Nhiễm toan lactic: Những điều bạn cần biết

Nhiễm toan lactic là gì?

Nhiễm toan lactic là tình trạng thường gặp ở bệnh nhân suy tim mất bù, suy hô hấp, suy gan, nhiễm trùng huyết, nhồi máu ruột hoặc tứ chi,… Tình trạng này cũng gặp ở bệnh nhân đái tháo đường typ 2. Có hai loại axit lactic: L-lactate và D-lactate. Hầu hết các dạng nhiễm axit lactic là do quá nhiều L-lactate. Có hai loại nhiễm toan lactic, Loại A và Loại B:

• Nhiễm toan lactic loại A: do giảm lưu thông máu tới mô, do giảm thể tích tuần hoàn, suy tim, nhiễm trùng huyết hoặc ngừng tim.
• Nhiễm axit lactic loại B: do suy giảm chức năng tế bào và các khu vực cục bộ, do giảm lưu thông máu tới mô.

Nhiễm toan lactic có nhiều nguyên nhân và thường có thể điều trị. Nhưng nếu không chữa trị, nó có thể đe dọa đến tính mạng.

Các triệu chứng của nhiễm toan lactic

Nếu bạn gặp bất kỳ triệu chứng nào này dưới đây, bạn nên liên hệ với bác sĩ.

• Hơi thở có mùi trái cây (một dấu hiệu có thể có của một biến chứng nghiêm trọng của bệnh tiểu đường, được gọi là nhiễm toan ceton).
• Lú lẫn.
• Vàng da (vàng da hoặc lòng trắng của mắt).
• Khó thở hoặc thở nông, nhanh.

Các triệu chứng nhiễm toan lactic khác bao gồm:

• Kiệt sức hoặc cực kỳ mệt mỏi
• Chuột rút hoặc đau cơ
• Suy nhược cơ thể
• Cơ thể cảm giác khó chịu, mệt mỏi
• Đau bụng hoặc khó chịu
• Bệnh tiêu chảy
• Giảm cảm giác thèm ăn
• Đau đầu
• Nhịp tim nhanh

Nguyên nhân của nhiễm toan lactic

Nhiễm toan lactic có nhiều nguyên nhân cơ bản, bao gồm ngộ độc carbon monoxide, bệnh tả, sốt rét và ngạt thở. Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:

Bệnh tim

Các tình trạng như ngừng tim và suy tim sung huyết có thể làm giảm lưu lượng máu và oxy đi khắp cơ thể. Điều này có thể làm tăng nồng độ axit lactic.

Nhiễm trùng nặng (nhiễm trùng huyết)

Bất kỳ loại nhiễm trùng nặng do virus hoặc vi khuẩn có thể gây ra nhiễm trùng huyết. Những người bị nhiễm trùng huyết có thể bị tăng đột biến axit lactic do giảm lưu lượng oxy.

HIV

Thuốc điều trị HIV, chẳng hạn như chất ức chế men sao chép ngược nucleoside, có thể làm tăng nồng độ axit lactic. Chúng cũng có thể gây tổn thương gan. Điều này khiến cơ thể khó xử lý lactate.

Bệnh ung thư

Tế bào ung thư tạo ra axit lactic. Sự tích tụ axit lactic này có thể tăng nhanh khi một người bị tụt cân và bệnh tiến triển.

Hội chứng ruột ngắn

Mặc dù hiếm nhưng những người có đường ruột ngắn có thể bị tích tụ axit D-lactic, do vi khuẩn phát triển quá mức trong ruột non. Những người đã phẫu thuật cắt bỏ dạ dày cũng có thể bị nhiễm axit D-lactic.

Sử dụng acetaminophen

Sử dụng acetaminophen (Tylenol) thường xuyên có thể gây nhiễm axit lactic, ngay cả khi dùng đúng liều lượng. Điều này là do nó có thể gây ra sự tích tụ axit pyroglutamic trong máu.

Nghiện rượu mãn tính

Uống rượu quá mức trong một thời gian dài có thể dẫn đến nhiễm toan lactic và nhiễm toan ceton do rượu. Nhiễm toan ceton do rượu là một tình trạng có thể gây tử vong nếu không được điều trị, nhưng có thể được điều trị bằng cách tiêm tĩnh mạch và glucose. Rượu làm tăng nồng độ phosphate, tác động tiêu cực đến thận làm cho độ pH của cơ thể có tính axit hơn.

Tập thể dục cường độ cao

Sự tích tụ tạm thời của axit lactic có thể do vận động mạnh nếu cơ thể bạn không có đủ oxy để phân hủy glucose trong máu. Điều này có thể gây ra cảm giác nóng rát ở các nhóm cơ mà bạn đang sử dụng. Nó cũng có thể gây buồn nôn và suy nhược.

Nhiễm toan lactic và bệnh tiểu đường

Một loại thuốc điều trị tiểu đường  dạng uống được gọi là biguanides, có thể gây ra sự tích tụ nồng độ axit lactic. Metformin (Glucophage) là một trong những loại thuốc này. Thuốc được sử dụng để điều trị bệnh tiểu đường và cũng có thể được kê đơn cho các bệnh khác, chẳng hạn như suy thận. Metformin cũng được sử dụng ngoài nhãn để điều trị hội chứng đa nang buồng trứng. Ở những người bị bệnh tiểu đường, nhiễm toan lactic có thể đáng lo ngại hơn nếu cũng bị bệnh thận. Nếu bạn bị tiểu đường và gặp bất kỳ triệu chứng nào của nhiễm axit lactic, hãy gọi cho bác sĩ.

Nhiễm toan lactic được chẩn đoán như thế nào?

Nhiễm toan lactic được chẩn đoán thông qua xét nghiệm máu lúc đói. Bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn không ăn hoặc uống bất cứ thứ gì trong vòng 8 đến 10 giờ trước khi làm xét nghiệm. Bạn cũng có thể được hướng dẫn hạn chế mức độ hoạt động trước khi kiểm tra. Trong quá trình kiểm tra bạn không nắm chặt tay, vì điều này có thể làm tăng nồng độ axit. Buộc dây thun quanh cánh tay cũng có thể có kết quả này.

Các điều trị

Cách tốt nhất để điều trị nhiễm axit lactic là điều trị từ nguyên nhân của nó. Vì vậy có rất nhiều các phương pháp điều trị khác nhau. Nhiễm toan lactic đôi khi là một trường hợp cắp cứu khẩn cấp. Điều này đòi hỏi phải điều trị các triệu chứng, bất kể nguyên nhân là gì. Tăng oxy đến các mô và truyền dịch qua đường tĩnh mạch thường được sử dụng để giảm nồng độ axit lactic. Nhiễm toan lactic do tập thể dục có thể được điều trị tại nhà. Thường xuyên cung cấp nước và nghỉ ngơi sẽ giúp ích cho bạn. Có thể sử dụng đồ uống thể thao thay thế chất điện giải, nhưng sử dụng nước lọc là tốt nhất.

Triển vọng

Dựa trên nguyên nhân, các phương pháp điều trị nhiễm toan lactic thường giúp phục hồi hoàn toàn, đặc biệt nếu điều trị ngay lập tức. Đôi khi có thể bị suy thận hoặc suy hô hấp. Khi không được điều trị, nhiễm axit lactic có thể gây tử vong.

Ngăn ngừa nhiễm toan lactic

Việc ngăn ngừa nhiễm toan lactic cũng được xác định bởi nguyên nhân tiềm ẩn của nó. Nếu bạn bị tiểu đường, HIV hoặc ung thư, hãy thảo luận về tình trạng của bạn và các loại thuốc bạn sử dụng với bác sĩ. Nhiễm toan lactic do tập thể dục có thể được ngăn ngừa bằng cách duy trì đủ nước và thời gian nghỉ ngơi giữa các buổi tập thể dục.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Biến cố nguy hiểm của tăng axit uric trong máu