, có rất nhiều thông tin về “HbA1c là tiêu chuẩn vàng trong kiểm soát đường huyết” hoặc “Phát hiện đái tháo đường sớm nhờ vào HbA1C”,…

Thử nghiệm HbA1c là gì và có giá trị thế nào với người bệnh đái tháo đường và người có nguy cơ cao? Hãy cùng Viện Y học ứng dụng Việt Nam tìm hiểu nhé.

Xét nghiệm hemoglobin A1c (HbA1c), hay là xét nghiệm glycosylated hemoglobin, là một xét nghiệm máu quan trọng để xác định xem là bệnh tiểu đường của bạn được kiểm soát như thế nào. Xét nghiệm này cung cấp số liệu đường huyết trung bình trong khoảng thời gian từ 2 đến 3 tháng. Các bác sỹ thường chỉ định xét nghiệm này nếu nghi ngờ bạn có nguy cơ mắc tiểu đường type 2 hoặc để theo dõi mức độ kiểm soát đường huyết của bệnh nhân.

Chỉ số HbA1c sẽ tăng lên khi đường huyết tăng cao trong máu. Tất cả các bệnh nhân tiểu đường type 1 và type 2 nên xét nghiệm HbA1c tối thiểu 2 lần trong 1 năm, Khi đường huyết không ổn định nên xét nghiệm thường xuyên hơn - 3 tháng/1 lần.

Xét nghiệm HbA1c và bệnh tiểu đường

Sau khi bạn ăn, carbohydrate từ thực phẩm sẽ được chuyển hóa thành glucose. Glucose là một loại đường đơn được hấp thu từ ruột vào trong máu. Khi nồng độ đường huyết tăng lên sau bữa ăn, tuyến tụy sẽ giải phóng một hormon là insulin, đây là hormon có vai trò điều hòa đường huyết, tạo điều kiện cho sự hấp thu glucose vào các tế bào của các mô như cơ bắp. Tế bào sẽ “đốt cháy” glucose để tạo ra năng lượng chúng cần cho mọi hoạt động chức năng.

Bệnh tiểu đường hay còn gọi là bệnh đái tháo đường là một dạng bệnh nội tiết do rối loạn chuyển hóa carbohydrate khi hormon insulin của tụy bị thiếu hay giảm hoạt tính trong cơ thể. Biểu hiện của bệnh tiểu đường là mức đường máu luôn tăng cao và có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như làm tổn thương mạch máu và các dây thần kinh. Do vậy, việc kiểm soát ổn định đường huyết đối với bệnh nhân tiểu đường là vô cùng quan trọng.

Chỉ số đường huyết cho thấy giá trị đường huyết ở thời điểm làm xét nghiệm. Còn HbA1c cho thấy tỷ lệ phần trăm trung bình đường huyết của người bệnh trong một khoảng thời gian dài hơn (khoảng 2-3 tháng). Chỉ số đường huyết có giá trị trong chẩn đoán phát hiện bệnh tiểu đường. Còn chỉ số HbA1c có giá trị để theo dõi đường huyết và kết quả điều trị, do vậy nó giúp bác sỹ xác định được nguy cơ có thể gặp phải các biến chứng của bệnh nhân.

Chỉ số HbA1c được tính như thế nào

Hemoglobin là một protein trong tế bào hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy đi khắp cơ thể. Bình thường glucose liên kết một cách tự nhiên với loại protein này. Khi mà bệnh tiểu đường không được kiểm soát tốt (có nghĩa là đường huyết tăng quá cao), đường sẽ tích tụ trong máu và kết hợp nhiều hơn với hemoglobin. Như vậy, lượng đường trung bình trong máu có thể được xác định bằng cách đo nồng độ hemoglobin A1c. Nếu như lượng đường huyết đã tăng cao trong vài tuần trước đó, kết quả xét nghiệm hemoglobin A1c cũng sẽ cao hơn bình thường. Số lượng hemoglobin A1c sẽ phản ánh nồng độ đường trong máu trong vài tuần trước đó, thường là trong khoảng 2-3 tháng.

Xét nghiệm HbA1c được thực hiện bằng cách lấy một mẫu máu nhỏ của bạn và được đo tại phòng xét nghiệm theo nhiều phương pháp khác nhau, kết quả được tính theo tỉ lệ phần trăm hemoglobin của máu.

Một người bình thường có HbA1c dưới 5.7%. Theo Hiệp hội đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), một người có thể được chẩn đoán là mắc tiểu đường nếu chỉ số HbA1c của họ lớn hơn 6.5%.

Bình thường: HbA1c < 5.7%

Tiền đái tháo đường: HbA1c  trong khoảng 5.7 – 6.5%

Đái tháo đường: HbA1c > 6.5%

Đối với những bệnh nhân tiểu đường, chỉ số HbA1c được khuyến cáo như sau để làm giảm nguy cơ dẫn tới các biến chứng:

-         Hiệp hội đái tháo đường Hoa Kỳ khuyến cáo HbA1c nên dưới 7%

-         Hiệp hội các chuyên gia nội tiết Hoa Kỳ khuyến cáo HbA1c nên dưới 6.5%

Các khuyến cáo được đưa ra tùy thuộc vào từng cá nhân và tiền sử bệnh. Vì vậy, hãy trao đổi với bác sỹ để biết chính xác được mục tiêu cần kiểm soát của chỉ số HbA1c.

Nếu chỉ số HbA1c của bạn trên 6%, bạn có thể đang ở giai đoạn tiền đái tháo đường. Tiền đái tháo đường là lượng glucose trong máu cao hơn mức bình thường nhưng chưa đến mức để chẩn đoán là bệnh đái tháo đường. Tình trạng này có thể được cải thiện thông qua chế độ ăn uống và luyện tập để phòng tiến triển đến đái tháo đường thực sự.

Chỉ số HbA1c cao cũng đồng nghĩa với việc bạn đang mắc bệnh tiểu đường hoặc mức đường huyết của bạn đang không được kiểm soát tốt. Chỉ số HbA1c càng thiếu kiểm soát trong thời gian càng dài thì nguy cơ tiến triển tới các biến chứng tiểu đường càng cao.

Mức HbA1c cao có thể dẫn tới các nguy cơ:

  • Đột quỵ và đau tim
  • Bệnh thận
  • Tổn thương thần kinh
  • Tổn thương thị giác và có thể dẫn đến mù lòa

Khi chỉ số HbA1c của bạn quá cao, bác sỹ có thể thay đổi kế hoạch điều trị để mức đường huyết của bạn được kiểm soát tốt hơn.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Tìm hiểu hai loại hooc môn quan trọng đối với bệnh tiểu đường

Ts.Bs.Trương Hồng Sơn - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Tổng hợp từ Healthline
Bình luận
Tin mới
  • 24/09/2021

    Hiểu đúng về sốt sau tiêm vaccine phòng COVID-19

    Sốt sau tiêm vaccine phòng COVID-19 khá phổ biến trong các phản ứng sau tiêm. Tuy nhiên, sự lo ngại đến từ việc chưa hiểu rõ nguyên nhân gây sốt.

  • 24/09/2021

    Bạn biết gì về xét nghiệm bạch cầu

    Xét nghiệm bạch cầu có thể phát hiện các tình trạng nào?

  • 24/09/2021

    Nam giới mắc COVID-19 thể nặng: Liên quan đến bất thường về gen

    Theo một nghiên cứu quốc tế gần đây của Pháp - Mỹ, các biến thể di truyền và tự kháng thể là nguồn gốc của khoảng 1/4 các ca COVID-19 thể nặng.

  • 24/09/2021

    Phương pháp điều trị kháng thể đơn dòng cho bệnh nhân mắc Covid-19

    Các kháng thể được nuôi trong phòng thí nghiệm có thể giúp hệ thống miễn dịch chống lại coronavirus, nhưng chúng không thể thay thế cho việc tiêm chủng vaccine COVID-19.

  • 23/09/2021

    Muốn sống lâu sống thọ, đừng ăn quá mức những chất dinh dưỡng này

    Thực phẩm lành mạnh giúp tăng cường lối sống lành mạnh, có lợi cho sức khỏe thể chất và tinh thần. Do đó, nếu bạn muốn sống lâu và ngăn ngừa các bệnh mãn tính để khỏe mạnh khi về già, hãy tránh ăn quá mức các chất dinh dưỡng này.

  • 23/09/2021

    Tìm hiểu về các loại vú giả

    Có không ít phụ nữ chọn tái tạo vú sau phẫu thuật cắt bỏ vú. Tuy nhiên, với bệnh nhân không thể phẫu thuật tái tạo hoặc đơn giản là không thích biện pháp này, họ có một lựa chọn khác đơn giản và ít tốn kém hơn nhiều, đó là dùng vú giả.

  • 23/09/2021

    Tại sao nên bổ sung dầu cá vào chế độ ăn uống?

    Dầu cá rất cần thiết với chức năng của não bộ cũng như quá trình tăng trưởng và phát triển bình thường. Dầu cá có hàm lượng acid béo omega-3 rất dồi dào nên rất có lợi cho sức khỏe của bạn.

  • 23/09/2021

    Sử dụng Viagra gây ra các tác dụng phụ gì?

    Viagra là thuốc làm tăng độ cương cứng của dương vật, với tác dụng chủ yếu lên hệ tuần hoàn và sinh dục. Viagra được coi là cứu cánh cho nhiều nam giới trong vấn đề khó nói này, với khả năng hỗ trợ tình trạng bất lực ở nam giới. Tuy nhiên, sử dụng viagra cũng có những tác dụng phụ nhất định. Hãy cùng Viện Y học ứng dụng Việt Nam tìm hiểu những tác dụng phụ có thể gặp phải trong bài viết dưới đây.

Xem thêm