Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

"Nỗi buồn mùa đông" của trẻ

Sự chuyển giao thời tiết luôn đi cùng những đề kháng của cơ thể. Nhưng sự chuyển giao từ thu sang đông không chỉ đơn thuần là một sự chuyển tiếp: khi mùa đông đến, bầu trời xám xịt, nhiệt độ giảm mạnh, các hoạt động trong mùa đông đặt ra những trở ngại đặc biệt và khó khăn cho các bậc cha mẹ có con cái, đặc biệt hơn là với những đứa trẻ có nhu cầu đặc biệt. Nếu mùa đông là một thử thách khó khăn đối với bạn và gia đình, bạn không đơn độc. Sự thấu hiểu, sáng tạo và chuẩn bị có thể giúp bạn vượt qua mùa này.

"Nỗi buồn mùa đông" của trẻ

Khi hiểu rõ những ảnh hưởng của mùa đông lên sức khỏe của trẻ, cha mẹ có thể chủ động hỗ trợ con khi tâm trạng và thói quen sinh hoạt của bé có những thay đổi đột ngột.

Trẻ em vốn nhạy cảm, đặc biệt là những trẻ đang gặp phải các vấn đề về cảm xúc, sẽ rất dễ bị ảnh hưởng bởi sự chuyển giao thời tiết. Tiết trời lạnh hơn, thời gian có ánh nắng mặt trời trong ngày giảm đi và những thay đổi trong lối sống có thể tác động nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ. Tình trạng này còn là một thách thức lớn hơn đối với các trẻ mắc chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), rối loạn rượu ở thai nhi (FASD), rối loạn xử lý cảm giác, trầm cảm hay lo âu.

Ví dụ, khi trời trở lạnh, ban ngày cũng ngắn lại. Sự thay đổi về thời gian và cường độ ánh sáng này có thể làm xáo trộn đồng hồ sinh học của cơ thể và kích thích sản xuất melatonin (một loại hormone gây buồn ngủ). Điều này dẫn đến nhiều biểu hiện rõ rệt, đặc biệt ở trẻ có sẵn các vấn đề về sức khỏe, bao gồm:

  • Thay đổi nhịp sinh học: Dẫn đến khó ngủ, khó thức dậy và cảm thấy uể oải suốt cả ngày.

  • Cảm xúc tiêu cực: Cảm giác buồn bã, cáu kỉnh, lo lắng gia tăng.

  • Có xu hướng né tránh xã hội: Trẻ ngại tham gia các sự kiện và hoạt động chung.

  • Giảm động lực: Trẻ gặp khó khăn trong việc duy trì năng suất và sự tập trung.

Ngoài ra, trẻ mắc chứng ADHD, FASD, và rối loạn xử lý cảm giác cũng gặp nhiều khó khăn với thời tiết lạnh. Các cơn đau mãn tính có thể bùng phát, da trở nên khô và ngứa. Việc phải nhớ mặc thêm nhiều lớp quần áo hay có ít cơ hội vận động ngoài trời để giải phóng năng lượng cũng là một trở ngại. Hơn nữa, những trẻ có xu hướng sống theo thói quen cố định có thể khó hiểu tại sao không được mặc quần đùi vào mùa đông, hay tại sao không thể ra ngoài chơi đến muộn như mùa hè.

Giải pháp khắc phục

Việc hiểu rõ những ảnh hưởng của mùa đông sẽ giúp cha mẹ chủ động phòng ngừa và giúp con vượt qua các khó khăn.

1. Tăng cường hoạt động thể lực

Phần lớn "nỗi buồn mùa đông" xuất phát từ cảm giác bị tù túng trong nhà và không được giải phóng năng lượng. Dù thời tiết lạnh giá, bạn vẫn có thể tạo ra nhiều cơ hội để con vui chơi và vận động.

  • Vận động & Đốt cháy năng lượng:

    • Nhảy múa: Chỉ cần bật những bản nhạc yêu thích và nhảy cùng con trong vài phút cũng là một cách tuyệt vời để cải thiện tâm trạng và tăng nhịp tim.

    • Trò chơi truy tìm kho báu: Thiết kế một chuỗi các gợi ý dẫn đến một "kho báu" nhỏ trong nhà. Trò chơi này vừa kích thích tư duy, vừa khuyến khích trẻ vận động.

    • Tận dụng các khu vui chơi trong nhà: Các trung tâm giải trí như nhà bạt nhún, phòng tập leo núi nhân tạo, hoặc bể bơi bốn mùa là lựa chọn lý tưởng để thay đổi không khí và giúp trẻ sử dụng các nhóm cơ khác nhau.

    • Biến việc nhà thành hoạt động thể chất: Thay vì xem việc dọn dẹp là nghĩa vụ, hãy biến nó thành một trò chơi. Ví dụ, thi xem ai dọn tuyết trước sân nhanh hơn (nếu có) hoặc lau nhà nhanh hơn.

  • Khơi gợi trí tưởng tượng: Khi thời tiết bên ngoài ảm đạm, hãy cùng con tạo ra một thế giới sống động ngay trong nhà.

    • Xây "pháo đài" bằng chăn gối: Đây là hoạt động kinh điển phù hợp với mọi lứa tuổi. Hãy dùng chăn, gối, ghế sofa để tạo nên một nơi trú ẩn ấm cúng.

    • Tổ chức ngày theo chủ đề: Lên kế hoạch cho một "ngày đi biển" với thảm màu cát, đồ bơi và nước hoa quả; hay một buổi "cắm trại trong nhà" với túi ngủ và đèn pin.

  • Hoạt động thực hành & kích thích giác quan: Các hoạt động này giúp khơi dậy sự sáng tạo và làm dịu các giác quan.

    • Cùng nhau nấu ăn: Quá trình đong đếm, trộn nguyên liệu và mùi thơm của món ăn sẽ mang lại cảm giác thư thái tuyệt vời.

    • Thí nghiệm khoa học vui: Tạo ra các đồ chơi cảm giác như slime an toàn hoặc "thạch xà phòng" để trẻ khám phá các kết cấu khác nhau.

    • Vẽ và trang trí: Dùng những miếng bọt biển cắt thành hình bông tuyết để in lên giấy hoặc cửa kính. Đây là một cách sáng tạo và ít bừa bộn hơn so với dùng cọ vẽ.

2. Chủ động hướng dẫn trẻ chuẩn bị cho mùa đông

Với những trẻ gặp khó khăn trong việc ghi nhớ hoặc nhạy cảm với quần áo, mùa đông có thể là một thử thách. Hãy giúp con bằng cách:

  • Dán nhãn lên đồ dùng: Ghi tên con lên găng tay, áo khoác, mũ, khăn quàng để giảm khả năng làm mất đồ ở trường.

  • Sử dụng gợi ý trực quan: Nếu con hay quên vị trí để đồ, hãy tạo ra các dấu hiệu dễ nhận biết. Ví dụ: dán hình bàn chân trên sàn nhà để đánh dấu nơi để giày, hoặc dùng móc treo tường có màu sắc riêng dành cho đồ của con.

  • Tạo biểu đồ trang phục: Treo một biểu đồ bằng hình ảnh hoặc danh sách ghi tay về những món đồ cần mặc tương ứng với nhiệt độ ngoài trời. Điều này giúp trẻ tự theo dõi và chọn trang phục phù hợp trước khi ra ngoài.

  • Khuyến khích trẻ tham gia và tự quyết định: Hãy để con tự chọn đôi bốt mới, cùng con trang trí chiếc áo khoác, hoặc học cách đan một chiếc mũ đơn giản. Khi trẻ cảm thấy mình có quyền sở hữu và đóng góp vào những món đồ này, chúng sẽ có xu hướng trân trọng và giữ gìn chúng cẩn thận hơn. Đây cũng là cơ hội tuyệt vời để cha mẹ và con cái kết nối với nhau.

Nguyễn Nam Anh - Viện Y Học ứng dụng Việt nam - Theo Tổng hợp
Bình luận
Tin mới
  • 16/03/2026

    Cần ngủ bao nhiêu tiếng mỗi ngày để cơ bắp phục hồi?

    Ngủ đủ và ngủ chất lượng đóng vai trò then chốt trong quá trình phục hồi cơ bắp và nâng cao hiệu suất tập luyện. Thời lượng và chất lượng giấc ngủ ảnh hưởng trực tiếp đến sửa chữa mô cơ, giảm đau nhức và phòng ngừa chấn thương ở người tập luyện thường xuyên. Vậy, ngủ bao nhiêu tiếng mỗi ngày để cơ bắp phục hồi?

  • 16/03/2026

    Đau đầu do hạ đường huyết

    Hạ đường huyết (lượng đường trong máu thấp) có thể gây dấu hiệu đau đầu. Đau đầu do hạ đường huyết thường gặp như đau âm ỉ ở thái dương. Nếu bạn bị chứng đau nửa đầu, lượng đường trong máu thấp có thể kích hoạt một cơn đau nửa đầu. Bài viết này thảo luận về lý do tại sao lượng đường trong máu thấp có thể gây đau đầu và chứng đau nửa đầu, cũng như cách phòng ngừa và điều trị chúng.

  • 15/03/2026

    7 siêu thực phẩm giúp da sáng mịn từ bên trong

    Làn da sáng mịn, khỏe đẹp không chỉ phụ thuộc vào mỹ phẩm hay các xu hướng chăm sóc da bên ngoài. Nhiều nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy, chế độ ăn uống hằng ngày có ảnh hưởng trực tiếp đến độ ẩm, đàn hồi và tốc độ lão hóa của làn da.

  • 15/03/2026

    Cách để giữ ấm trẻ vào ban đêm trong mùa đông

    Thời tiết đang vào mùa đông và trời đã bắt đầu lạnh hơn, những đợt gió mùa ùa về cũng là lúc bạn lo lắng rằng liệu em trẻ đã đủ ấm áp chưa hay mặc bao nhiêu đồ khi cho trẻ đi ngủ là đủ? Đừng lo lắng và đọc bài viết sau đây để giữ ấm cho trẻ đúng cách vào ban đêm trong mùa đông nhé!

  • 14/03/2026

    Trà thảo mộc – Thức uống giá trị góc nhìn khoa học

    Theo nhiều ghi chép lịch sử và truyền thuyết dân gian Đông Á, trà có nguồn gốc từ rất sớm và từ lâu đã được xem là thức uống vừa giúp giải khát, vừa mang ý nghĩa bồi bổ sức khỏe. Dù các câu chuyện như truyền thuyết Thần Nông mang màu sắc văn hóa – biểu tượng, chúng phản ánh thực tế rằng con người đã sớm khai thác thực vật như một phần của chăm sóc sức khỏe qua hàng nghìn năm. Các bằng chứng khảo cổ và tư liệu lịch sử cũng cho thấy trà và các chế phẩm thảo mộc đã được sử dụng rộng rãi trong chế độ ăn và y học dân gian của nhiều nền văn minh, đặc biệt tại châu Á.

  • 14/03/2026

    5 thói quen uống cà phê sai cách phổ biến nên tránh

    Uống cà phê sai cách như thêm nhiều đường, uống quá sớm hoặc quá nhiều có thể gây mất ngủ và cản trở giảm cân. Chỉ cần vài điều chỉnh nhỏ trong thói quen hàng ngày sẽ giúp bạn tối ưu hóa lợi ích sức khỏe từ thức uống này.

  • 14/03/2026

    Các vận động viên thể thao có uống nước ngọt tăng lực không?

    Trong thế giới thể thao hiện đại, từ những tay đua trên các chặng đua rực lửa, những trận bóng đá đỉnh cao cho đến các giải đấu Thể thao điện tử (Esports) triệu đô, hình ảnh các hãng đồ uống tăng lực khổng lồ hay xuất hiện trên mọi phương diện. Chúng ta thường thấy các vận động viên hàng đầu cầm trên tay những lon nước đặc trưng, uống một ngụm đầy sảng khoái trước ống kính truyền hình. Tuy nhiên, đằng sau những chiến dịch truyền hình và hình ảnh đầy năng lượng đó là một sự thật mà không phải ai cũng biết.

  • 13/03/2026

    Lý do phụ nữ sau 30 tuổi nên ăn đu đủ chín

    Sau tuổi 30, khi hệ nội tiết bắt đầu có những dấu hiệu 'lỗi nhịp', đu đủ chín không chỉ là món tráng miệng ngọt ngào mà còn là giải pháp tự nhiên giúp chị em cân bằng nội tiết từ sâu bên trong.

Xem thêm