Nam giới già hóa nhanh hơn nữ giới, nhưng tốc độ già hóa đang dần thu hẹp ở giới trẻ hiện nay

Tốc độ già hóa

Các thống kê từ trước đến nay đều chỉ ra rằng phụ nữ có tuổi thọ cao hơn và tốc độ già hóa lâu hơn so với nam giới tại nhiều khu vực và nhìn chung trên toàn cầu. Khoảng cách giữa tuổi thọ giữa hai giới đạt lớn nhất vào những năm 1970, khi tuổi thọ chênh lệch gần 10 năm. Tại Việt Nam, chênh lệch tuổi thọ của người Việt là 8,2 năm (trung bình 71,4 tuổi ở nam và 79,6 ở nữ) theo dữ liệu thống kê năm 2020. Tuy nhiên trong những thập kỷ gần đây, khoảng cách này đã và đang dần được thu hẹp. Sự khác biệt giữa hai giới cũng có thể được nhìn thấy trong quá trình lão hóa sinh học, và theo nghiên cứu được công bố gần đây, sự chênh lệch giữa tốc độ già hóa đang gần ngắn lại giữa hai giới.

Các nhà khoa học đã điều tra xem liệu có sự khác biệt về tình trạng lão hóa sinh học giữa nam và nữ hay không và liệu sự khác biệt này có thể được giải thích bằng các yếu tố liên quan đến lối sống hay không. Những khác biệt này đã được nghiên cứu ở cả nhóm người trẻ tuổi và người lớn tuổi. Nghiên cứu được thực hiện với sự hợp tác của Đại học Jyväskylä và Đại học Helsinki. Các yếu tố liên quan đến lối sống bao gồm giáo dục, chỉ số khối cơ thể, hút thuốc, sử dụng rượu và hoạt động thể chất…

Nghiên cứu sử dụng một số đồng hồ biểu sinh làm thang đo lão hóa sinh học. Đồng hồ biểu sinh cho phép nghiên cứu các yếu tố liên quan đến tuổi thọ trong suốt cuộc đời của một cá nhân, từ đó ước tính cho tuổi sinh học trong nhiều năm bằng cách sử dụng mức độ methyl hóa DNA được xác định từ một mẫu máu cá nhân cụ thể. Kết quả cho thấy, nam giới già hơn về mặt sinh học so với phụ nữ ở cùng độ tuổi theo thứ tự thời gian và sự khác biệt lớn hơn đáng kể ở nhóm tuổi cao tuổi so với nhóm tuổi ít tuổi hơn tham gia nghiên cứu. Để hiểu một cách đơn giản, nam giới và nữ giới ở nhóm tuổi trẻ chênh lệch tốc độ già hóa sinh học ít hơn so với nam giới và nữ giới nhóm tuổi cao tuổi. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự chênh lệch tốc độ già hóa bao gồm: hành vi lối sống (hút thuốc, sử dụng rượu bia…), môi trường sống và bản chất sinh học cơ thể.

Nghiên cứu cũng đưa ra một số hành vi ảnh hưởng đến tốc độ già hóa ở 2 giới, bao gồm:

• Ở nam giới, việc sử dụng thuốc lá và rượu bia thường xuyên hơn so với nữ giới là một yếu tố giải thích khoảng chênh lệch già hóa ở 2 giới trong nhóm đối tượng lớn tuổi.
• Yếu tố thứ 2 được giải thích là kích thước cơ thể. Kích thước cơ thể nam giới trung bình lớn hơn nữ giới, và điều này ảnh hưởng đến sự chênh lệch già hóa ở 2 giới. Tuy nhiên, không có sự khác biệt ở các cặp song sinh trưởng thành trẻ tuổi.

Để đánh giá chi tiết các yếu tố di truyền và môi trường sống trên các cặp song sinh trong nghiên cứu, các nhà khoa học đã sử dụng một thiết kế nghiên cứu khá hiếm và so sánh tốc độ lão hóa giữa các cặp song sinh khác giới. Một sự khác biệt tương tự cũng đã được quan sát thấy giữa các cặp song sinh này. Theo kết quả, ở các cặp song sinh khác giới, nam giới có tuổi sinh học già hơn 1 tuổi so với nữ giới, cho dù họ là song sinh. Các cặp song sinh này được phát triển trong cùng một môi trường và cùng chia sẻ một nửa bộ gen. Các nhà khoa học giải thích sự khác biệt này có thể do các yếu tố di truyền và những tác dụng có lợi của hormone giới tính nữ estrogen đối với sức khỏe.

Tổng kết

Các nghiên cứu mới hiện nay đã chỉ ra các hành vi lối sống và sự khác biệt giới tính liên quan đến lão hóa sinh học và tuổi thọ. Nhìn chung, nữ giới vẫn có tuổi thọ trung bình cao hơn so với nam giới, bên cạnh việc lão hóa chậm hơn. Tuy nhiên, xu hướng thay đổi thói quen sinh hoạt và sự cải thiện môi trường sống đang giúp thu hẹp khoảng cách chênh lệch giữa 2 giới. Điều này được coi là tích cực, khi các hành vi lối sống lành mạnh ngày càng được quan tâm và phổ biến hơn.

Tham khảo thêm thông tin tại: Phòng ngừa các vấn đề dinh dưỡng ở người già