Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

"Nỗi buồn mùa đông" của trẻ

Sự chuyển giao thời tiết luôn đi cùng những đề kháng của cơ thể. Nhưng sự chuyển giao từ thu sang đông không chỉ đơn thuần là một sự chuyển tiếp: khi mùa đông đến, bầu trời xám xịt, nhiệt độ giảm mạnh, các hoạt động trong mùa đông đặt ra những trở ngại đặc biệt và khó khăn cho các bậc cha mẹ có con cái, đặc biệt hơn là với những đứa trẻ có nhu cầu đặc biệt. Nếu mùa đông là một thử thách khó khăn đối với bạn và gia đình, bạn không đơn độc. Sự thấu hiểu, sáng tạo và chuẩn bị có thể giúp bạn vượt qua mùa này.

"Nỗi buồn mùa đông" của trẻ

Khi hiểu rõ những ảnh hưởng của mùa đông lên sức khỏe của trẻ, cha mẹ có thể chủ động hỗ trợ con khi tâm trạng và thói quen sinh hoạt của bé có những thay đổi đột ngột.

Trẻ em vốn nhạy cảm, đặc biệt là những trẻ đang gặp phải các vấn đề về cảm xúc, sẽ rất dễ bị ảnh hưởng bởi sự chuyển giao thời tiết. Tiết trời lạnh hơn, thời gian có ánh nắng mặt trời trong ngày giảm đi và những thay đổi trong lối sống có thể tác động nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ. Tình trạng này còn là một thách thức lớn hơn đối với các trẻ mắc chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), rối loạn rượu ở thai nhi (FASD), rối loạn xử lý cảm giác, trầm cảm hay lo âu.

Ví dụ, khi trời trở lạnh, ban ngày cũng ngắn lại. Sự thay đổi về thời gian và cường độ ánh sáng này có thể làm xáo trộn đồng hồ sinh học của cơ thể và kích thích sản xuất melatonin (một loại hormone gây buồn ngủ). Điều này dẫn đến nhiều biểu hiện rõ rệt, đặc biệt ở trẻ có sẵn các vấn đề về sức khỏe, bao gồm:

  • Thay đổi nhịp sinh học: Dẫn đến khó ngủ, khó thức dậy và cảm thấy uể oải suốt cả ngày.

  • Cảm xúc tiêu cực: Cảm giác buồn bã, cáu kỉnh, lo lắng gia tăng.

  • Có xu hướng né tránh xã hội: Trẻ ngại tham gia các sự kiện và hoạt động chung.

  • Giảm động lực: Trẻ gặp khó khăn trong việc duy trì năng suất và sự tập trung.

Ngoài ra, trẻ mắc chứng ADHD, FASD, và rối loạn xử lý cảm giác cũng gặp nhiều khó khăn với thời tiết lạnh. Các cơn đau mãn tính có thể bùng phát, da trở nên khô và ngứa. Việc phải nhớ mặc thêm nhiều lớp quần áo hay có ít cơ hội vận động ngoài trời để giải phóng năng lượng cũng là một trở ngại. Hơn nữa, những trẻ có xu hướng sống theo thói quen cố định có thể khó hiểu tại sao không được mặc quần đùi vào mùa đông, hay tại sao không thể ra ngoài chơi đến muộn như mùa hè.

Giải pháp khắc phục

Việc hiểu rõ những ảnh hưởng của mùa đông sẽ giúp cha mẹ chủ động phòng ngừa và giúp con vượt qua các khó khăn.

1. Tăng cường hoạt động thể lực

Phần lớn "nỗi buồn mùa đông" xuất phát từ cảm giác bị tù túng trong nhà và không được giải phóng năng lượng. Dù thời tiết lạnh giá, bạn vẫn có thể tạo ra nhiều cơ hội để con vui chơi và vận động.

  • Vận động & Đốt cháy năng lượng:

    • Nhảy múa: Chỉ cần bật những bản nhạc yêu thích và nhảy cùng con trong vài phút cũng là một cách tuyệt vời để cải thiện tâm trạng và tăng nhịp tim.

    • Trò chơi truy tìm kho báu: Thiết kế một chuỗi các gợi ý dẫn đến một "kho báu" nhỏ trong nhà. Trò chơi này vừa kích thích tư duy, vừa khuyến khích trẻ vận động.

    • Tận dụng các khu vui chơi trong nhà: Các trung tâm giải trí như nhà bạt nhún, phòng tập leo núi nhân tạo, hoặc bể bơi bốn mùa là lựa chọn lý tưởng để thay đổi không khí và giúp trẻ sử dụng các nhóm cơ khác nhau.

    • Biến việc nhà thành hoạt động thể chất: Thay vì xem việc dọn dẹp là nghĩa vụ, hãy biến nó thành một trò chơi. Ví dụ, thi xem ai dọn tuyết trước sân nhanh hơn (nếu có) hoặc lau nhà nhanh hơn.

  • Khơi gợi trí tưởng tượng: Khi thời tiết bên ngoài ảm đạm, hãy cùng con tạo ra một thế giới sống động ngay trong nhà.

    • Xây "pháo đài" bằng chăn gối: Đây là hoạt động kinh điển phù hợp với mọi lứa tuổi. Hãy dùng chăn, gối, ghế sofa để tạo nên một nơi trú ẩn ấm cúng.

    • Tổ chức ngày theo chủ đề: Lên kế hoạch cho một "ngày đi biển" với thảm màu cát, đồ bơi và nước hoa quả; hay một buổi "cắm trại trong nhà" với túi ngủ và đèn pin.

  • Hoạt động thực hành & kích thích giác quan: Các hoạt động này giúp khơi dậy sự sáng tạo và làm dịu các giác quan.

    • Cùng nhau nấu ăn: Quá trình đong đếm, trộn nguyên liệu và mùi thơm của món ăn sẽ mang lại cảm giác thư thái tuyệt vời.

    • Thí nghiệm khoa học vui: Tạo ra các đồ chơi cảm giác như slime an toàn hoặc "thạch xà phòng" để trẻ khám phá các kết cấu khác nhau.

    • Vẽ và trang trí: Dùng những miếng bọt biển cắt thành hình bông tuyết để in lên giấy hoặc cửa kính. Đây là một cách sáng tạo và ít bừa bộn hơn so với dùng cọ vẽ.

2. Chủ động hướng dẫn trẻ chuẩn bị cho mùa đông

Với những trẻ gặp khó khăn trong việc ghi nhớ hoặc nhạy cảm với quần áo, mùa đông có thể là một thử thách. Hãy giúp con bằng cách:

  • Dán nhãn lên đồ dùng: Ghi tên con lên găng tay, áo khoác, mũ, khăn quàng để giảm khả năng làm mất đồ ở trường.

  • Sử dụng gợi ý trực quan: Nếu con hay quên vị trí để đồ, hãy tạo ra các dấu hiệu dễ nhận biết. Ví dụ: dán hình bàn chân trên sàn nhà để đánh dấu nơi để giày, hoặc dùng móc treo tường có màu sắc riêng dành cho đồ của con.

  • Tạo biểu đồ trang phục: Treo một biểu đồ bằng hình ảnh hoặc danh sách ghi tay về những món đồ cần mặc tương ứng với nhiệt độ ngoài trời. Điều này giúp trẻ tự theo dõi và chọn trang phục phù hợp trước khi ra ngoài.

  • Khuyến khích trẻ tham gia và tự quyết định: Hãy để con tự chọn đôi bốt mới, cùng con trang trí chiếc áo khoác, hoặc học cách đan một chiếc mũ đơn giản. Khi trẻ cảm thấy mình có quyền sở hữu và đóng góp vào những món đồ này, chúng sẽ có xu hướng trân trọng và giữ gìn chúng cẩn thận hơn. Đây cũng là cơ hội tuyệt vời để cha mẹ và con cái kết nối với nhau.

Nguyễn Nam Anh - Viện Y Học ứng dụng Việt nam - Theo Tổng hợp
Bình luận
Tin mới
  • 13/09/2026

    7 loại dầu tự nhiên giúp chăm sóc da mùa thu

    Một số dầu tự nhiên có thể giúp chăm sóc da, nhưng cần lựa chọn phù hợp với từng loại da để hạn chế kích ứng.

  • 13/09/2026

    Xu hướng du lịch chữa lành xoa dịu tâm hồn

    Trong guồng quay hối hả của thời đại công nghệ, con người ngày càng đối mặt với nhiều áp lực tâm lý, tình trạng quá tải công việc và sự mệt mỏi kéo dài. Thực trạng này thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm những phương thức thư giãn chuyên sâu, nơi cá nhân có thể tạm thời rời xa thị thành để tìm lại sự bình an nội tại. Từ đó, du lịch chữa lành xuất hiện và nhanh chóng trở thành một giải pháp nhân văn, mở ra không gian giúp con người tái kết nối với bản thân và phục hồi sức khỏe một cách toàn diện.

  • 12/09/2026

    Uống Cold Brew có thực sự ít ảnh hưởng đến giấc ngủ?

    Cold Brew có vị dịu, ít đắng hơn cà phê pha nóng nên nhiều người cho rằng loại đồ uống này ít caffeine và ít ảnh hưởng đến giấc ngủ. Vậy thực hư thế nào?

  • 12/09/2026

    Khủng hoảng "chuyển giao" từ mầm non lên Lớp 1 và cách cha mẹ đồng hành

    Bước vào lớp 1 là một bước ngoặt lớn, đánh dấu sự thay đổi toàn diện về tâm sinh lý và cách học tập, vui chơi của trẻ. Việc chuyển sang một môi trường hoàn toàn mới dễ khiến con bỡ ngỡ, đồng thời tạo ra không ít áp lực, lo lắng cho các bậc phụ huynh. Nếu cha mẹ thiếu sự chuẩn bị chu đáo hoặc chưa thực sự thấu hiểu tâm lý lứa tuổi, giai đoạn chuyển giao này có thể vô tình trở thành một cuộc khủng hoảng đối với đứa trẻ.

  • 11/09/2026

    Viên uống bổ sung collagen có cải thiện sức khỏe da và xương khớp không?

    Thực phẩm chức năng bổ sung collagen thường được quảng cáo giúp làn da mịn màng và xương khớp khỏe mạnh hơn. Vậy những lợi ích này thực tế đến đâu?

  • 11/09/2026

    Gánh nặng bệnh lao và chiến lược kiểm soát dịch tễ

    Mặc dù bệnh lao hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị khỏi, đây vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do các bệnh truyền nhiễm trên toàn cầu. Trung bình mỗi ngày, thế giới ghi nhận gần 30.000 người mắc mới và hơn 4.100 ca tử vong. Bệnh tiến triển âm thầm, phát hiện muộn, dẫn đến nguy cơ lây lan diện rộng trong cộng đồng trước khi người bệnh được can thiệp y tế.

  • 10/09/2026

    5 nhóm thực phẩm người dùng thuốc huyết áp nên hạn chế

    Khi bắt đầu dùng thuốc hạ huyết áp, người bệnh vẫn cần điều chỉnh chế độ ăn, đặc biệt hạn chế muối, rượu bia, đường và chất béo...

  • 10/09/2026

    5 loại thực phẩm chức năng nên dùng cùng nghệ để tăng cường khả năng hấp thụ

    Nghệ được biết đến với các lợi ích chống oxy hóa và chống viêm, giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh viêm mãn tính. Việc dùng nghệ cùng với các chất bổ sung khác có thể tăng cường khả năng hấp thụ và mang lại thêm nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Xem thêm