Tăng tiểu cầu là gì?

Tiểu cầu là một loại tế bào trong máu, có chức năng tạo nên cục máu đông và chữa lành thành mạch nếu chúng bị tổn thương hoặc chảy máu. Khi có quá nhiều tiểu cầu trong máu so với bình thường, tình trạng này được gọi là tăng tiểu cầu.

Số lượng tiểu cầu bình thường trung bình từ 150.000 đến 450.000 tiểu cầu cho mỗi microliter (mcL) máu. Tăng tiểu cầu là khi tiểu cầu tăng cao hơn 450.000 mỗi mcL máu.

Phân loại tăng tiểu cầu

• Tăng tiểu cầu nguyên phát: xảy ra do tủy xương tạo quá nhiều tiểu cầu.
• Tăng tiểu cầu thứ phát: xảy ra như một quá trình phản ứng với một cái gì đó, chẳng hạn như nhiễm trùng, viêm hoặc thiếu sắt.

Triệu chứng tăng tiểu cầu

Tăng tiểu cầu thường không có triệu chứng dễ nhận biết nào. Tuy nhiên, một số triệu chứng vẫn có thể quan sát được.

Các triệu chứng có thể xảy ra do tiểu cầu không hoạt động bình thường và dẫn đến chảy máu, trong khi các triệu chứng khác có thể liên quan đến việc tiểu cầu tập hợp và gây ra cục máu đông.

Những triệu chứng này có thể bao gồm:

• Vết bầm tím dưới da, thường không có nguyên nhân rõ ràng.
• Chảy máu từ những nơi như mũi, lợi (nướu) hoặc nhìn thấy máu trong phân.
• Tăng kích thước lá lách.
• Cảm thấy nóng rực ở bàn tay hoặc bàn chân, và thường cảm thấy tệ hơn khi tiếp xúc với nhiệt.
• Các triệu chứng tương tự với đột quỵ: đau đầu, thay đổi thị lực, co giật, yếu ở một bên của cơ thể.
• Các triệu chứng của cục máu đông trong phổi: đau ngực, khó thở, ho khan, đánh trống ngực.
• Các triệu chứng của cục máu đông trong tim: đau ngực, đau hàm, khó thở, đánh trống ngực, chóng mặt, đau cánh tay.
• Các triệu chứng của cục máu đông trong mạch máu ở bụng: đau bụng dữ dội, buồn nôn và nôn, tiêu chảy, máu trong phân.
• Các triệu chứng của cục máu đông ở các chi: sưng một chi (thường là chân), khó chịu hoặc chuột rút.

Nguyên nhân

Đối với tăng tiểu cầu nguyên phát, số lượng tiểu cầu cao được tạo ra do sự bất thường trong cách tủy xương tạo ra chúng. Tủy xương có thể không hoạt động bình thường do đột biến gen. Gen đột biến có thể khiến enzyme hoạt động quá nhiều trong việc tạo ra tiểu cầu.

Đối với tăng tiểu cầu thứ phát, tiểu cầu tăng lên để đáp ứng với các tình trạng như nhiễm trùng, viêm, thiếu sắt, chảy máu, ung thư, phẫu thuật...

Chẩn đoán

Tăng tiểu cầu thường được xác định qua xét nghiệm máu khi kết quả số lượng tiểu cầu trên 450.000 mỗi mcL. Các xét nghiệm dưới đây có thể được sử dụng để đánh giá nguyên nhân tăng tiểu cầu bao gồm:

• Sắt và ferritin huyết thanh
• CRP, tốc độ máu lắng: đánh giá dấu hiệu viêm.
• Xét nghiệm máu đối với gen JAK2, CALR hoặc MPL.
• Sinh thiết tủy xương.

Khám lâm sàng gồm kiểm tra tình trạng chảy máu, bầm tím và đánh giá kích thước lá lách có thể được thực hiện để kiểm tra để xác định tăng tiểu cầu và tìm kiếm nguyên nhân.

Tiên lượng

Tùy thuộc vào nguyên nhân gây tăng kiểu cầu, tình trạng này có thể không có ảnh hưởng lâu dài hoặc biến chứng đe dọa tính mạng. Tuy nhiên, nếu có một tình trạng tiềm ẩn, chẳng hạn như ung thư hoặc một bệnh khác, hoặc nếu các biến chứng do có quá nhiều tiểu cầu xảy ra, những việc này đều có ảnh hưởng đến tiên lượng của bệnh.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Tổng quan về rối loạn tiểu cầu