Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Những điều bạn nên biết về thiếu máu sau hóa trị

Thiếu máu do hóa trị liệu thường không được nhắc đến nhiều như rụng tóc ở bệnh nhân đang điều trị, nhưng lại là một phản ứng phụ rất phổ biến và ảnh hưởng rất nhiều đến người bệnh cũng như kết quả điều trị.

Những điều bạn nên biết về thiếu máu sau hóa trị

Tổng quan

Thiếu máu sau hóa trị còn được gọi là "thiếu máu thiếu sắt", được định nghĩa là sự giảm số lượng hồng cầu (RBC) hoặc hemoglobin. Điều này làm giảm khả năng của máu để vận chuyển oxy đến mô cơ thể.

Thiếu máu được định nghĩa là hemoglobin dưới 13,5 gram / 100 ml ở nam giới và dưới 12 gram /100 ml ở phụ nữ. Tình trạng này có thể khiến bạn mệt mỏi và gây ra một số triệu chứng khác có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bạn.

Nguyên nhân

Có một số nguyên nhân gây thiếu máu trong quá trình điều trị ung thư, bao gồm:

• Thuốc hóa trị: hoá trị liệu tấn công những tế bào phân chia nhanh, bao gồm các tế bào sẽ hình thành các hồng cầu trưởng thành. Nó cũng có thể gây loét miệng, thay đổi vị giác, hoặc buồn nôn có thể làm giảm lượng chất dinh dưỡng cần thiết để tạo ra các tế bào hồng cầu.

• Chảy máu: mất máu do phẫu thuật hoặc ho ra máu (ho ra máu) có thể gây thiếu máu.

• Chính bản thân bệnh ung thư:  thiếu máu có thể xảy ra với nhiều bệnh mãn tính, hoặc do chính bệnh tật hoặc do thiếu chất dinh dưỡng do bệnh hoặc điều trị.

• Suy thận: điều này phổ biến hơn ở bệnh nhân cao tuổi và có thể là kết quả của mất nước hoặc ung thư.

Tỷ lệ mắc bệnh

Một nghiên cứu năm 2016 cho thấy rằng thiếu máu vô cùng phổ biến ở bệnh nhân ung thư, với gần 90% những người có khối u rắn điều trị  hóa trị liệu  mắc thiếu máu ở các mức độ khác nhau. Rất may, đại đa số những người này chỉ  bị thiếu máu nhẹ đến trung bình.

Chẩn đoán

Xét nghiệm công thức máu (CBC) trước và sau khi hóa trị liệu sẽ giúp chẩn đoán thiếu máu

Triệu chứng

Các triệu chứng bạn có thể gặp khi thiếu máu bao gồm:

• Mệt mỏi

•             Thiếu năng lượng

• đau nhói đầu hoặc chóng mặt, đặc biệt khi ngồi  xuống bất ngờ và khi đột ngột đứng lên

•             Khó thở

• Nhức đầu

• Nhợt nhạt

• Nhịp tim đập nhanh hoặc đánh trống ngực

•             Đau ngực

Điều trị

Thiếu máu nhẹ có thể được giải quyết đơn giản bằng cách thay đổi lối sống của bạn một chút và chờ đợi cho cơ thể của bạn để tạo được nhiều hồng cầu hơn. Nghỉ ngơi không hợp lý, đứng dậy nhanh, hoặc uống đồ uống với caffeine hoặc rượu có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng của bạn.

Vào những thời điểm khác, đặc biệt nếu số hồng cầu của bạn rất thấp hoặc bạn đang có các triệu chứng, bác sĩ có thể đề nghị điều trị. Các lựa chọn điều trị bao gồm:

• Truyền máu - Cách nhanh nhất để tăng hồng cầu là truyền máu. Các phản ứng phụ có thể bao gồm sốt, ớn lạnh, và nguy cơ nhỏ có phản ứng truyền máu hoặc mắc bệnh truyền nhiễm, chẳng hạn như viêm gan.

• Bổ sung sắt – bằng đường uống hoặc truyền tĩnh mạch. Viên uống sắt là cách đơn giản nhất nhưng có thể gây kích thích dạ dày. Phản ứng phụ thường gặp của truyền sắt tĩnh mạch là cảm giác tanh, nhức đầu, và đau khớp hoặc cơ sau vài ngày điều trị. Thỉnh thoảng, tiêm sắt có thể gây ra phản ứng dị ứng có thể nghiêm trọng.

• Thuốc để kích thích sự hình thành tế bào hồng cầu-Đôi khi thuốc được sử dụng (thường cùng với sắt tĩnh mạch) để kích thích sự sản sinh ra các tế bào hồng cầu trong cơ thể bạn. Hiện nay có rất nhiều tranh cãi về cách điều trị này và bác sĩ chuyên khoa ung thư của bạn sẽ thảo luận về những lợi ích và những rủi ro có thể nếu điều này được khuyến cáo. Những loại thuốc này bao gồm Procrit hoặc Epogen (epoetin alfa) và Aranesp (Darbepoetin alfa).

Đối phó với bệnh

Cách tốt nhất để đối phó với bệnh thiếu máu cho cơ thể thời gian để có thể bắt kịp và sản xuất nhiều hồng cầu hơn. Tin tốt lành là thiếu máu là một trong những nguyên nhân gây mệt mỏi  có thể điều trị được và thường sẽ bắt đầu cải thiện vài tuần sau khi hoàn tất hóa trị liệu.

Trong khi bạn thiếu máu, hãy thử:

• ngủ đủ giấc và ngủ trưa nếu có thể

• Đứng dậy từ từ, đặc biệt là khi bạn ngồi hoặc nằm xuống trong một khoảng thời gian dài.

•             Uống nhiều nước.

• Tránh uống cà phê, thuốc lá và rượu.

•             Yêu cầu giúp đỡ của nhân viên y tế hoặc người nhà

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết:

CTV Võ Dung

https://www.verywell.com/chemotherapy-induced-anemia-symptoms-and-treatment-2249320

Thiếu máu do hóa trị liệu không phải là điều chúng ta thường xuyên nghe giống như rụng tóc, nhưng nó là một phản ứng phụ rất phổ biến và không được điều trị của hóa trị liệu. Do đó hiểu được các triệu chứng cũng giúp bạn biết về những gì bạn có thể làm để kiểm soát chúng làm giảm tác động đến cuộc sống của bạn.

Tổng quan

Thiếu máu sau hóa trị còn được gọi là "thiếu máu thiếu sắt", được định nghĩa là sự giảm số lượng hồng cầu (RBC) hoặc hemoglobin. Điều này làm giảm khả năng của máu để vận chuyển oxy đến mô cơ thể.

Thiếu máu được định nghĩa là hemoglobin dưới 13,5 gram / 100 ml ở nam giới và dưới 12 gram / 100 ml ở phụ nữ. Nó có thể khiến bạn thấy mệt mỏi và gây ra một số triệu chứng khác có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bạn.

Nguyên nhân

Có một số nguyên nhân gây thiếu máu trong quá trình điều trị ung thư, bao gồm:

• Thuốc hóa trị: hoá trị liệu tấn công những tế bào phân chia nhanh, bao gồm các tế bào cuối cùng hình thành các hồng cầu trưởng thành. Nó cũng có thể gây loét miệng, thay đổi vị giác, hoặc buồn nôn có thể làm giảm lượng chất dinh dưỡng cần thiết để tạo ra các tế bào hồng cầu.

• Chảy máu: mất máu do phẫu thuật hoặc ho ra máu (ho ra máu) có thể gây thiếu máu.

• Chính bản thân bệnh ung thư: thiếu máu có thể xảy ra với nhiều bệnh mãn tính, hoặc do chính bệnh tật hoặc do thiếu chất dinh dưỡng do bệnh hoặc điều trị.

• Suy thận: điều này phổ biến hơn ở bệnh nhân cao tuổi và có thể là kết quả của mất nước hoặc ung thư.

Tỷ lệ mắc bệnh

Một nghiên cứu năm 2016 cho thấy. thiếu máu vô cùng phổ biến ở bệnh nhân ung thư, với gần 90% những người có khối u điều trị  hóa trị liệu mắc thiếu máu ở các mức độ khác nhau. Rất may, đại đa số những người này chỉ  bị thiếu máu nhẹ đến trung bình.

Chẩn đoán

Xét nghiệm công thức máu (CBC) trước và sau khi hóa trị liệu sẽ giúp chẩn đoán thiếu máu

Triệu chứng

Các triệu chứng bạn có thể gặp khi thiếu máu bao gồm:

• Mệt mỏi

• Thiếu năng lượng

• Đau nhói đầu hoặc chóng mặt, đặc biệt khi ngồi  xuống bất ngờ và khi đột ngột đứng lên

• Khó thở

• Nhức đầu

• Nhợt nhạt

• Nhịp tim đập nhanh hoặc đánh trống ngực

• Đau ngực

Điều trị

Thiếu máu nhẹ có thể được giải quyết đơn giản bằng cách thay đổi lối sống của bạn một chút và chờ đợi cho cơ thể của bạn để tạo được nhiều hồng cầu hơn. Nghỉ ngơi không hợp lý, đứng dậy nhanh, hoặc uống đồ uống với caffeine hoặc rượu có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng của bạn.

Nếu số hồng cầu của bạn rất thấp hoặc bạn đang có các triệu chứng nặng hơn của tình trạng thiếu máu, bác sĩ có thể áp dụng các phương pháp điều trị cần thiết, bao gồm:

• Truyền máu: cách nhanh nhất để tăng hồng cầu là truyền máu. Các phản ứng phụ có thể bao gồm sốt, ớn lạnh, và nguy cơ nhỏ có phản ứng truyền máu hoặc mắc bệnh truyền nhiễm, chẳng hạn như viêm gan.

• Bổ sung sắt: bằng đường uống hoặc truyền tĩnh mạch. Viên uống sắt là cách đơn giản nhất nhưng có thể gây kích thích dạ dày. Phản ứng phụ thường gặp của truyền sắt tĩnh mạch là cảm giác tanh, nhức đầu, và đau khớp hoặc cơ sau vài ngày điều trị. Thỉnh thoảng, tiêm sắt có thể gây ra phản ứng dị ứng có thể nghiêm trọng.

• Thuốc để kích thích sự hình thành tế bào hồng cầu: đôi khi thuốc được sử dụng (thường cùng với sắt tĩnh mạch) để kích thích sự sản sinh ra các tế bào hồng cầu trong cơ thể bạn. Hiện nay có rất nhiều tranh cãi về cách điều trị này và bác sĩ chuyên khoa ung thư của bạn sẽ thảo luận về những lợi ích và những rủi ro có thể nếu điều này được khuyến cáo. Những loại thuốc này bao gồm Procrit hoặc Epogen (epoetin alfa) và Aranesp (Darbepoetin alfa).

Làm thế nào để đối phó với bệnh hiệu quả

Cách tốt nhất để đối phó với bệnh thiếu máu cho cơ thể thời gian để có thể bắt kịp và sản xuất nhiều hồng cầu hơn. Tin tốt lành là thiếu máu là một trong những nguyên nhân gây mệt mỏi  có thể điều trị được và thường sẽ bắt đầu cải thiện vài tuần sau khi hoàn tất hóa trị liệu.

Khi bạn thiếu máu, hãy thử những cách sau:

• Ngủ đủ giấc và ngủ trưa nếu có thể

• Đứng dậy từ từ, đặc biệt là khi bạn ngồi hoặc nằm xuống trong một khoảng thời gian dài.

• Uống nhiều nước.

• Tránh uống cà phê, thuốc lá và rượu.

• Yêu cầu giúp đỡ của nhân viên y tế hoặc người nhà

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Hóa trị ảnh hưởng thế nào đến cơ thể?

Võ Dung - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Verywell
Bình luận
Tin mới
  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

  • 13/11/2026

    Hội chứng alpha-gal là gì?

    Hội chứng alpha-gal (AGS) là một dạng dị ứng nghiêm trọng, có khả năng đe dọa tính mạng, được kích hoạt bởi vết cắn của ve và gây ra dị ứng với một phân tử đường có trong thịt, các sản phẩm từ động vật có vú. Cùng tìm hiểu về hội chứng alpha-gal qua bài viết sau!

  • 13/11/2026

    Cách phòng ngừa "nước ăn chân" và ghẻ lở mùa mưa lũ

    Mùa mưa lũ không chỉ mang đến thiệt hại về tài sản và môi trường sống mà còn tạo ra môi trường lý tưởng cho nhiều loại bệnh da liễu phát triển mạnh. Nước ngập bẩn chứa hỗn hợp vi khuẩn, vi nấm, ký sinh trùng và hóa chất trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với hàng rào bảo vệ tự nhiên của da.

Xem thêm