Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Ngộ độc caffein và một số điều cần biết

Caffein có những lợi ích riêng, nhưng lại có thể gây ra một số vấn đề cho sức khỏe. Hãy cùng tìm hiểu xem bao nhiêu là quá nhiều, nếu bạn cần cắt giảm lượng caffein uống vào.

Ngộ độc caffein và một số điều cần biết

Sử dụng thức uống có caffein được xem như thói quen không thể bỏ của nhiều người. Tuy nhiên, nếu uống nhiều caffein trong một ngày cũng có những tác dụng phụ không tốt cho sức khỏe.

Triệu chứng

Một khi được tiêu hóa, caffein sẽ được hấp thu và truyền đi nhanh chóng lên não. Caffein không tích lũy lâu trong dòng máu hoặc trong cơ thể, mà được bài tiết qua nước tiểu sau một vài giờ tiêu thụ.

Các ảnh hưởng của caffein lên sức khỏe đã được rất nhiều nhà nghiên cứu tìm hiểu, đặc biệt là các tác động lên u nang tuyến vú, các bệnh lý tim mạch, dị tật bẩm sinh, chức năng sinh sản và hành vi ở trẻ em. Các nghiên cứu đã đưa ra kết luận: người uống trà, cà phê ở mức độ vừa phải chắc chắn không gặp phải các vấn đề sức khỏe liên quan tới tiêu thụ caffein với điều kiện các thói quen sống khác (chế độ ăn, tiêu rượu bia) cũng ở mức vừa phải.

Sử dụng caffein ở mức độ thấp và vừa phải nhìn chung không dẫn đến các triệu chứng đáng lo ngại về sức khỏe, thậm chí có thể mang đến một số lợi ích sức khỏe như: giảm nguy cơ mắc bệnh tim và đột quỵ, hỗ trợ điều trị đau nửa đầu, tăng sự tỉnh táo và nhạy bén của đầu óc, giảm triệu chứng trầm cảm, thậm chí giúp giảm nguy cơ mất trí nhớ. Đối với một số người, những lợi ích này có thể lấn át các nguy cơ và những ảnh hưởng tiêu cực gây ra cho cơ thể liên quan đến caffein. Tuy nhiên, khi sử dụng quá mức có thể dẫn đến “ngộ độc caffein”.

Ngộ độc caffein là việc sử dụng caffein ở mức cao gây bồn chồn không yên, lo lắng, phấn khích, da mặt đỏ, mất ngủ, tiểu nhiều, cào ruột, nhịp tim bất thường, co giật cơ, giật mình hốt hoảng hay run rẩy, hoặc bất cứ triệu chứng kết hợp nào. Lượng tiêu thụ caffein ở mỗi người là khác nhau nên rất khó để đưa ra được một định nghĩa chung về “quá liều” ở đây.

Mặc dù một số nghiên cứu chỉ ra rằng sử dụng caffein thường xuyên giống như một thói quen hơn là nghiện, nhưng trong thực tế, quá liều sẽ gây ra những triệu chứng về cả thể chất lẫn tâm thần. Ngoài ra, khi ngưng sử dụng các đồ uống có caffein, người dùng sẽ gặp phải các triệu chứng như cai nghiện. Điều này chứng tỏ caffein là chất gây nghiện.

Các triệu chứng cai caffein có thể bao gồm đau đầu, vô cùng mệt mỏi, buồn ngủ, tâm trạng trì trệ, khó tập trung và thậm chí có các triệu chứng giống cảm cúm như buồn nôn hoặc đau cơ. Triệu chứng cai thường bắt đầu 12 đến 24 giờ sau lần sử dụng cuối cùng, đỉnh điểm sau 1 đến 2 ngày không sử dụng, và có thể kéo dài tới 9 ngày.

Nguyên nhân

Không có một nhu cầu cụ thể nào về chế độ ăn uống liên quan đến caffein. Tuy nhiên phải luôn hiểu rằng việc sử dụng vừa phải thường sẽ không gây ra nguy cơ nào cho sức khỏe. Liều lượng khoảng 250 đến 300mg caffein mỗi ngày (tương đương khoảng 3 tách cà phê) được xem là một liều lượng vừa phải. Hơn 10 tách cà phê một ngày là quá mức (227g/tách), sử dụng trên mức này có thể gây ra ngộ độc caffein.

Caffein được coi là một chất gây nghiện như ma túy vì tác dụng kích thích hệ thần kinh trung ương. Tuy nhiên, việc sử dụng thường xuyên có thể gây lệ thuộc về mặt thể chất nhẹ nhưng nói chung không ảnh hưởng lên cơ thể, đời sống xã hội hay tài chính như những chất gây nghiện khác.

Một nghiên cứu trên thanh thiếu niên để tìm hiểu mối liên hệ giữa việc sử dụng caffein và các chất có cồn đã phát hiện ra rằng những người trẻ tuổi sử dụng nước tăng lực có chứa caffein sẽ có khả năng sử dụng rượu bia nhiều hơn về sau. Điều này xảy ra có thể là do phụ huynh không giám sát kỹ và thiếu biện pháp can thiệp sớm. 

Việc trẻ em sử dụng caffein nên được giám sát kỹ càng. Đồ uống có chứa caffein nếu sử dụng thay thế cho các loại thực phẩm dinh dưỡng như sữa có thể cản trở hấp thu một số chất dinh dưỡng nhất định như canxi và sắt. Một đứa trẻ có thể ăn ít hơn sau khi uống caffein vì nó là chất ức chế thèm ăn. Vì caffein không có giá trị dinh dưỡng nên nói chung khuyến cáo trẻ em nên tránh sử dụng. Đối với trẻ tăng động, cần đặc biệt loại bỏ caffein ra khỏi chế độ ăn vì đây là chất kích thích.

Phụ nữ có thai, người mắc bệnh tim mạch hoặc loét đường tiêu hóa có thể cần bác sĩ tư vấn để cắt giảm hoặc tránh sử dụng caffein.

Đặc biệt trong trường hợp ở những người đang mắc các bệnh lý, việc sử dụng caffein có thể gây tương tác với các loại thuốc. Hãy trao đổi cùng bác sĩ của bạn để được giúp đỡ và hỗ trợ khi cần thiết.

Điều trị

rối loạn sử dụng caffein không được xem là một bệnh lý chính thức nên vẫn chưa có hình thức điều trị chuẩn hóa nào. Các nhà khoa học vẫn đang xem xét có nên đưa nó vào danh sách các rối loạn sử dụng chất hay không vì quá liều caffein tích lũy sẽ làm cơ thể bị lệ thuộc, dẫn đến những hệ quả tiêu cực cho cơ thể, tâm lý và xã hội. Hãy cân nhắc và hỏi ý kiến bác sĩ trong trường hợp cần nhập viện nếu bị quá liều caffein.

Thông tin chi tiết tham khảo thêm tại: Caffein: bao nhiêu là quá liều?

Ts.Bs.Trương Hồng Sơn - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Tổng hợp từ Psychologytoday
Bình luận
Tin mới
  • 16/07/2024

    Bổ sung Omega-3 thường xuyên giúp cải thiện tâm trạng, giảm bớt sự hung hăng

    Axit béo omega-3, một chất dinh dưỡng có lợi được tìm thấy trong các loại thực phẩm như cá trích, cá hồi, hạt óc chó và hạt chia, có thể làm giảm hành vi hung hăng và bạo lực, theo một nghiên cứu mới được công bố gần đây.

  • 16/07/2024

    Nguy cơ tim mạch khi ăn quá nhiều protein

    Protein hay chất đạm là dưỡng chất cần thiết cho cơ thể người. Tuy nhiên, ăn quá nhiều protein chưa chắc đã tốt cho sức khỏe trái tim, theo nghiên cứu của Trường Y, Đại học Pittsburgh (Mỹ).

  • 15/07/2024

    6 lý do nên ăn chuối trước khi tập luyện

    Chuối được ví như "siêu thực phẩm" cho người tập luyện nhờ cung cấp dồi dào carbohydrate và kali - hai dưỡng chất thiết yếu cho hiệu suất tập luyện và phát triển cơ bắp. Dưới đây là những lý do bạn nên bổ sung chuối trước khi tập.

  • 15/07/2024

    Vắc xin phòng ngừa Rotavirus (RV)

    Rotavirus là loại virus hình khối cầu, có khả năng gây tử vong này gây ra tình trạng viêm dạ dày ruột cấp tính nghiêm trọng với tiêu chảy và nôn mửa, chủ yếu ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. May mắn thay, có hai loại vắc xin rotavirus có thể bảo vệ trẻ em khỏi căn bệnh này.

  • 15/07/2024

    6 thành phần chăm sóc da giúp chống lão hóa

    Lão hóa da là một quá trình tự nhiên khi bạn già đi. Những thay đổi này có thể bao gồm suy giảm collagen khiến da mất độ đàn hồi, da khô, hình thành nếp nhăn. Dưới đây là 6 thành phần được gợi ý giúp bạn dễ dàng hơn trong việc lựa chọn các sản phẩm chăm sóc da chống lão hóa.

  • 15/07/2024

    Sự khác biệt giữa hoại tử khô và hoại tử ướt là gì?

    Sự khác biệt chính giữa hoại tử khô và hoại tử ướt là hoại tử khô là kết quả của việc giảm hoặc tắc nghẽn lưu lượng máu động mạch, nhưng hoại tử ướt chủ yếu là do tắc nghẽn tĩnh mạch liên quan đến nhiễm trùng. Bài viết sau đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về sự khác biệt giữa 2 loại hoại tử thường gặp này.

  • 15/07/2024

    7 loại thực phẩm "lành mạnh" nên hạn chế trong chế độ ăn uống hàng ngày

    Đôi khi, một số loại thực phẩm có thành phần dinh dưỡng thấp, chứa nhiều đường và muối vẫn thường được quảng cáo là thực phẩm lành mạnh. Dưới đây là danh sách một số loại thực phẩm "lành mạnh" có thể không thực sự bổ dưỡng như trong tưởng tượng.

  • 14/07/2024

    Lợi ích của "hormone tình yêu"

    Oxytocin, còn được gọi là "hormone tình yêu", không chỉ đóng vai trò quan trọng trong sinh nở và cho con bú, hormone này cũng liên quan đến việc giảm căng thẳng, kích thích tình dục và tăng sự gắn kết của các mối quan hệ.

Xem thêm