Người nào dễ mắc bệnh gút?

Gút là một loại bệnh viêm khớp, nguyên nhân do tưng cao axit uric, tạo thành các tinh thể axit uric hay muối urat ở các khớp, sụn, xương gây ra viêm khớp cấp tính và lâu dài gây tổn thương mạn tính. Bệnh ngày càng phổ biến cùng với sự phát triển của xã hội, thường gặp nhiều ở tuổi trung niên và cao tuổi, nam nhiều hơn nữ.

Gút là một loại bệnh viêm khớp, đặc trưng nhất là khớp ngón chân cái nhưng có thể ở các khớp khác như khớp ở đầu gối, ngón tay, ngón chân, thậm chí khớp vai hay khớp cổ. Nguyên nhân do rối loạn chuyển hóa dẫn đến tăng axit uric trong máu và các chất dịch khác của cơ thể. Gút hay gặp hơn ở nam giới tuổi trung niên (ước tính tỷ lệ khoảng 5% ở nam giới và 2% ở nữ giới trên 65 tuổi); tuổi càng cao càng dễ mắc bệnh hơn. Bệnh ngày càng phổ biến cùng với sự phát triển của xã hội.

Có thể nói thủ phạm trực tiếp gây bệnh gút là axit uric. Khi nồng độ axit uric cao đến một mức nhất định sẽ tạo thành các tinh thể axit uric hay muối urat ở các khớp, sụn, xương gây ra viêm khớp cấp tính và lâu dài gây tổn thương mạn tính. Hậu quả của việc tạo thành các tinh thể này là viêm cấp tính ở khớp. Tăng axit uric máu có thể là hậu quả của tăng tổng hợp axit uric trong cơ thể; giảm bài xuất axit uric qua thận; đưa vào qua thức ăn quá nhiều nhân purin (purin được chuyển hóa thành axit uric). Ở người mắc bệnh gút nguyên phát thường có tăng tổng hợp axit uric và giảm bài xuất axit uric qua thận.

Hạt tôphi lắng đọng gây tổn thương phá hủy khớp ở người bệnh gút mạn tính.

Đối tượng nguy cơ cao mắc bệnh gút

Ăn nhiều thịt, đặc biệt thịt màu đỏ, phủ tạng động vật, hải sản và ăn nhiều đường hoa quả (đường fructose) thúc đẩy tăng mức axit uric máu, tăng nguy cơ của bệnh gút; Uống nhiều rượu, đặc biệt là bia; thừa cân, béo phì khiến cơ thể tạo ra nhiều axit uric hơn và thận cần nhiều thời gian hơn để loại trừ axit uric; người bị tăng huyết áp không điều trị, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa và bệnh thận; dùng một số loại thuốc như lợi tiểu thiazid để điều trị tăng huyết áp, aspirin liều thấp cũng có thể gây tăng axit uric; người có tiền sử gia đình mắc bệnh gút; người có tiền sử phẫu thuật hoặc chấn thương.

Có 3 nhóm bệnh gút: Bệnh gút bẩm sinh (bệnh Lesh-Nyhan) rất hiếm gặp, do thiếu men bẩm sinh nên axit uric tăng cao từ nhỏ, người bệnh có biểu hiện toàn thân rất nặng; Bệnh gút nguyên phát chiếm đa số, liên quan đến các yếu tố di truyền và cơ địa, tăng tổng hợp purin nội sinh gây tăng axit uric; Bệnh gút thứ phát ít gặp hơn: axit uric trong cơ thể tăng thứ phát do ăn nhiều thức ăn có nhiều nhân purin, tăng thoái giáng purin nội sinh gặp trong một số bệnh hoặc sử dụng một số thuốc, giảm thải axit uric qua thận gặp trong bệnh thận.

Biến chứng của bệnh gút

Bệnh gút thường xuất hiện nhiều năm sau khi có gia tăng rõ rệt nồng độ axit uric trong máu. Trong giai đoạn đầu bệnh nhân chưa cảm thấy biểu hiện gì tuy nhiên đã có nhiều tinh thể axit uric kết tinh trong các mô và dẫn tới hủy hoại sớm ở xương, khớp, thận.

Cơn viêm cấp của bệnh xuất hiện sau một số hoàn cảnh thuận lợi như sau bữa tiệc nhiều rượu, thịt, sau phẫu thuật, sau lao động nặng, sang chấn tình cảm, sau nhiễm khuẩn cấp, sau dùng một số thuốc,... Đa số đợt cấp biểu hiện ở đốt bàn ngón chân cái. Người bệnh đang đêm thức dậy vì đau ngón chân cái một bên, đau dữ dội ngày càng tăng, chạm vào đau tăng, ngón chân cái sưng to phù nề, căng bóng, nóng đỏ trong khi các khớp khác bình thường, có thể kèm theo một số biểu hiện toàn thân.

Một đợt kéo dài trung bình 5 ngày, đêm đau nhiều hơn, sau đó giảm dần và khỏi không để lại dấu vết gì. Bệnh có thể tái phát vài lần một năm. Chụp Xquang khớp xương không thấy bất thường. Xét nghiệm máu thấy axit uric tăng trên 7mg/dl, ngoài cơn axit uric có thể cao hoặc không. Chẩn đoán thường dựa vào giới (nam trên 40 tuổi), sưng đau viêm tấy ngón chân cái, xét nghiệm axit uric máu tăng trên 7mg/dl.

Bệnh gút mạn tính biểu hiện bằng dấu hiệu nổi các hạt (tôphi) do lắng đọng urat xung quanh khớp, màng hoạt dịch, đầu xương, sụn; viêm đa khớp nhỏ và nhỡ như khớp bàn ngón chân, tay, đốt ngón gần, cổ tay, gối, khuỷu tay, không đau nhiều, diễn biến chậm; biểu hiện ngoài khớp là do lắng đọng tinh thể.

Xét nghiệm: axit uric máu bao giờ cũng tăng, dịch khớp có biểu hiện viêm, Xquang có hình ảnh khuyết xương hình hốc ở đầu xương. Gút mạn tính tiến triển chậm và kéo dài, tăng dần, có những đợt cấp tính làm bệnh nặng thêm. Nếu phát hiện sớm, điều trị tích cực sẽ giảm nhẹ triệu chứng. Nếu không điều trị, gút có thể gây phá hủy, biến dạng khớp, lắng đọng tinh thể urat để hình thành các hạt tophi ở dưới da, thường ở ngón tay, bàn tay, khuỷu chân hoặc gân Achil dọc theo mặt sau của mắt cá chân. Thậm chí gây lắng đọng tinh thể urat ở đường tiết niệu gây sỏi thận.

Điều trị như thế nào?

Điều trị gút chủ yếu là giảm đau, ngăn ngừa cơn gút cấp tái phát và biến chứng bằng các thuốc và chế độ ăn uống.
Thuốc: Với đợt cấp tính cần khống chế viêm càng sớm càng tốt bằng các thuốc chống viêm như colchicin, indomethacin...; thuốc giảm lượng axit uric trong máu: allopurinol, axit oxalic; thuốc tăng thải axit uric qua thận. Với gút mạn tính, mục tiêu là giảm rõ rệt lượng axit uric máu, tránh được các đợt gút cấp tính, giảm hạt tôphi, giảm kết tủa urat và những hậu quả nguy hại của chúng. Dùng thuốc colchicin, thuốc tăng thải axit uric, thuốc ức chế chuyển hóa thành axit uric.

3 nguyên tắc vàng về ăn uống hợp lý đối với người mắc bệnh gút
Mặc dù có rất nhiều loại thuốc giảm axit uric máu nhưng ăn uống điều độ và đúng cách góp phần không nhỏ vào việc giảm mức axit uric máu:
- Tránh ăn những thực phẩm giàu nhân purin như nội tạng động vật (tim, gan, bầu dục, lòng,...) hoặc hải sản cũng như da của gia cầm, lợn và cá.
- Tránh uống rượu, nhất là bia hoặc chỉ uống lượng ít nhất có thể nếu không tránh được vì rượu làm giảm thải axit uric vào nước tiểu, bia có chứa nhân purin.
- Duy trì cân nặng hợp lý bằng cách giảm dần trọng lượng cơ thể, tuyệt đối không nhịn ăn vì chế độ ăn ít năng lượng sẽ khiến cơ thể tăng tạo ra axit uric.

Theo SKDS

Từ khóa:

Bình luận

Tin mới

09/03/2026

6 loại trái cây có chỉ số đường huyết thấp tốt cho người bệnh tiểu đường

Trái cây vẫn có thể xuất hiện trong thực đơn của người bệnh tiểu đường nếu lựa chọn đúng loại và kiểm soát khẩu phần. Các chuyên gia khuyến nghị ưu tiên thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp để hỗ trợ ổn định glucose máu.
09/03/2026

7 biện pháp phòng bệnh hô hấp hiệu quả mùa nồm ẩm

Giai đoạn chuyển mùa từ đông sang xuân tại miền Bắc thường xuất hiện hiện tượng nồm ẩm và mưa phùn, khiến độ ẩm tăng cao và tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm mốc phát triển mạnh. Kiểu thời tiết này đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em, người cao tuổi và những người có bệnh lý nền, do các bệnh về đường hô hấp dễ dàng bùng phát và trở nặng. Nhằm giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ thông tin về các biện pháp khoa học và thiết thực nhất ngay dưới đây.
09/03/2026

5 hậu quả nghiêm trọng lâu dài của việc la mắng đối với trẻ

Các bậc cha mẹ luôn muốn điều tốt nhất cho con cái của mình. Đó là lý do tại sao rất nhiều bậc cha mẹ phải vật lộn với những lựa chọn nuôi dạy con. Và xét cho cùng, chúng ta cũng chỉ là con người, việc cảm thấy bực bội với con cái là điều bình thường, đặc biệt là khi chúng cư xử không đúng mực. Nhưng cách bạn thể hiện sự bực bội và giải quyết tình huống có thể ảnh hưởng lớn đến sự phát triển nhân cách và sức khỏe lâu dài của trẻ. Cùng đọc tiếp để tìm hiểu xem các nghiên cứu lâm sàng đã phát hiện ra về tác động lâu dài của việc la mắng đối với trẻ em!
08/03/2026

Uống trà gì cân bằng nội tiết một cách tự nhiên?

Rối loạn nội tiết có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, cân nặng, chu kỳ kinh nguyệt và tâm trạng. Bên cạnh điều trị y khoa, một số loại trà được nghiên cứu cho thấy có thể hỗ trợ điều hòa hormone ở mức độ nhất định.
08/03/2026

Kim ngân hoa với các tác dụng chống viêm

Trong xu hướng tìm kiếm các hợp chất tự nhiên để hỗ trợ sức khỏe, Kim ngân hoa nổi lên như một nguyên liệu tiềm năng nhờ khả năng can thiệp vào các lộ trình tín hiệu liên quan đến stress oxy hóa và viêm.
08/03/2026

Cách chăm sóc sức khỏe tâm thần hàng ngày cho phụ nữ bận rộn

Trong xã hội hiện đại, phụ nữ thường phải đối mặt với áp lực lớn khi vừa khẳng định sự nghiệp vừa gánh vác trách nhiệm gia đình, dễ dẫn đến tình trạng kiệt sức và bất ổn tâm lý. Nhằm giúp phái đẹp bảo vệ nền tảng tư duy và cảm xúc, Viện y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ thông tin về việc xây dựng các thói quen lành mạnh mỗi ngày. Đây chính là giải pháp thiết thực để cải thiện chất lượng sống, đồng thời tạo nên "tấm khiên" vững chắc giúp chị em phụ nữ duy trì sự cân bằng và vượt qua những biến động trong cuộc sống
07/03/2026

Các loại hạt giàu omega-3 và chất béo tốt cho sức khỏe

Các loại hạt giàu omega-3 và chất béo không bão hòa giúp cải thiện cholesterol máu, giảm viêm và bảo vệ thành mạch. Bổ sung hợp lý trong khẩu phần ăn hằng ngày có thể góp phần phòng ngừa bệnh tim mạch.
07/03/2026

Sức khỏe phụ nữ Việt Nam: những vấn đề cần quan tâm

Sức khỏe phụ nữ là nền tảng quan trọng cho hạnh phúc gia đình và sự phát triển bền vững của xã hội. Người phụ nữ hiện đại không chỉ đảm đương vai trò kinh tế mà còn gánh vác trách nhiệm chăm sóc gia đình, điều này vô tình tạo ra những áp lực lớn lên cả thể chất lẫn tinh thần. Việc trang bị kiến thức về các vấn đề sức khỏe thường gặp là bước đi tiên quyết để chị em chủ động bảo vệ bản thân, nâng cao chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ. Trong bài viết dưới đây, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ thông tin chi tiết giúp chị em có cái nhìn tổng quan và khoa học nhất về vấn đề này.