Những điều cần biết về hai biến thể mới xuất hiện của chủng Omicron: BA.4 và BA.5

Các biến thể phụ BA.4 và BA.5 đang được nghiên cứu để xem liệu chúng có khả năng tránh được khả năng miễn dịch do tiêm vắc xin hoặc nhiễm trùng trước đó hay không. Các chuyên gia cho rằng còn quá sớm để biết mức độ phổ biến của các biến thể phụ này.

Tổ chức Y tế Thế giới thông báo họ đang theo dõi hai biến thể phụ mới của chủng Omicron có khả năng lây nhiễm cao. Các biến thể phụ này, được gọi là BA.4 và BA.5, đang gây lo ngại cho các chuyên gia do các đột biến có thể né tránh hệ thống miễn dịch ngay cả ở những người đã được tiêm phòng hoặc bị nhiễm bệnh trước đó. Theo Reuters, cơ quan này cho biết họ đang theo dõi các biến thể phụ mới để tìm bất kỳ “đột biến bổ sung nào cần được nghiên cứu thêm để hiểu tác động của chúng đối với khả năng thoát miễn dịch.

Việc thoát khỏi hệ miễn dịch đang được quan tâm

Khi các biến thể mới được phát hiện, các chuyên gia sẽ xem xét kỹ lưỡng những đột biến nào đã xảy ra và liệu những đột biến này có làm cho virus ít có khả năng bị hệ thống miễn dịch phát hiện hơn và do đó, có nhiều khả năng gây bệnh nặng hơn. SARS-CoV-2, virus gây ra COVID-19, sử dụng một protein đột biến để xâm nhập vào tế bào và bắt đầu nhân lên trong vật chủ. Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ, nếu đột biến xảy ra trên protein này, virus có thể dễ dàng xâm nhập vào tế bào hơn. Ngoài ra, những đột biến này có thể cho phép virus tránh khỏi sự phát hiện của hệ thống miễn dịch, ngay cả khi một người đã được tiêm chủng hoặc trước đó đã nhiễm COVID-19.

"Trốn tránh miễn dịch" xảy ra khi hệ thống miễn dịch của con người không thể còn phát hiện vi rút một cách hiệu quả. Biến chủng Omicron BA.2, có khả năng thoát khỏi hệ miễn dịch, đó là lý do tại sao những người tiêm vắc xin lại bị nhiễm bệnh”. Theo ông, nếu các đột biến khác cho phép các biến thể mới né tránh phản ứng miễn dịch của chúng ta dễ dàng hơn, thì các đột biến này cũng có thể gây ra bệnh hô hấp hoặc tệ hơn. Các nghiên cứu về BA.4 và BA.5 còn rất hạn chế. Hiện nay, WHO đã phát hiện hàng chục trường hợp liên quan đến các biến thể này. Theo những phát hiện ban đầu từ Cơ quan An ninh Y tế Vương quốc Anh, các biến thể phụ BA.4 và BA.5 có những đột biến đáng kể trên protein đột biến khiến nó khác với BA.2 hoặc các dạng SARS-CoV-2 khác. Đột biến không có nghĩa là virus nguy hiểm hơn hoặc lây lan dễ dàng hơn. Sẽ cần nhiều nghiên cứu hơn để hiểu ý nghĩa của những đột biến này.

Nếu có đủ đột biến mà các biến thể phụ này bắt đầu gây ra bệnh nghiêm trọng cho nhiều người đã được tiêm chủng, thì có thể cần một loại vắc-xin mới nhắm vào biến thể đó.

Vắc xin COVID-19 hiện tại vẫn còn hiệu quả

Mặc dù vắc-xin COVID-19 hiện tại đã được phát triển khi các biến thể coronavirus khác phổ biến hơn, nhưng phần lớn các loại vaccine này vẫn có hiệu quả ngay cả khi không bị thay đổi để nhắm mục tiêu vào các biến thể SARS-CoV-2 mới vẫn tiếp tục xuất hiện.

Một nghiên cứu gần đây do Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ công bố cho thấy những người đã tiêm ít nhất ba liều vắc-xin mRNA ít có nguy cơ phải nhập viện tử vong trong đợt Omicron hơn 90% so với những người không được tiêm vaccine. Ngay cả những người có nguy cơ mắc bệnh nặng cao hơn cũng đã được bảo vệ phần lớn nếu được tiêm chủng và tăng cường sức khỏe. Nếu bạn gặp rủi ro, chẳng hạn như lớn tuổi hoặc có vấn đề sức khỏe nào đó thì tiêm phòng là rất quan trọng để bảo vệ bạn không bị ốm nặng hoặc tử vong do nhiễm COVID.

Sự đột biến của virus có bất thường không?

Sẽ là bất thường nếu virus không đột biến. COVID đã biến đổi kể từ khi con người phát hiện ra nó và cả trước đó nữa. Điều quan trọng cần lưu ý là luôn có nhiều đột biến xảy ra hơn chúng ta nhận thức được. Hầu hết các biến thể sẽ không có tác động thực sự đến cách thức hoạt động của virus, nhiều biến thể sẽ làm virus yếu đi, nhưng một số biến thể làm cho triệu chứng trở nặng hơn.

Virus thường xuyên đột biến và tỷ lệ đột biến có thể tăng lên bởi một số điều kiện nhất định như sự lây lan ngoài tầm kiểm soát của bệnh và tương tác với các virus khác ở những người mắc COVID-19.

Khi các hệ thống chăm sóc sức khỏe trên thế giới bắt đầu thử nghiệm và các khả năng mới được phát triển, việc xác định và theo dõi các biến thể trên khắp thế giới dễ dàng hơn nhiều. Những khả năng này vẫn đang phát triển và chúng ta có thể sẽ thấy nhiều biến thể được xác định và theo dõi hơn nữa trong tương lai khi toàn bộ hệ thống trở nên phức tạp hơn.

Có thể không sử dụng được vắc xin chung cho tất cả các biến thể COVID-19

Các chuyên gia hiện đang nghiên cứu vắc xin COVID-19 tiềm năng có thể phát hiện tất cả các biến thể. Nhưng còn quá sớm để biết liệu chúng có hiệu quả hay không. Đại dịch vẫn chưa kết thúc vì các biến thể mới luôn có thể xảy ra và những biến thể này nếu chúng có khả năng " né tránh miễn dịch ", thì có thể sẽ phải quay lại thực hiện các biện pháp phòng bệnh cơ bản, ví dụ như đeo khẩu trang và tránh tụ tập nơi đông người. Tất cả mọi người cần ý thức được việc này.

Điểm mấu chốt

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xác định được hai biến thể mới của chủng Omicron, được gọi là BA.4 và BA.5, có thể có các đột biến cho phép virus né tránh hệ thống miễn dịch ngay cả ở những người có miễn dịch tự nhiên và do vắc-xin tạo ra. Đại dịch vẫn chưa kết thúc và chúng ta vẫn có thể thấy một biến thể tương tự như Delta có thể gây ra bệnh nặng, đưa chúng ta trở lại tình trạng đeo khẩu trang và giãn cách xã hội.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Chuyện gia nhận định: COVID-19 có thể trở thành bệnh phổ biến, dễ tái nhiễm