Phân biệt sốt Chikungunya và sốt xuất huyết

Vậy sự khác biệt giữa sốt Chikungunya và sốt xuất huyết là gì và bạn nên làm gì để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi những loại virus này? Cùng tìm hiểu qua bài viết sau đây!

1. Sốt Chikungunya

Sốt Chikungunya là bệnh do một loại virus Chikungunya (CHIKV) thuộc họ Alphavirus gây ra, lây truyền qua vết đốt của muỗi Aedes bị nhiễm bệnh. Bệnh dễ bị nhầm lẫn với sốt xuất huyết do có một số triệu chứng tương tự, đặc biệt ở những khu vực nhiệt đới.

Tên gọi "Chikungunya" bắt nguồn từ một từ trong phương ngữ châu Phi, có nghĩa là "uốn cong" hoặc “biến dạng”, phản ánh tư thế khom lưng và co người đặc trưng của những người mắc bệnh do đau khớp nghiêm trọng.

Vì thường xảy ra đồng thời với sốt xuất huyết, Chikungunya dễ bị chẩn đoán nhầm nên số ca mắc sốt Chikungunya thực tế có thể cao hơn nhiều so với số liệu báo cáo chính thức.

Bệnh Chikungunya xảy ra ở các nước nhiệt đới, đã được ghi nhận ở Châu Phi, Nam Á và Đông Nam Á.

Các triệu chứng của sốt chikungunya bao gồm:

• Sốt khởi phát đột ngột, kèm đau đầu dữ dội, ớn lạnh, buồn nôn, nôn, mệt mỏi, đau cơ và đau khớp.
• Bệnh đặc trưng bởi các cơn đau khớp dữ dội, đôi khi đau kéo dài dai dẳng các vùng xung quanh khớp bị sưng và đau khi chạm vào. Giai đoạn cấp tính này rất nghiêm trọng và gây mất khả năng vận động tạm thời, kéo dài từ 3-10 ngày.
• Phát ban da xảy ra ở 40–50% bệnh nhân, thường xuất hiện 2-5 ngày sau khi khởi phát sốt. Không giống như phát ban nhỏ, dạng chấm thường thấy trong sốt xuất huyết, phát ban chikungunya to và phẳng (phát ban dát sẩn).

Giai đoạn hồi phục có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, đôi khi lên đến hàng năm kèm theo triệu chứng đau khớp và thấp khớp.

2. Phân biệt sốt Chikungunya và sốt xuất huyết

Tuy hai bệnh này có rất nhiều điểm tương đồng, dễ gây nhầm lẫn cho người bệnh. Tuy nhiên vẫn có những điểm quan trọng giúp chẩn đoán phân biệt hai bệnh này. Dưới đây là sự so sánh chi tiết giữa hai bệnh:

Giống nhau:

• Cả hai bệnh đều lây truyền qua muỗi Aedes
• Triệu chứng đều có sốt, đau đầu, đau cơ, phát ban.

Khác nhau

3. Chẩn đoán và điều trị

Chẩn đoán sớm có vai trò then chốt để giảm thiểu biến chứng nguy hiểm như suy đa cơ quan ở sốt xuất huyết hoặc viêm khớp mạn tính ở sốt Chikungunya.

Hiện vẫn chưa có thuốc đặc hiệu điều trị cho cả hai bệnh, do đó điều trị chủ yếu là kiểm soát các triệu chứng như sốt và đau, nghỉ ngơi tại giường, uống nhiều nước. Tránh sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAID) hoặc aspirin trong các trường hợp nghi ngờ sốt xuất huyết do thuốc có nguy cơ gây chảy máu nặng.

4. Dự phòng mắc sốt Chikungunya và sốt xuất huyết

Hiện đã có vaccine phòng ngừa 2 căn bệnh này, nhưng chưa được triển khai rộng rãi. 

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện đã có hai loại vaccine ngừa Chikv được phê duyệt tại một số quốc gia, song, những vaccine này chưa được sử dụng rộng rãi và chưa có tại Việt Nam. Vaccine phòng sốt Chikungunya thường được khuyến nghị tiêm cho người trưởng thành từ đủ 18 tuổi trở lên và đang sống hoặc sắp di chuyển đến vùng dịch.

Vaccine phòng sốt xuất huyết có 2 loại là Dengvaxia - khuyến nghị tiêm cho người đã từng mắc sốt xuất huyết và sống trong vùng dịch, loại thứ 2 là vaccine Qdenga - khuyến nghị tiêm cho người sống trong vùng dịch và không cần có tiền sử từng mắc sốt xuất huyết. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để biết bạn có nên tiêm hay không.

Tháng 5/2024, Bộ Y tế đã cấp phép sử dụng cho vaccine Qdenga sử dụng tại Việt Nam. 

5. Khuyến cáo phòng chống bệnh Chikungunya của Bộ Y tế

Bệnh Chikungunya là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút Chikungunya gây ra, lây truyền từ người bệnh sang người lành thông qua vết đốt của muỗi vằn - cũng là loài muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết. Triệu chứng thường gặp bao gồm sốt cao, đau nhức khớp, đau đầu, mệt mỏi và nổi ban, đa số người bệnh hồi phục sau vài ngày đến một tuần, tuy nhiên một số trường hợp có thể gặp tình trạng đau khớp kéo dài trong nhiều tháng. Hiện chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu, việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ và làm giảm triệu chứng.

Để chủ động phòng, chống bệnh Chikungunya, Bộ Y tế khuyến cáo mạnh mẽ người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh sau:

1. Người về từ các quốc gia, khu vực đang có sự gia tăng dịch bệnh Chikungunya:

• Cần chủ động theo dõi sức khỏe trong vòng 12 ngày.
• Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường về sức khỏe (như sốt, đau khớp, nổi ban…) cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời.

2. Người dân tại các hộ gia đình, khu dân cư, cần thực hiện tốt các nội dung

• Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng.
• Hàng tuần thực hiện các biện pháp diệt loăng quăng/bọ gậy bằng cách thả cá vào dụng cụ chứa nước lớn; thau rửa dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ, lật úp các dụng cụ không chứa nước; thay nước bình hoa/bình bông; bỏ muối hoặc dầu hoặc hóa chất diệt ấu trùng vào bát nước kê chân chạn.
• Hàng tuần loại bỏ các vật liệu phế thải, các hốc nước tự nhiên không cho muỗi đẻ trứng như chai, lọ, mảnh chai, vỏ dừa, mảnh lu vỡ, lốp/vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá...
• Ngủ màn, mặc quần áo dài phòng muỗi đốt ngay cả ban ngày.
• Tích cực phối hợp với ngành y tế trong các đợt phun hóa chất phòng, chống dịch.
• Khi bị sốt đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn điều trị. Không tự ý điều trị tại nhà.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý, khoa học là một trong những chìa khóa giúp bạn nâng cao sức khỏe, tránh mắc các bệnh mạn tính, thậm chí có thể cải thiện tình trạng bệnh hiệu quả. Để được tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp với tình trạng của bản thân với các chuyên gia đầu ngành, hãy liên hệ Phòng khám chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM trực thuộc Viện Y học ứng dụng Việt Nam TẠI ĐÂY hoặc Holtine 0935.18.3939 / 024.3633.5678