Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

"Nỗi buồn mùa đông" của trẻ

Sự chuyển giao thời tiết luôn đi cùng những đề kháng của cơ thể. Nhưng sự chuyển giao từ thu sang đông không chỉ đơn thuần là một sự chuyển tiếp: khi mùa đông đến, bầu trời xám xịt, nhiệt độ giảm mạnh, các hoạt động trong mùa đông đặt ra những trở ngại đặc biệt và khó khăn cho các bậc cha mẹ có con cái, đặc biệt hơn là với những đứa trẻ có nhu cầu đặc biệt. Nếu mùa đông là một thử thách khó khăn đối với bạn và gia đình, bạn không đơn độc. Sự thấu hiểu, sáng tạo và chuẩn bị có thể giúp bạn vượt qua mùa này.

"Nỗi buồn mùa đông" của trẻ

Khi hiểu rõ những ảnh hưởng của mùa đông lên sức khỏe của trẻ, cha mẹ có thể chủ động hỗ trợ con khi tâm trạng và thói quen sinh hoạt của bé có những thay đổi đột ngột.

Trẻ em vốn nhạy cảm, đặc biệt là những trẻ đang gặp phải các vấn đề về cảm xúc, sẽ rất dễ bị ảnh hưởng bởi sự chuyển giao thời tiết. Tiết trời lạnh hơn, thời gian có ánh nắng mặt trời trong ngày giảm đi và những thay đổi trong lối sống có thể tác động nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ. Tình trạng này còn là một thách thức lớn hơn đối với các trẻ mắc chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), rối loạn rượu ở thai nhi (FASD), rối loạn xử lý cảm giác, trầm cảm hay lo âu.

Ví dụ, khi trời trở lạnh, ban ngày cũng ngắn lại. Sự thay đổi về thời gian và cường độ ánh sáng này có thể làm xáo trộn đồng hồ sinh học của cơ thể và kích thích sản xuất melatonin (một loại hormone gây buồn ngủ). Điều này dẫn đến nhiều biểu hiện rõ rệt, đặc biệt ở trẻ có sẵn các vấn đề về sức khỏe, bao gồm:

  • Thay đổi nhịp sinh học: Dẫn đến khó ngủ, khó thức dậy và cảm thấy uể oải suốt cả ngày.

  • Cảm xúc tiêu cực: Cảm giác buồn bã, cáu kỉnh, lo lắng gia tăng.

  • Có xu hướng né tránh xã hội: Trẻ ngại tham gia các sự kiện và hoạt động chung.

  • Giảm động lực: Trẻ gặp khó khăn trong việc duy trì năng suất và sự tập trung.

Ngoài ra, trẻ mắc chứng ADHD, FASD, và rối loạn xử lý cảm giác cũng gặp nhiều khó khăn với thời tiết lạnh. Các cơn đau mãn tính có thể bùng phát, da trở nên khô và ngứa. Việc phải nhớ mặc thêm nhiều lớp quần áo hay có ít cơ hội vận động ngoài trời để giải phóng năng lượng cũng là một trở ngại. Hơn nữa, những trẻ có xu hướng sống theo thói quen cố định có thể khó hiểu tại sao không được mặc quần đùi vào mùa đông, hay tại sao không thể ra ngoài chơi đến muộn như mùa hè.

Giải pháp khắc phục

Việc hiểu rõ những ảnh hưởng của mùa đông sẽ giúp cha mẹ chủ động phòng ngừa và giúp con vượt qua các khó khăn.

1. Tăng cường hoạt động thể lực

Phần lớn "nỗi buồn mùa đông" xuất phát từ cảm giác bị tù túng trong nhà và không được giải phóng năng lượng. Dù thời tiết lạnh giá, bạn vẫn có thể tạo ra nhiều cơ hội để con vui chơi và vận động.

  • Vận động & Đốt cháy năng lượng:

    • Nhảy múa: Chỉ cần bật những bản nhạc yêu thích và nhảy cùng con trong vài phút cũng là một cách tuyệt vời để cải thiện tâm trạng và tăng nhịp tim.

    • Trò chơi truy tìm kho báu: Thiết kế một chuỗi các gợi ý dẫn đến một "kho báu" nhỏ trong nhà. Trò chơi này vừa kích thích tư duy, vừa khuyến khích trẻ vận động.

    • Tận dụng các khu vui chơi trong nhà: Các trung tâm giải trí như nhà bạt nhún, phòng tập leo núi nhân tạo, hoặc bể bơi bốn mùa là lựa chọn lý tưởng để thay đổi không khí và giúp trẻ sử dụng các nhóm cơ khác nhau.

    • Biến việc nhà thành hoạt động thể chất: Thay vì xem việc dọn dẹp là nghĩa vụ, hãy biến nó thành một trò chơi. Ví dụ, thi xem ai dọn tuyết trước sân nhanh hơn (nếu có) hoặc lau nhà nhanh hơn.

  • Khơi gợi trí tưởng tượng: Khi thời tiết bên ngoài ảm đạm, hãy cùng con tạo ra một thế giới sống động ngay trong nhà.

    • Xây "pháo đài" bằng chăn gối: Đây là hoạt động kinh điển phù hợp với mọi lứa tuổi. Hãy dùng chăn, gối, ghế sofa để tạo nên một nơi trú ẩn ấm cúng.

    • Tổ chức ngày theo chủ đề: Lên kế hoạch cho một "ngày đi biển" với thảm màu cát, đồ bơi và nước hoa quả; hay một buổi "cắm trại trong nhà" với túi ngủ và đèn pin.

  • Hoạt động thực hành & kích thích giác quan: Các hoạt động này giúp khơi dậy sự sáng tạo và làm dịu các giác quan.

    • Cùng nhau nấu ăn: Quá trình đong đếm, trộn nguyên liệu và mùi thơm của món ăn sẽ mang lại cảm giác thư thái tuyệt vời.

    • Thí nghiệm khoa học vui: Tạo ra các đồ chơi cảm giác như slime an toàn hoặc "thạch xà phòng" để trẻ khám phá các kết cấu khác nhau.

    • Vẽ và trang trí: Dùng những miếng bọt biển cắt thành hình bông tuyết để in lên giấy hoặc cửa kính. Đây là một cách sáng tạo và ít bừa bộn hơn so với dùng cọ vẽ.

2. Chủ động hướng dẫn trẻ chuẩn bị cho mùa đông

Với những trẻ gặp khó khăn trong việc ghi nhớ hoặc nhạy cảm với quần áo, mùa đông có thể là một thử thách. Hãy giúp con bằng cách:

  • Dán nhãn lên đồ dùng: Ghi tên con lên găng tay, áo khoác, mũ, khăn quàng để giảm khả năng làm mất đồ ở trường.

  • Sử dụng gợi ý trực quan: Nếu con hay quên vị trí để đồ, hãy tạo ra các dấu hiệu dễ nhận biết. Ví dụ: dán hình bàn chân trên sàn nhà để đánh dấu nơi để giày, hoặc dùng móc treo tường có màu sắc riêng dành cho đồ của con.

  • Tạo biểu đồ trang phục: Treo một biểu đồ bằng hình ảnh hoặc danh sách ghi tay về những món đồ cần mặc tương ứng với nhiệt độ ngoài trời. Điều này giúp trẻ tự theo dõi và chọn trang phục phù hợp trước khi ra ngoài.

  • Khuyến khích trẻ tham gia và tự quyết định: Hãy để con tự chọn đôi bốt mới, cùng con trang trí chiếc áo khoác, hoặc học cách đan một chiếc mũ đơn giản. Khi trẻ cảm thấy mình có quyền sở hữu và đóng góp vào những món đồ này, chúng sẽ có xu hướng trân trọng và giữ gìn chúng cẩn thận hơn. Đây cũng là cơ hội tuyệt vời để cha mẹ và con cái kết nối với nhau.

Nguyễn Nam Anh - Viện Y Học ứng dụng Việt nam - Theo Tổng hợp
Bình luận
Tin mới
  • 06/10/2026

    Thực phẩm chức năng hỗ trợ giảm cholesterol có thực sự hiệu quả?

    Trên thị trường hiện có nhiều loại thực phẩm chức năng được quảng cáo với công dụng hỗ trợ giảm cholesterol máu, thu hút sự quan tâm của người có rối loạn lipid máu.

  • 06/10/2026

    Thuốc GLP-1 có thể giúp làm chậm quá trình lão hóa?

    Các thuốc nhóm GLP-1 như semaglutide hiện được kê đơn chủ yếu để điều trị đái tháo đường type 2 và béo phì.

  • 05/10/2026

    7 lầm tưởng về thuốc Aspirin

    Aspirin từng được xem là thần dược trong phòng ngừa bệnh tim mạch, tuy nhiên hiện nay y học đã có những góc nhìn thay đổi về loại thuốc này. Dưới đây là 7 lầm tưởng phổ biến về thuốc Aspirin được các chuyên gia y tế khuyến cáo.

  • 05/10/2026

    Ly thượng bì bọng nước

    Bệnh ly thượng bì bọng nước (epidermolysis bullosa) là một tình trạng hiếm gặp gây ra hiện tượng da mỏng, dễ nổi mụn nước ở trẻ nhỏ. Bệnh lý này có thể gây khó chịu cho trẻ và có thể trở nặng nếu không được chăm sóc đúng cách. Cùng tìm hiểu qua bài viết sau!

  • 04/10/2026

    FDA phê duyệt 4 loại vaccine cập nhật cho 2026-2027 nhắm vào biến thể XFG của COVID-19

    Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) vừa chính thức phê duyệt bốn loại vaccine COVID-19 cập nhật cho năm 2026–2027. Các loại vaccine mới này đặc biệt nhắm vào biến thể XFG đang lây lan nhanh chóng, nhằm tăng cường bảo vệ cho những nhóm đối tượng có nguy cơ cao.

  • 04/10/2026

    Thời điểm tốt nhất để ăn quả óc chó tốt cho não bộ

    Ăn quả óc chó vào buổi sáng giúp tối ưu hóa hiệu suất nhận thức và hỗ trợ bảo vệ sức khỏe não bộ.

  • 04/10/2026

    Chăm sóc da mùa khô

    Thời tiết hanh khô với độ ẩm không khí giảm sâu là "kẻ thù" lớn nhất của làn da khỏe mạnh vì nó làm suy yếu hàng rào bảo vệ da và giảm hoạt động tuyến bã nhờn. Nếu không chăm sóc đúng cách, da sẽ mất độ ẩm, dẫn đến khô căng, bong tróc, xỉn màu và dễ kích ứng. Bài viết này sẽ cung cấp những hướng dẫn chi tiết, từ làm sạch da, dưỡng ẩm sâu đến bảo vệ da trước các tác nhân môi trường, giúp bạn tự tin với làn da căng mịn suốt mùa khô.

  • 03/10/2026

    Ánh sáng từ đèn ngủ có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch

    Thói quen bật đèn ngủ với ánh sáng yếu khi đi ngủ không phải là hiếm, bởi nhiều người cho rằng ngủ trong bóng tối hoàn toàn tạo một cảm giác khó chịu và bất an. Tuy nhiên, nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng khi tiếp xúc với ánh sáng yếu trong lúc ngủ có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý về tim mạch.

Xem thêm