Ketamin – cứu vớt cuộc đời của bệnh nhân trầm cảm

Ketamin được sử dụng rộng rãi trong việc gây mê cũng như là một thuốc kích thích bất hợp pháp trong các cuộc chơi. Nhưng gần đây một vai trò mới của ketamin được các nhà khoa học phát hiện ra đó chính là điều trị trầm cảm nặng ở những người không đáp ứng với phác đồ tiêu chuẩn. Các nhà nghiên cứu gọi đó là điều phá vỡ luật cực kỳ thú vị trong nghiên cứu về trầm cảm trong nửa thể kỷ trước.

Một dạng thuốc, được phát triển dưới dạng thuốc xịt mũi có tên là esketamin, đang trong giai đoạn thử nghiệm cuối cùng cần thiết trước khi được cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ phê duyệt.

Mặc dù vẫn chưa được FDA chấp thuận dưới bất cứ dạng thuốc điều trị trầm cảm nhưng bác sỹ có thể sử dụng như là một loại thuốc kê thêm để điều trị trầm cảm và cơn đau. Nhưng có rất nhiều câu hỏi xoay quanh độ an toàn vẫn chưa được giải đáp.

Vẫn còn rất nhiều điều chúng ta cần phải tìm hiểu kỹ về phổ sử dụng ketamin. Nhưng dường như thuốc mang lại khá nhiều lợi ích thậm chí còn có thể nhắm tới những ý tưởng tự sát.

8% số người trưởng thành bị trầm cảm và thường kèm theo suy nhược hoặc đôi khi là những bệnh nguy hiểm. Những người bị bệnh trầm cảm thường có ý tưởng tự sát cao gần như cao hơn gấp 20 lần. Liệu pháp tâm sự và thuốc chống trầm cảm cũng thường có tác dụng, chỉ khoảng 1 trong 3 người không đáp ứng.

Trong khi đó, 50% số người không đáp ứng với các phác đồ điều trị thông thường, lại đáp ứng rất tốt với ketamin. Và khi đã đáp ứng thì đáp ứng rất nhanh. Xem xét 10 nghiên cứu gần đây, người ta nhận thấy ketamin giúp hạn chế các ý tưởng tự sát trong vòng một ngày, mặc dù đó chỉ là tác dụng tạm thời. Ngược lại, những thuốc chống trầm cảm thông thường phải mất đến vài tuần mới có tác dụng với những triệu chứng trên.

Ketamin không nhắm đến những hoạt động của não bộ như các thuốc chống trầm cảm fluoxetine (Prozac), venlafaxine (Effexor) và sertraline (Zoloft). Thay vào đó, ketamin chặn một thụ thể có tên là N-methyl-D-aspartate hay NMDA. Nhưng tại sao điều này làm làm giảm các triệu chứng chống trầm cảm? Các nhà khoa học vẫn chưa hiểu hết cơ chế này.

Với con người, có lẽ có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến vấn đề đáp ứng với ketamin.

Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ cho phép các bác sỹ tại Mỹ được phép kê đơn một loại thuốc cho các mục đích khác ngoài tác dụng chính được phát hiện ngay từ ban đầu. Ketamin là một loại thuốc như vậy. FDA đã chấp thuận sử dụng ketamin là thuốc gây mê vào năm 1970 và sau đó, cũng chấp thuận việc sử dụng vào các mục địch điều trị bệnh khác không bị giới hạn.

Ketamin đã được sử dụng từ hàng thập kỷ nay, không chỉ giúp giảm đau mà còn trong sử dụng chăm sóc giảm nhẹ, độ an toàn cao khi sử dụng ngắn hạn.

 Các nghiên cứu hiện không theo kịp với việc thực tế sử dụng của thuốc. Tác động lâu dài của thuốc lên não bộ và độ an toàn khi sử dụng dài hạn vẫn chưa được biết nhiều. Vì vậy có thể coi đây là loại thuốc điều trị dựa trên kinh nghiệm của bác sỹ.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Tập thể dục và cai thuốc lá giúp giảm trầm cảm sau đau tim