Ngộ độc khí CO do sưởi ấm bằng than là như thế nào?

1. Ngộ độc khí CO là gì?

Ngộ độc khí CO xảy ra khi bạn hít phải quá nhiều khí carbon mono-oxide (CO) – một chất khí không màu, không mùi và được sinh ra trong quá trình đốt cháy nhiên liệu (than, xăng dầu,…). Các triệu chứng của tình trạng ngộ độc bao gồm đau đầu, chóng mặt, suy nhược cơ bắp, nôn mửa, đau tức ngực và rơi vào trạng thái lú lẫn. Bên cạnh đó, khi bạn tiếp xúc quá lâu còn có thể gây ra tình trạng rối loạn nhịp tim nghiêm trọng, co giật, rơi vào bất tỉnh và có thể tử vong.

2. Các triệu chứng của tình trạng ngộ độc khí CO

Các triệu chứng của ngộ độc khí CO xuất hiện đầu tiên ở những cơ quan cần oxi nhất, là tim và hệ thần kinh trung ương. Một số triệu chứng ban đầu của tình trạng này bao gồm buồn nôn, khó chịu, mệt mỏi cơ thể và đau đầu âm ỉ dai dẳng.

Khi bạn tiếp xúc với khí CO càng lâu, nồng độ khí này sẽ càng tăng cao trong máu, kéo theo lượng khí oxi sẽ bị suy giảm nghiêm trọng. Điều này có thể gây ra những triệu chứng tồi tệ hơn nữa như:

• Chóng mặt
• Khó thở
• Đau tức ngực
• Nôn mửa
• Loạn nhịp tim nghiêm trọng
• Mất thăng bằng
• Lú lẫn trong ý thức
• Mê sảng
• Co giật
• Mất ý thức
• Tồi tệ nhất là tử vong

Tử vong thường xảy ra do ngừng hô hấp. Ngay cả khi được điều trị khỏi sau nhiễm độc khí CO, nguy cơ vẫn còn các biến chứng thần kinh lâu dài và thậm chí là vĩnh viễn các vấn đề về trí nhớ, cảm xúc cáu gắt, trầm cảm, rối loạn ngôn ngữ, mất thị lực một phần, mất trí nhớ và các triệu chứng như bệnh Parkinson.

3. Nguyên nhân của ngộ độc CO

Một trong những đặc tính của khí CO là chúng rất dễ xâm nhập vào trong máu. Khi khí CO xâm nhập vào trong máu, chúng sẽ được ưu tiên liên kết với hemoglobin – loại protein trong tế bào hồng cầu chịu trách nhiệm chính vận chuyển oxy. Chúng sẽ chiếm chỗ và thay thế các phân tử oxy và theo đó, cơ thể sẽ dần dần thiếu hụt khí oxy cần thiết cho các cơ quan hoạt động và tồn tại.

Theo nghiên cứu, khí CO có ái lực rất cao đối với hemoglobin, cao hơn khoảng từ 200 đến 300 lần so với oxy. Điều này dẫn đến khả năng chiếm chỗ và thay thế phân tử oxy trên hemoglobin của CO rất mạnh. Và khi chúng đã liên kết với hemoglobin, rất khó để tách chúng ra để liên kết trở lại bằng khí oxy.

Nguồn CO trong môi trường còn là khói thuốc lá, khói thải của xe hơi, đun nấu,... Một số hóa chất như chlorur mythylen được chuyển thành CO trong cơ thể. Một số ngành nghề cũng có nguy cơ nhiễm độc CO như: sản xuất khí thấp; các lò công nghệ: lò cao, lò đốt gạch… Vì vậy, những ngành nghề này cần phải được trang bị hệ thống thông gió, lọc bụi…

4. Chẩn đoán ngộ độc khí CO

Trong một số trường hợp nếu khí CO được xác định chính xác là nguyên nhân gây ngộ độc bởi hiện trường hay hoàn cảnh xảy ra, căn cứ vào đó có thể được chẩn đoán ngộ độc CO. Tuy nhiên, việc xác định nguyên nhân này có thể bị chẩn đoán nhầm nếu bệnh nhân được đưa vào viện trong tình trạng cấp cứu. Do vậy, rất cần thiết những thông tin xung quanh – bệnh cảnh của bệnh nhân nếu có nghi ngờ về tình trạng này.

Chẩn đoán ngộ độc chính xác khí CO được tiến hành bằng máy đo CO-oximeter. Bạn được đặt các đầu dò vào ngón tay, ngón chân hoặc một số bộ phận khác trên cơ thể. Máy sẽ phát ra các chùm sáng với bước sóng khác nhau, và lượng ánh sáng đó sẽ được hấp thụ ở các mức khác nhau bởi các mô cơ quan. Khi đó, bác sĩ sẽ biết được lượng carboxyl-hemoglobin (dạng kết hợp của khí CO và hemoglobin) trong máu của bạn là bao nhiêu qua tính toán của máy.

Ở điều kiện bình thường, thông thường cơ thể sẽ có ít hơn 5% lượng carboxyl-hemoglobin trong máu khi so sánh với lượng hemoglobin tự do. Nếu con số này là 10%, sẽ được chẩn đoán là ngộ độc khí CO và khả năng tử vong có thể xảy ra khi con số này là 25%.

5. Điều trị

Nếu phát hiện tình trạng ngộ độc khí CO, điều đầu tiên cần phải làm chính là đưa người bệnh ra thoáng đãng, tránh khỏi nơi có nguồn khí CO. THậm chí kể cả các triệu chứng ngộ độc có ở mức nhẹ, tình trạng cấp cứu cũng rất cần thiết được áp đặt để nhanh chóng được điều trị.

Điều trị ngộ độc CO bao gồm việc sử dụng oxy áp lực cao thông qua mặt nạ hay gọng mũi. Bằng cách tăng cường lượng oxy vào trong máu, lượng khí CO có thể được thải bỏ ra dần dần khỏi cơ thể, nhanh hơn so với để tự cơ thể đào thải theo tự nhiên. Quá trình oxy hóa sẽ tách dần dần phân tử CO ra khỏi hemoglobin và giải phóng hemoglobin tự do.

Nguồn: Verywellhealth

Một số phương pháp hỗ trợ có thể được điều trị bao gồm:

• Sử dụng thuốc trợ tim – hỗ trợ điều trị rối loạn nhịp tim
• Sử dụng thuốc truyền tĩnh mạch để giảm nguy cơ tụt huyết áp
• Sử dụng thuốc để tránh nhiễm toan máu
• Sử dụng thuốc để tránh co giật
• Sử dụng thuốc tăng vận mạch

6. Dự phòng ngộ độc khí CO

Cách dự phòng tốt nhất tình trạng này chính là hiểu biết rõ về nó và tránh sử dụng các sản phẩm cháy trong không gian kín, hẹp có thể gây xuất hiện lượng khí CO cao. Một cách hiệu quả khác là sử dụng các máy báo khí CO. Các loại máy này có thể cảnh báo khi có lượng khí CO xuất hiện trong không khí để bạn cảnh giác và có phương án xử trí kịp thời.

Đối với việc sưởi ấm, nên tránh sưởi bằng than trong phòng kín. Đây là một trong những việc làm nguy hiểm và gây ra nhiều tai nạn đáng tiếc. Tại các cơ sở lao động, cần lắp đặt hệ thống thông gió, hút bụi, hút hơi khí độc nơi sản xuất. Giám sát thường xuyên nồng độ CO trong không khí môi trường lao động đối với các ngành nghề có nguy cơ nhiễm độc CO. Cung cấp oxy đầy đủ khi đốt các vật liệu có nguồn gốc cacbon sẽ giảm sự phát sinh CO. Cần phải có trang bị phòng hộ, có dụng cụ thở, trang bị mặt nạ cho công nhân làm việc ở những vùng ô nhiễm CO cao hay dự phòng tại những nơi có nguy cơ xảy ra cháy.

Tổng kết

Ngộ độc CO là một tình trạng khẩn cấp, một cấp cứu y tế cho dùng có ở mức độ nhẹ hay nặng. Ngộ độc CO xảy ra khi hít phải khí carbon-monooxide, dẫn đến tình trạng chất này tăng cao trong máu và chiếm chỗ của oxy, gây suy giảm lượng oxy cần thiết cho cơ thể và kéo theo nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Các triệu chứng của ngộ độc CO rất đa dạng, và trong các trường hợp nặng có thể suy hô hấp do thiếu oxy và tử vong.

Việc điều trị ngộ độc khí CO chủ yếu sử dụng oxy áp lực cao đẩy CO tách khỏi hemoglobin và cung cấp đầy đủ oxy trở lại cho cơ thể nhằm duy trì các chức năng hoạt động. Bên cạnh đó, điều trị các triệu chứng cũng giúp làm giảm – hạn chế các hậu quả để lại, giảm nhẹ tổn thương lâu dài có thể kèm theo.

Dự phòng ngộ độc CO bằng cách trang bị kiến thức cho bản thân là cách tốt nhất. Bên cạnh đó, có thể lắp đặt các trang thiết bị cảnh báo, cũng như trang bị đầy đủ các trang thiết bị khử độc, dự phòng và bảo vệ cho những đối tượng có nguy cơ cao như người lao động, người tiếp xúc với nguồn khí.

Tham khảo thêm thông tin tại: Cẩn trọng khi đốt than sưởi ấm mùa lạnh