Những điều bạn cần biết về lợi ích của âm nhạc

Những điều bạn cần biết về lợi ích của âm nhạc;

TỔNG HỢP PHÁT HIỆN CHÍNH CỦA CÁC NGHIÊN CỨU GẦN ĐÂY

Việc tiếp xúc với âm nhạc có thể bắt đầu từ những ngày đầu đời, chẳng hạn trẻ sơ sinh nghe mẹ hát khi đang được bế ẵm. Trong quãng thời gian này, trẻ sơ sinh phát triển nhận thức sớm nhất về âm vực, giai điệu và nhịp điệu, những nền tảng thần kinh này sẽ ghi dấu trong quá trình phát triển của não bộ. Trẻ nhỏ có thể nhận biết sự thay đổi của cao độ âm thanh – hay âm vực, khả năng tưởng như thuộc về người lớn này cho phép trẻ học âm nhạc và cũng là lợi thế để học ngôn ngữ. Đồng thời, trẻ có thể nhận biết nhịp và vần điệu. Các bán cầu não nhạy cảm với các nốt âm nhạc cũng như sự khác biệt giữa hợp âm thuận tai và hợp âm nghịch tai.  

Nghệ sỹ Đặng Châu Anh - Giám đốc nghệ thuật của Vinschool và Trung tâm Sol Art cùng các bạn nhỏ trong dàn hợp xướng.

Giai đoạn trẻ tập đi, trẻ có thể vừa nghe vừa tham gia quá trình tạo âm nhạc cũng như chơi trò chơi vần điệu. Trong một nghiên cứu, trẻ mẫu giáo dù chỉ trải qua 20 ngày giáo dục âm nhạc (nhịp điệu, âm vực, giai điệu, giọng nói và cảm nhạc) đã tăng chỉ số thông minh về ngôn ngữ trung bình 90% đối với những trẻ không được giáo dục theo cách đó.

Đối với trẻ em tiếp tục học âm nhạc ở trường hoặc ngoài giờ, việc luyện tập còn giúp não bộ thay đổi mạnh mẽ hơn nữa. Các chuyên gia thần kinh tin rằng các thay đổi đó có tác động đến tính linh hoạt của não bộ - khả năng thay đổi cấu trúc và chức năng trong quá trình trưởng thành, học tập, thu nhặt kỹ năng, đáp ứng với thách thức của môi trường hay các yếu tố khác. Não trẻ trải qua quá trình gọi là tái tổ chức vỏ não với tế bào thần kinh mới (nơ ron) và các mối liên kết (synap) đồng thời được xây dựng, chọn lọc và sửa đổi để thay đổi với sự tiếp nạp thông tin mới không ngừng và quá trình trưởng thành của não bộ. Tái cấu trúc não là quá trình suốt đời, tuy nhiên quá trình này xảy ra hiệu quả hơn và mạnh mẽ hơn khi não bộ vẫn được phát triển không ngừng ở trẻ em; và giảm dần khi độ tuổi tăng lên nhưng không bao giờ dừng lại.

Não của trẻ sẽ trải qua một số giai đoạn phát triển quan trọng khi nhiều loại hình giáo dục khác nhau làm tối ưu hóa quá trình tái cấu trúc hoặc tái kết nối. Các nhà nghiên cứu đã xác nhận quá trình này trong đào tạo âm nhạc, ngôn ngữ và thể thao thường xảy ra trước 7 tuổi và đem lại hiệu quả lâu dài đối với khả năng âm nhạc ở người lớn.

THAY ĐỔI CỦA CHỨC NĂNG NÃO BỘ VỀ SINH LÝ HỌC

Môi trường âm nhạc sẽ giúp chúng ta sử dụng não bộ nhiều hơn, đặc biệt vùng thính giác và vùng vận động của vỏ não. Điều này xảy ra vì các vùng đó tiếp nhận và xử lý thông tin cảm thụ tốt, cũng như phản xạ lại hiệu quả hơn với đáp ứng vận động (cơ bắp).  

Người hát, hay chơi nhạc, dù chuyên nghiệp hay nghiệp dư, đều có hệ thính giác cực kì phức tạp, với kĩ năng xử lý âm thanh phi thường (VD: khả năng nghe) được tích lũy theo năm tháng luyện tập. Tập luyện với âm nhạc sẽ tăng cường khả năng xử lý dữ liệu (thông tin) vừa nhanh hơn vừa tốt hơn, thường thông qua cơ chế thần kinh tự động.

Giáo dục âm nhạc cũng cải thiện việc luyện tập nhận biết âm thanh và khả năng tập trung vào công việc. Những kĩ năng này kéo dài suốt đời, đặc biệt đối với những ai tiếp tục luyện tập liên quan đến âm nhạc, kể cả người thay đổi loại hình luyện tập khác.

Nhận biết cao độ âm thanh, dù liên quan đến âm nhạc hay ngôn ngữ, cũng được cải thiện nhờ luyện tập âm nhạc, mặc dù các việc học âm nhạc có thể kết thúc từ nhiều năm trước.

Theo nhiều nghiên cứu đã được tiến hành, luyện tập âm nhạc có liên quan tích cực đến tăng chỉ số IQ và khả năng học thuật ở trẻ em tuổi từ 6 đến 11; sự thay đổi này vẫn tiếp tục ở độ tuổi 18 đến 22 dù ít hơn và kéo dài sau này nữa. Tuy nhiên, trẻ em có chỉ số IQ cao nhiều khả năng sẽ ưa thích học nhạc hơn.

Một thành phần trong trí thông minh chung là nhóm các chức năng thực thi hành động, được điều hòa bởi thùy trán trong não. Một số chức năng này bao gồm định hướng mục tiêu, lập kế hoạch hành động, lựa chọn chủ đích hành động, khả năng theo dõi phản hồi và khi cần, ngăn chặn những hành vi không thích hợp. Luyện tập âm nhạc có tác động tích cực đến sự phát triển những chức năng trên.

Trí nhớ

Âm nhạc còn cho thấy khả năng tăng cường trí nhớ làm việc vượt trội đối với nhiều công việc khác nhau, thông thường sẽ mở rộng trí nhớ, xử lý với tốc độ nhanh hơn và đưa ra các kết quả tốt hơn. Những sự cải thiện đó do khả năng kiểm soát nhận thức duy trì nhờ khả năng tập trung và phối hợp cao hơn, dễ dàng phản xạ để thực thi hành động.

Âm nhạc và khả năng ngôn ngữ

Nhiều nhà thần kinh học cho rằng lĩnh vực ngôn ngữ và âm nhạc có liên quan mật thiết với nhau, có chung nhiều vùng não bộ và dẫn truyền thần kinh đối với nhận thức, xử lý và trí nhớ. Do đó, âm nhạc đã chứng minh hiệu quả tích cực đến rất nhiều phương diện của lời nói và ngôn ngữ.

Các kĩ năng xử lý lời nói được cải thiện bao gồm trí nhớ làm việc cao, khả năng tập trung chọn lọc tốt hơn, việc học quy tắc và cú pháp liên quan đến âm thanh sẽ hiệu quả hơn; quá trình này có thể so sánh tương đương với việc học một giai điệu. Hiệu quả của học nhạc còn giúp học âm tiết và nhận biết từ nhanh hơn, từ đó cải thiện khả năng học ngôn ngữ và mở rộng từ vựng. Âm nhạc giúp học ngoại ngữ tốt hơn bằng cách tăng khả năng xử lý cao độ âm thanh của học sinh.

Một lợi ích đặc biệt khác của âm nhạc được chứng minh trong một nghiên cứu mà người tham gia tìm cách cố hiểu cuộc đối thoại trong một môi trường bị cản trở. Các nhà nghiên cứu phát hiện thấy những người được học nhạc được tăng cường khả năng hạn chế tác động tiêu cực của âm thanh ồn gây nhiễu. Khả năng nghe trong tiếng ồn cho phép người luyện tập âm nhạc chọn lọc và hiểu một loại âm thanh nhất định trong những tiếng nói hỗn độn. Khả năng này xuất hiện ngay cả ở trẻ em và có thể tăng cường cho đến 45-65 tuổi.

Khả năng đọc cũng được cải thiện bằng âm nhạc. Dù là quá trình điều chỉnh của thần kinh đối với đọc chữ và từ hay ghép bảng chữ cái với phát âm phù hợp, trẻ được luyện tập âm nhạc sẽ có khả năng đọc và vốn từ vựng tốt hơn.

Không những vậy, luyện tập âm nhạc có thể trợ giúp điều trị, phục hồi và ngăn ngừa rất nhiều bệnh suy giảm ngôn ngữ, thính giác và học tập.  

Điều khiển hoạt động của tay

Việc học chơi một nhạc cụ cải thiện rất nhiều các chức năng vận động chung, đặc biệt đối với hoạt động của bàn tay. Trong một nghiên cứu, sau 15 tháng học nhạc, trẻ 5 đến 7 tuổi ghi điểm tốt hơn trong các bài thi vận động, chuyển động nhanh và có kiểm soát hơn, phối hợp hai tay chính xác và ổn định hơn, các hoạt động cầm nắm vững chắc và hiệu quả, ngón tay khỏe hơn và linh hoạt hơn. Đồng thời, người thuận tay phải cũng được tăng cường kĩ năng cho cả tay trái.

Thị giác

Giáo dục âm nhạc còn liên quan đến trí nhớ hình ảnh vượt trội và có khả năng phân tích sự chú ý sang hai hay nhiều hình ảnh. Điều này rất quan trọng đối với những hoạt động như lái xe, xem và chơi thể thao, hay di chuyển an toàn qua đám đông.

Điều khiển vận động/ giác quan

Đó là khả năng phối hợp giữa những gì mình nhìn và nghe thấy cùng đáp ứng hành động nhanh chóng và chính xác, đặc biệt đối với bàn tay và toàn bộ vùng tay. Đối với người chơi nhạc, khả năng này giúp họ thay đổi nhanh tốc độ, độ mạnh và âm điệu. Tiếp nhận thông tin từ các cơ quan xúc giác, cảm nhận vị trí, thị giác hay thính giác và có thể đáp ứng nhanh và mạnh mẽ để vận động cơ thể.  

Môi trường âm nhạc cho trẻ em tại trung tâm Sol Art

Bộ não nếu trải qua giáo dục âm nhạc sẽ có cấu trúc khác biệt phần nào. Việc luyện tập nếu bắt đầu từ giai đoạn sớm của tuổi thơ sẽ kích thích não sản xuất lượng lớn hơn nơron thần kinh, cũng như các mối liên kết là synap. Bộ não khi đó có hiệu quả trong dẫn truyền thần kinh hơn, một số vùng trong não sẽ phát triển hơn, đặc biệt là vỏ não.

Người chơi nhạc cũng sở hữu vùng vận động tay lớn hơn trong não, do sự tăng số lượng của tế bào não. Thành phần được tăng kích thước này đảm nhận vận động đối xứng và khả năng điều khiển tay độc lập tốt hơn. Vùng điều khiển vận động chính cũng lớn hơn, do chế độ vận động cường độ cao và phức tạp khi chơi nhạc.  

Bên cạnh đó, người trẻ tuổi chơi nhạc chỉ cần 15 tháng tập luyện có thể phát triển vùng thị giác và thính giác chính ở bán cầu não. Người luyện thanh nhạc còn cho thấy sự tăng kích thước và tăng cấu trúc vùng não liên quan đến tạo và nhận biết âm thanh, bao gồm giao tiếp bằng lời nói.

Mối liên kết chính giữa hai bán cầu não cũng lớn hơn, cho thấy mức độ trao đổi thông tin giữa hai nửa của não cao hơn. Từ đó, có thể tăng mức độ sử dụng cả hai tay thuần thục.

Có thể thấy rõ, học thanh nhạc hay với bất kỳ nhạc cụ nào cũng sẽ đem đến cho trẻ em những giá trị trên nhiều khía cạnh của sức khoẻ.

Hãy đưa con mình đến với âm nhạc bạn nhé.

Xem thêm thông tin về bài viết Trị liệu âm nhạc cho người Alzheimer