Nguyên nhân gây ban xuất huyết
Ban xuất huyết hay xuất huyết dưới da là sự xuất hiện tự nhiên (không do chấn thương) ở ngoài da của các thương tổn có màu đỏ, không biến mất dưới kính đè do hồng cầu xuyên qua thành mạch. Những đốm xuất huyết này cũng có thể nằm ở trên các cơ quan hay niêm mạc (niêm mạc miệng).
Ban xuất huyết xảy ra khi mạch máu bị vỡ, khiến máu tụ lại dưới da, các vết xuất huyết này có kích thước từ nhỏ cho tới những mảng lớn. Ban xuất huyết thường là lành tính nhưng có thể là triệu chứng của một căn bệnh nghiêm trọng như rối loạn đông máu.
Tình trạng giảm tiểu cầu có thể gây xuất huyết và bầm tím bất thường. Đây có thể là một bệnh di truyền hoặc cũng có thể do một số nguyên nhân khác như:
Bạn nên đi khám ngay nếu nhận thấy bất kỳ thay đổi bất thường nào trên da.
Nguyên nhân gây ban xuất huyết
Có 2 dạng ban xuất huyết: ban xuất huyết không giảm tiểu cầu và ban xuất huyết giảm tiểu cầu.
Những nguyên nhân có thể gây ban xuất huyết không giảm tiểu cầu:
Một số nguyên nhân gây ban xuất huyết giảm tiểu cầu:
Chẩn đoán
Bác sỹ sẽ kiểm tra các biểu hiện trên da để chẩn đoán xem bạn có bị ban xuất huyết hay không. Bác sỹ cũng có thể hỏi về tiền sử gia đình và tiền sử bệnh, ví dụ như thời điểm ban bắt đầu xuất hiện. Bác sỹ cũng có thể làm sinh thiết da kèm với xét nghiệm đếm tế bào máu.
Những xét nghiệm trên có thể giúp đánh giá liệu tình trạng xuất huyết của bạn có phải là do mắc một căn bệnh nghiêm trọng nào đó như rối loạn tiểu cầu hay rối loạn về máu hay không. Đếm số lượng tiểu cầu có thể giúp xác nhận nguyên nhân gây ra ban xuất huyết và giúp bác sỹ tìm ra phương pháp điều trị tốt nhất.
Ban xuất huyết có thể xảy ra ở cả trẻ em và người lớn. Trẻ em có thể xuất hiện ban xuất huyết sau khi bị nhiễm virus và thường sẽ tự hồi phục hoàn toàn mà không cần điều trị. Phần lớn trẻ em bị mắc xuất huyết giảm tiểu cầu sẽ hồi phục trong vòng vài tháng sau khi khởi phát bệnh. Tuy nhiên đối với người lớn, ban xuất huyết thường là mạn tính và cần phải điều trị để kiểm soát triệu chứng và duy trì số lượng tiểu cầu ở mức độ ổn định.
Điều trị
Biện pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra ban xuất huyết. Người lớn được chẩn đoán xuất huyết giảm tiểu cầu nhẹ có thể tự hồi phục.
Bạn chỉ cần phải điều trị khi ban xuất huyết không thể tự khỏi. Quá trình điều trị bao gồm sử dụng thuốc và đôi khi cần phẫu thuật cắt bỏ lá lách. Trong quá trình điều trị cần ngừng sử dụng một số loại thuốc ảnh hưởng đến chức năng tiểu cầu như aspirin, thuốc chống đông và ibuprofen…
Corticosteroid
Sử dụng corticosteroid có thể làm tăng số lượng tiểu cầu trong trường hợp xuất huyết giảm tiểu cầu tự miễn do thuốc này có tác dụng ức chế miễn dịch. Thường sẽ mất khoảng 2-6 tuần thì lượng tiểu cầu mới trở lại bình thường. Khi đó, bác sỹ có thể chỉ định ngừng thuốc.
Ngoài ra, bạn cần phải thảo luận với bác sỹ về những nguy cơ có thể gặp phải khi sử dụng corticosteroid lâu dài như tăng cân, đục thủy tinh thể và mất xương.
Tiêm tĩnh mạch globulin miễn dịch
Nếu ban xuất huyết gây ra chảy máu nặng, bác sỹ có thể chỉ định tiêm tĩnh mạch globulin miễn dịch (IVIG). Liệu pháp này có thể được sử dụng để làm tăng nhanh số lượng tiểu cầu trước khi phẫu thuật. Tuy có tác dụng khá nhanh nhưng globulin miễn dịch thường chỉ phát huy hiệu quả trong một thời gian ngắn. Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm đau đầu, buồn nôn và sốt.
Một số thuốc điều trị khác
Những loại thuốc mới nhất được sử dụng để điều trị ban xuất huyết đó là romiplostim (Nplate) và eltrombopag (Promacta). Những thuốc này có tác dụng kích thích tủy xương sản xuất tiểu cầu, giảm nguy cơ bầm tím và chảy máu. Các tác dụng không mong muốn:
Liệu pháp sinh học như sử dụng rituximad (Rituxan) có thể giúp giảm đáp ứng miễn dịch. Nó được sử dụng chủ yếu để điều trị cho những bệnh nhân bị xuất huyết giảm tiểu cầu nặng hay bệnh nhân không đáp ứng với corticosteroid. Các tác dụng phụ bao gồm:
Phẫu thuật cắt bỏ lách
Nếu thuốc điều trị không có hiệu quả đối với ban xuất huyết, bác sỹ có thể chỉ định cắt bỏ lách. Loại bỏ lách là biện pháp giúp tăng nhanh số lượng tiểu cầu. Nguyên nhân là do lách là cơ quan chịu trách nhiệm tiêu hủy tiểu cầu.
Tuy nhiên, cắt bỏ lách không phải là biện pháp hiệu quả với tất cả mọi người. Phẫu thuật này cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ như tăng nguy cơ nhiễm trùng. Trong trường hợp cấp cứu, khi ban xuất huyết gây chảy máu nghiêm trọng, bác sỹ sẽ chỉ định truyền khối tiểu cầu, corticosteroid và globulin miễn dịch.
Trong quá trình điều trị, bác sỹ sẽ tiến hành theo dõi số lượng tiểu cầu để xác định xem liệu pháp điều trị có hiệu quả hay không. Họ có thể thay đổi phương pháp điều trị tùy theo hiệu quả của nó.
Triển vọng điều trị
Tiên lượng điều trị đối với ban xuất huyết phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Nếu không được điều trị, xuất huyết giảm tiểu cầu có thể gây chảy máu nặng ở một số bộ phận cơ thể. Xuất huyết ở não bộ có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.
Những bệnh nhân được điều trị sớm hoặc chỉ bị nhẹ thường hồi phục hoàn toàn. Tuy nhiên, ban xuất huyết cũng có thể tiến triển thành mãn tính trong trường hợp nặng hoặc nếu không được chữa trị kịp thời.
Chung sống với ban xuất huyết
Đôi khi, ban xuất huyết không thể được chữa khỏi hoàn toàn. Một số loại thuốc và hoạt động có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn. Để giảm thiểu nguy cơ tiến triển bệnh, bạn nên tránh sử dụng các thuốc có thể làm giảm số lượng tiểu cầu như aspirin và ibuprofen. Bạn cũng chỉ nên tham gia vào các hoạt động nhẹ nhàng, ít tương tác để giảm nguy cơ chấn thương, bầm tím và chảy máu.
Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Xuất huyết dưới da
Một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn theo dõi người bệnh sau khi ngưng sử dụng các loại thuốc giảm cân nhóm GLP-1 (như Ozempic, Wegovy, Mounjaro) vừa đưa ra lời cảnh báo: các lợi ích bảo vệ tim mạch có thể biến mất nhanh chóng sau khi dừng thuốc, đi kèm với nguy cơ biến cố nhồi máu cơ tim và đột quỵ tăng tới 22%.
Rối loạn cương dương không còn là vấn đề riêng của nam giới lớn tuổi. Ngày càng nhiều nam giới trẻ gặp phải tình trạng này do lối sống và áp lực tâm lý. Vậy nguyên nhân do đâu và làm thế nào để cải thiện?
Nhịn ăn gián đoạn là chế độ ăn tập trung vào thời điểm ăn thay vì loại thực phẩm được ăn. Một số nghiên cứu ghi nhận lợi ích đối với cân nặng và chuyển hóa, tuy nhiên phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người.
Nhiều người coi việc xem tivi là cách thư giãn sau một ngày làm việc mệt mỏi. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy thói quen này ở độ tuổi trung niên có thể để lại hậu quả không nhỏ cho não bộ khi về già.
Liệt mặt hai bên là tình trạng yếu cơ ở cả hai bên mặt cùng lúc, đây là tình trạng bệnh lý hiếm gặp và thường là dấu hiệu cảnh báo một bệnh lý tiềm ẩn về toàn thân, thần kinh hoặc nhiễm trùng cần được thăm khám kỹ lưỡng. Cùng tìm hiểu về bệnh lý này qua bài viết sau!
Khàn tiếng là vấn đề sức khỏe phổ biến ở giáo viên do đặc thù giảng dạy trong các lớp đông học sinh, phải nói liên tục nhiều tiết mỗi ngày với âm lượng lớn khiến dây thanh quản chịu nhiều áp lực. Theo thời gian, các tổn thương này tích tụ dần, dẫn đến tình trạng khàn tiếng cũng như viêm thanh quản. Nhằm hỗ trợ giáo viên bảo vệ giọng nói và duy trì chức năng phát âm bền vững, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ cơ chế bệnh, dấu hiệu nhận biết cùng những biện pháp phòng ngừa khàn tiếng.
Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.
Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.