Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Tìm hiểu hai loại hooc môn quan trọng đối với bệnh tiểu đường

Insulin và glucagon là những hooc môn giúp điều chỉnh lượng đường glucose trong máu của bạn. Glucose có nguồn gốc từ tinh bột bạn ăn, được vận chuyển theo dòng máu tuần hoàn đi khắp cơ thể để cung cấp nguyên liệu nuôi dưỡng mô và tế bào.

Tìm hiểu hai loại hooc môn quan trọng đối với bệnh tiểu đường

Thông thường, hai hooc môn Insulin và glucagon phối hợp cùng nhau để duy trì sự ổn định của lượng đường trong máu của bạn, giữ chúng trong giới hạn an toàn cho cơ thể. Những hormon này giống như "âm" và "dương" khi cùng hiệp đồng kiểm soát đường máu.

Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu những thông tin cơ bản nhất về hai loại hooc môn quan trọng này và những rối loạn của cơ thể khi chúng hoạt động không tốt.

Insulin và glucagon phối hợp cùng nhau thế nào?

Insulin và glucagon phối hợp cùng nhau trong một cơ chế điều hòa ngược âm tính (negative feedback loop). Trong cơ chế này các hooc môn sẽ có sự tương tác qua lại lẫn nhau với mục đích cuối cùng để ổn định đường huyết.

Insulin hoạt động thế nào?

Khi tiêu hóa, thực phẩm chứa carbohydrate (chủ yếu là tinh bột, đường) được chuyển thành glucose. Hầu hết lượng glucose này được đưa vào máu của bạn, làm tăng mức đường huyết. Sự gia tăng đường huyết này sẽ báo hiệu tuyến tụy của bạn sản sinh ra hooc môn insulin.

Insulin sẽ giúp các tế bào trong cơ thể bạn lấy glucose từ trong máu. Khi glucose từ máu di chuyển vào tế bào, lượng glucose trong máu giảm xuống. Đa số tế bào sử dụng glucose để làm năng lượng. Một sốt ít tế bào, chẳng hạn như tế bào tại gan và cơ, lưu trữ glucose dưới dạng glycogen để cơ thể sử dụng glycogen làm năng lượng dự trữ khi cần thiết.

Glucagon hoạt động như thế nào?

Khoảng bốn đến sáu giờ sau khi ăn, lượng đường trong máu giảm, kích thích tuyến tụy sản xuất glucagon. Hoóc môn này khiến tế bào gan và tế bào cơ của bạn thay đổi glycogen được dự trữ thành glucose. Các tế bào này sẽ giải phóng glucose vào máu để các tế bào khác của cơ thể có thể sử dụng.

Quá trình điều hòa ngược âm tính này liên tục duy trì để giữ cho lượng đường huyết của bạn giữ ở giới hạn cho phép, đảm bảo rằng cơ thể của bạn được luôn được cung cấp năng lượng.

Glucose: loại đường được vận chuyển trong máu để cung cấp năng lượng cho tế bào.

Insulin:  là hooc môn giúp tế bào nhận glucose từ máu để sử dụng hoặc lưu trữ lại.  

Glycogen: là dạng dự trữ của glucose tại gan và cơ để sử dụng để làm năng lượng khi có nhu cầu.

Glucagon hoocmon kích thích các tế bào tại gan và cơ chuyển glycogen thành glucose và giải phóng nó vào trong máu để tế bào có thể sử dụng làm năng lượng

Tuyến tụy là một cơ quan nằm trong bụng của bạn, tuyến tụy sản xuất và giải phóng các hooc môn insulin và glucagon.

Rối loạn glucose

Đối với một số người, sự điều chỉnh nồng độ glucose trong máu diễn ra không bình thường. Bệnh tiểu đường là tình trạng mất cân bằng đường huyết được biết đến nhiều nhất. Khi nhắc đến bệnh tiểu đường là đề cập đến một nhóm bệnh rối loạn chuyển hóa.

Nếu bạn mắc bệnh tiểu đường hoặc tiền tiểu đường, việc sử dụng hoặc sản xuất các hooc môn insulin và glucagon của cơ thể sẽ không còn bình thường, dẫn đến thay đổi nồng độ  glucose trong máu. Sự thay đổi này có thể dẫn đến những tình trạng nguy hiểm cho cơ thể như tăng đường huyết quá cao hoặc hạ đường huyết quá thấp.

Tiểu đường type 1

Trong hai type tiểu đường chính, bệnh tiểu đường type 1 ít phổ biến hơn. Đây là tình trạng rối loạn khả năng của hệ thống miễn dịch của cơ thể, dẫn đến tự tiêu diệt các tế bào sản xuất insulin trong tuyến tụy của chính cơ thể mình. Nếu bạn bị tiểu đường type 1, tuyến tụy của bạn không sản xuất insulin. Do đó, bạn phải phải bổ sung insulin mỗi ngày. Nếu không, bạn sẽ gặp rất nhiều biến chứng nguy hiểm và có thể tử vong.

Tiểu đường type 2

Với bệnh tiểu đường type 2, cơ thể bạn vẫn sản xuất ra insulin nhưng các tế bào của bạn không đáp ứng với insulin một cách bình thường. Chúng không thể nhận glucose từ máu của bạn nên đường máu luôn luôn tăng cao. Theo thời gian, bệnh tiểu đường type 2 khiến cơ thể bạn sản xuất ra ít insulin hơn, và từ đó càng làm tăng nguy cơ làm đường máu cao.

Tuyến tụy
Tiểu đường thai kỳ

Một số phụ nữ mắc bệnh tiểu đường thai kỳ vào cuối thai kỳ của họ. Trong bệnh tiểu đường thai kỳ, các hoocmon có liên quan đến thời kì thai nghén có thể ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của insulin. Tình trạng này thường biến mất sau khi kết thúc thai kỳ. Tuy nhiên, nếu bạn bị tiểu đường thai nghén, bạn có nguy cơ cao mắc bệnh tiểu đường type 2 trong tương lai, khoảng 5 năm sau thai kỳ đó.

Duy trì ổn định glucose huyết trong bệnh tiểu đường

Nếu bạn bị tiểu đường thì điều quan trọng nhất là duy trì ổn định lượng đường huyết. Đường huyết cao có thể dẫn đến các vấn đề sức khoẻ nghiêm trọng như bệnh tim, tổn thương thần kinh và tổn thương thận.

Theo dõi thường xuyên lượng đường trong máu của bạn sẽ giúp bạn đảm bảo nó nằm trong phạm vi an toàn.

Tiền tiểu đường

Nếu bạn bị tiền tiểu đường, thì cơ thể của bạn đã không đáp ứng với insulin một cách bình thường. Kết quả là, đường huyết của bạn tăng lên, mặc dù không cao như khi bị tiểu đường type 2. Rất nhiều người mắc tiền tiểu đường đã tiến triển thành bệnh tiểu đường type 2.

Thảo luận với bác sĩ của bạn

Hiểu rõ cơ thể hoạt động thế nào sẽ giúp bạn có một lối sống khỏe mạnh. Insulin và glucagon là hai hooc môn quan trọng mà cơ thể bạn sản xuất để duy trì cân bằng đường huyết. Hiểu biết về những nội tiết tố này sẽ giúp bạn tìm ra những biện pháp phù hợp để phòng bệnh tiểu đường.

Nếu bạn có những thắc mắc về insulin, glucagon, và đường huyết, hãy thảo luận với bác sỹ của mình. Các câu hỏi bạn có thể hỏi là:

  • Đường huyết của tôi có ở mức an toàn?
  • Tôi có bị tiền tiểu đường không?
  • Tôi có thể làm gì để tránh mắc bệnh tiểu đường?
  • Khi nào tôi cần phải dùng insulin?

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Những siêu thực phẩm dành cho người bị tiểu đường

Ts.Bs. Trương Hồng Sơn - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Tổng hợp từ Healthline
Bình luận
Tin mới
  • 26/01/2021

    Tác hại khôn lường khi mặc quần áo ẩm

    Trong những ngày mùa Đông thiếu ánh nắng, có mưa phùn, quần áo không chỉ lâu khô mà còn dễ có mùi khó chịu. Bạn nên kiểm tra kỹ độ khô của quần áo trước khi mặc để tránh những hậu quả sau đây:

  • 26/01/2021

    Những thứ cơ thể bạn cần khi đã có tuổi

    Khi có tuổi, mọi dưỡng chất dường như đều quan trọng, nhưng dưỡng chất nào mới là quan trọng nhất.

  • 26/01/2021

    Cách làm mứt dừa non nhiều màu dẻo ngon cho ngày Tết

    Mứt dừa là một loại mứt truyền thống trong mỗi dịp Tết của người Việt, với màu sắc bắt mắt, hương vị ngọt ngọt bùi bùi của dừa đã làm say đắm bao người. Bên cạnh đó, mứt dừa còn mang ý nghĩa như một lời chúc quầy quần, hạnh phúc cho cả gia đình và bạn bè trong năm.

  • 26/01/2021

    Người bệnh đái tháo đường cần cẩn thận nguy cơ loét bàn chân

    Người bệnh đái tháo đường vẫn thường được khuyên nên chú ý chăm sóc bàn chân mỗi tối. Điều này sẽ giúp bạn phòng tránh được biến chứng loét bàn chân - một biến chứng đái tháo đường nguy hiểm, là gánh nặng của nhiều người bệnh.

  • 26/01/2021

    Những điều cần biết về bệnh lạc nội mạc tử cung

    Căn bệnh lạc nội mạc tử cung ảnh hưởng đến khoảng 10% phụ nữ trên khắp thế giới. Mặc dù không có kết nối di truyền, nhưng phụ nữ có người thân gần gũi (mẹ, chị, em gái) bị lạc nội mạc tử cung có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

  • 25/01/2021

    Nguy cơ có thai kể cả khi dùng thuốc tránh thai hàng ngày

    Thuốc tránh thai là rất phương pháp phổ biến và hiệu quả để ngừa thai. Tuy nhiên, một vài yếu tố có thể làm giảm hiệu quả của thuốc tránh thai và kết quả là có thai ngoài ý muốn.

  • 25/01/2021

    Bàn tay nứt nẻ đến chảy máu phải làm sao?

    Thời tiết khô hanh là “thủ phạm” khiến bàn tay của bạn nứt nẻ, ngứa ngáy, thậm chí là chảy máu. Làm thế nào để bảo vệ và chăm sóc da tay trong mùa Đông.

  • 25/01/2021

    Các bài tập cho mắt có giúp bạn cải thiện tầm nhìn?

    Các bài tập về mắt, bao gồm tập luyện cơ mắt, có thể cải thiện thị lực và giúp bạn không cần phải đeo kính hoặc kính áp tròng lâu dài. Tuy nhiên, nó sẽ không khắc phục hoàn toàn được các tật ảnh hưởng đến thị lực, bao gồm cận thị, viễn thị và loạn thị (một khiếm khuyết trong cấu trúc mắt gây ra mờ mắt). Thị lực bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố vật lý và môi trường - một số phải được điều trị bằng thấu kính điều chỉnh và bạn có thể có lợi từ các bài tập mắt hoặc liệu pháp thị lực.

Xem thêm