Nấm đen chết người ở bệnh nhân COVID-19: thảm họa kép tại Ấn Độ

Nấm đen là gì?

Bộ Y tế Ấn Độ hôm mùng 9 tháng 5 đã đưa ra cảnh báo và những lời khuyến nghị về điều trị bệnh nhiễm trùng do nấm đen. Tại bang Gujarat, Ấn Độ, hiện tại đang có khoảng 300 trường hợp mắc phải nhiễm trùng do nấm đen được báo cáo ở bốn thành phố khác nhau theo dữ liệu từ các bệnh viện trên cả nước.

Theo các chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Ấn Độ, nhiễm trùng nấm đen – hay bệnh mucormycosis là bệnh rất nghiêm trọng, có tỷ lệ tử vong cao và bắt buộc cần được phẫu thuật cũng như sử dụng phối hợp nhiều loại thuốc để đẩy điều trị.

Bệnh nhiễm trùng do nấm đen do một nhóm nấm mốc được gọi là mucormycetes sống trong môi trường bao gồm cả trong đất và trên cây trồng gây ra. Mucormycosis được nhìn thấy tại khắp nơi trên thế giới, bao gồm cả ở Mỹ và Úc. Nó có thể bị nhiễm trong môi trường bệnh viện - phổ biến nhất trên những bệnh nhân cấy ghép tạng dễ bị tổn thương khi nấm mốc bám trên khăn trải bệnh viện, hoặc di chuyển qua hệ thống thông gió hay lây truyền qua dịch tiết. Theo các chuyên gia, Mucormycosis là một họ có khả năng nấm xâm nhập vào xoang vùng mặt và lắng đọng ở đó, và điều này có thể khiến chúng xâm nhập vào trong khu vực não bộ. Khi hệ miễn dịch không thể kiểm soát được, nấm sẽ xâm nhập vào nền não và gây ra vấn đề thực sự rất nghiêm trọng.

Các chuyên gia cũng cho biết rằng nhiễm nấm có thể xảy ra ở những nơi có nhiều công trình xây dựng, có những chuyển động trên mặt đất bởi vì rất nhiều bụi có thể bay lên và mang theo nấm. Các bào tử nấm thường được hít vào là chủ yếu, và trong khi hầu hết hệ thống miễn dịch của người khỏe mạnh có thể chống lại được chúng thì những người mắc các bệnh nền từ trước như tiểu đường hoặc bệnh bạch cầu – những người có hệ thống miễn dịch suy yếu - hoặc những người dùng thuốc làm giảm khả năng chống lại vi trùng của cơ thể chẳng hạn như steroid - dễ bị các bào tử phát triển thành nhiễm trùng. Tuy nhiên, tình trạng này thường rất hiếm, và ước tính khoảng 500 trường hợp xảy ra mỗi năm ở Hoa Kỳ trước khi đại dịch COVID-19 diễn ra.

Tại sao nó lại bùng phát tại Ấn Độ trong thời gian gần đây?

Các chuyên gia y tế cho biết đại dịch COVID-19 đang tạo điều kiện cho sự lây nhiễm của nấm gây bệnh Mucormycosis. Theo đó, hệ thống miễn dịch của người mắc bệnh bị tổn hại bởi virus, và bệnh mucormycosis cũng được thấy đặc biệt ở những bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường.

Hiện tại, rất nhiều thuốc steroid liều cao đang được cung cấp cho những người mắc COVID-19 ở mức độ nặng và được chăm sóc đặc biệt - vì steroid giúp điều trị tình trạng viêm. Tuy nhiên, không may là steroid cũng gây ức chế hệ thống miễn dịch của cơ thể. Vì vậy, đây là lý do tại sao các chuyên gia y tế đang không khuyến khích sử dụng thuốc steroid cho bệnh nhân lâu hơn mức thông thường. VIệc cố gắng làm giảm tình trạng viêm bằng steroid đồng nghĩa với việc làm giảm khả năng chống lại các bệnh nhiễm trùng thông thường - như nấm.

Các triệu chứng của bệnh bao gồm:

• Đau và đỏ quanh mắt và mũi
• Sốt, nhức đầu, ho, nôn mửa kèm theo máu, chảy nước mũi màu đen và có máu
• Đau một bên mặt và trong xoang, mũi đổi màu đen, đau răng, và đau và mờ mắt

Các mẫu chất lỏng và mô có thể được lấy để làm mẫu và chẩn đoán xác định.

Có cách nào ngăn ngừa và điều trị?

Theo các chuyên gia y tế, bệnh Mucormycosis rất tốn kém và khó điều trị và có tỷ lệ tử vong lên tới 50%. Một phương pháp thường được sử dụng để điều trị và dự phòng tình trạng này là đặt những người có hệ thống miễn dịch bị suy giảm trong phòng áp lực dương khi họ nhập viện để giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng như bệnh mucormycosis. Phòng áp lực dương là phòng sạch được thiết kế và xây dựng sao cho áp suất bên trong phòng cao hơn áp suất không khí của khu vực xung quanh. Nguyên lý lưu thông của dòng không khí là từ nơi có áp suất cao về nơi có áp suất thấp. Điều này nghĩa là không khí sẽ đi ra khỏi phòng theo một chiều, không có không khí từ bên ngoài đi ngược vào phòng và theo đó, ngăn ngừa không khí chưa được lọc có thể chứa các vi khuẩn, virus, nấm mốc từ khu vực kém sạch hơn xâm nhập vào bên trong phòng và giúp bệnh nhân hạn chế tối đa khả năng hít phải những tác nhân trong môi trường.

Lời khuyên từ các chuyên gia về những mối lo ngại

Bệnh nấm đen đang bùng phát thành dịch ở Ấn Độ và khiến số ca tử vong ngày càng gia tăng. Theo các số liệu thống kê, số ca mắc ở Ấn Độ đang cao hơn mức trung bình của thế giới khoảng 70 lần và tỉ lệ tử vong lên đến 50%, với những hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng đến tim, não bộ, phổi… Các chuyên gia khuyến nghị tất cả mọi người cần đi giày, mặc quần dài, áo sơ mi dài tay và găng tay trong khi thực hiện các hoạt động có liên quan đến môi trường đất như xử lý đất, dọn cỏ rêu hoặc thu gom phân. Người dân cũng nên giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, cũng như đảm bảo kiểm soát tốt các bệnh lý tiềm ẩn như bệnh tiểu đường và nên ngừng các thuốc steroid nếu không có chỉ định của bác sĩ.

Tham khảo thêm thông tin tại: Lây truyền COVID-19 sau khi tiêm chủng: Những điều cần biết