Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Hủy bỏ nội tiết tố nam, phái mạnh còn gì?

Việc làm mất đi nội tiết tố nam cũng gây ra những biến đổi trong cơ thể bệnh nhân, những biến đổi này có thể dự phòng được.

Các tế bào tiền liệt tuyến (TLT) sẽ sinh sôi và phát triển trong môi trường nội tiết tố nam. Các tế bào ung thư của TLT cũng vậy.

Như chúng ta đã biết, nội tiết tố nam cơ bản là testosterone, chủ yếu (95%) do tinh hoàn sinh ra dưới sự điều hành của tuyến yên.

Các tế bào ung thư của TLT từ lâu vẫn giữ nguyên tính đặc trưng của tế bào TLT bình thường là sự sinh sôi và phát triển của chúng hoàn toàn phụ thuộc vào nội tiết tố nam. Đó là câu trả lời cho thắc mắc: Vì sao lại điều trị nội tiết trong ung thư TLT?

Hậu quả có thể gặp khi hủy bỏ nội tiết tố nam?

Hủy bỏ nội tiết tố nam như thế nào?

Hai biện pháp chính để bảo đảm hủy bỏ nội tiết tố nam bao gồm: ngăn chặn việc sản xuất nội tiết tố nam hoặc ngăn chặn nội tiết tố nam hoạt động.

Ngăn chặn việc sản xuất nội tiết tố nam: dùng thuốc hoặc phẫu thuật

Thuốc: Những chất đối kháng và đồng vận với LH-RH là những thuốc chẹn tuyến yên phát lệnh sản xuất nội tiết tố nam. Các thuốc này thường tiêm dưới da hoặc tiêm bắp theo một thời gian cố định: 1 tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng. Trong một vài trường hợp nhất định, chúng ta có thể tiêm không liên tục, gọi là điều trị cách quãng gián đoạn, trong đó thời gian giữa các lần tiêm tùy theo tiến triển của bệnh.

Ngoài ra, còn nhiều loại thuốc ngăn chặn nội tiết tố nam hoạt động được gọi là kháng nội tiết tố nam. Dùng uống 1 - 2 lần trong 1 ngày trong tất cả các ngày. Phương pháp này ngày nay ít dùng, chỉ dùng phối hợp khi đồng vận LH-RH hoặc trong tuần đầu tiên khi sử dụng.

Phẫu thuật: Cắt tinh hoàn cho phép lấy bỏ phần tinh hoàn sản xuất nội tiết tố nam. Phẫu thuật qua vết rạch nhỏ vùng bìu, nằm viện 1 ngày, không đau.

Những hậu quả có thể gặp khi hủy bỏ nội tiết tố nam?

Việc hủy bỏ nội tiết tố nam cho phép kiểm soát bệnh thể hiện bằng việc giảm các triệu chứng lâm sàng chỉ sau vài ngày hay vài tuần và sau đó là giảm tỷ lệ PSA (là kháng nguyên đặc hiệu của (TLT) trong máu. Tuy nhiên, việc làm mất đi nội tiết tố nam cũng gây ra những biến đổi trong cơ thể bệnh nhân, những biến đổi này có thể dự phòng được:

Cơn bốc hỏa như ở phụ nữ mãn kinh, mức độ thay đổi tùy người.

- Thay đổi tính khí, khó tập trung suy nghĩ, cảm giác mệt mỏi. Tình trạng mệt mỏi có thể do phối hợp nhiều yếu tố thay đổi: giảm hồng cầu, giảm trương lực cơ, giảm nhiệt tình.

- Giảm ham muốn tình dục, số lượng và chất lượng cương cứng dương vật do giảm nội tiết tố nam có thể gây ảnh hưởng đến tình cảm vợ chồng.

- Những biến đổi cơ thể: tăng lượng mỡ, hay gặp tăng mỡ vùng bụng, tăng cân nặng, giảm cơ bắp, rụng lông. Ngoài ra, còn hai thay đổi cơ thể không nhìn thấy được đó là tiêu xương và có thể có đái tháo đường.

- Các loại thuốc kháng nội tiết tố nam có thể gây đau núm vú hoặc gây vú to.

Chúng ta có thể kiểm soát việc điều trị nội tiết tố như thế nào?

Cần kiểm soát hai mặt: hiệu quả điều trị ung thư và phát hiện, dự phòng các phản ứng phụ.

Hiệu quả điều trị dựa trên những cải thiện lâm sàng đối với bệnh (như đau xương, rối loạn tiểu tiện, thể tích TLT). Hàm lượng PSA giảm là dấu hiệu quan trọng nhất để đánh giá hiệu quả của phương pháp điều trị này. Cũng cần kiểm tra nồng độ testosterone.

Phát hiện các dấu hiệu thứ phát trong thời gian đầu điều trị bằng hỏi bệnh, xét nghiệm máu (công thức máu, đường máu, mỡ máu...) và các khám nghiệm khác (loãng xương), các bệnh tim mạch...

Lời khuyên của thầy thuốc

Các dấu hiệu xuất hiện trong thời gian điều trị có thể hạn chế và cải thiện:

Bốc hỏa mức độ nặng tương đối khó điều trị. Nên phối hợp với châm cứu hoặc liệu pháp vi lượng đồng căn.

Thay đổi tính khí dạng buồn bã, thờ ơ có thể dẫn đến trầm cảm cần được điều trị đặc hiệu. Nên lưu trì các hoạt động xã hội, hoạt động trí óc.

Giảm ham muốn tình dục và liệt dương cần được trao đổi cụ thể với vợ, đây không phải là biểu hiện nặng lên của bệnh, có thể điều trị được.

Tình trạng mệt mỏi hoàn toàn có thể cải thiện được bằng việc phân bố các hoạt động trong ngày, chú ý rằng một giấc ngủ trưa ngắn cũng rất tốt.

Cần đề phòng tăng cân vì khi đã tăng sẽ rất khó giảm cân:

Cần lựa chọn loại thức ăn không quá nhiều calori. Chỉ ăn 3 bữa 1 ngày, không ăn vặt, ăn thêm hoa quả, rau, thịt gà, cá...

Cần tập thể dục hàng ngày, tốt nhất là đi bộ 30 phút/ngày. Bỏ ngay thuốc lá, rượu.

Tình trạng loãng xương cần được lưu ý, bỏ thuốc lá, không uống nhiều rượu, dùng thêm canxi và vitamin D. Xương sẽ vững chắc hơn nếu tập thể dục thường xuyên 30 phút hàng ngày. Nên tập co cơ có xách vật nặng 1-2kg.

BS. Lê Sĩ Trung - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 12/10/2026

    Chăm sóc và phục hồi làn da bị cước, nẻ gót tay chân ở trẻ nhỏ

    Mùa đông tới mang theo không khí khô lạnh khiến làn da vốn mỏng manh của trẻ nhỏ phải đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe. Hiện tượng nẻ gót, bong tróc hay cước tay chân ở trẻ nhỏ là nỗi trăn trở hàng đầu của nhiều bậc phụ huynh. Những vết bong nẻ không chỉ làm bé đau rát, ngứa ngáy mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, giấc ngủ và sự phát triển toàn diện của trẻ. Việc nhận biết rõ nguyên nhân, dấu hiệu và nắm chắc quy trình chăm sóc da chuẩn khoa học sẽ giúp cha mẹ chủ động bảo vệ toàn diện cho bé trong những ngày giá rét.

  • 12/10/2026

    Cách giúp đậu dễ ​​tiêu hóa hơn

    Mọi người thường tránh ăn đậu vì chúng được biết là gây đầy hơi và chướng bụng. Điều này xảy ra vì đậu chứa một loại đường phức tạp gọi là galacto-oligosaccharide (GOS), một dạng carbohydrate mà các enzyme tiêu hóa của con người không thể phân giải hoàn toàn. Thay vào đó, GOS được vi khuẩn trong ruột già lên men, và sinh ra sản phẩm phụ là khí, gây đầy hơi. Mặc dù không có loại thực phẩm nào có thể ngăn ngừa hoàn toàn tình trạng đầy hơi do đậu gây ra, nhưng việc kết hợp đậu với một số loại thực phẩm cụ thể có thể cải thiện tiêu hóa.

  • 11/10/2026

    Thói quen đọc sách giúp giảm nguy cơ bệnh Alzheimer

    Làm thế nào để giữ cho trí óc luôn minh mẫn và nhạy bén khi tuổi tác ngày một tăng? Câu trả lời có thể đơn giản nằm ngay trên những trang sách. Đọc sách không chỉ là một hình thức giải trí tuyệt vời mà còn là bài tập hoàn hảo cho não bộ, giúp duy trì sức khỏe tinh thần, bảo vệ trí nhớ và đặc biệt là giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer.

  • 11/10/2026

    Ăn mỡ lợn giảm cân hay tăng cân?

    Mỡ lợn lâu nay bị coi là 'thủ phạm' gây tăng cân. Tuy nhiên nghiên cứu cho thấy chuột ăn mỡ lợn tích lũy mỡ thấp hơn dầu thực vật. Đâu là sự thật?

  • 11/10/2026

    Cảnh giác bệnh đường hô hấp mùa giao mùa

    Giao mùa là thời điểm chuyển giao giữa hai mùa trong năm, khi nhiệt độ, độ ẩm, và hướng gió thay đổi thất thường. Đây cũng chính là giai đoạn mà cơ thể con người dễ bị “sốc nhiệt” – khi chưa kịp thích nghi với điều kiện thời tiết mới. Chính vì vậy, thời điểm này luôn là “cao điểm” của các bệnh lý về đường hô hấp, đặc biệt là ở trẻ em, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch yếu. Nếu không chuẩn bị kỹ, các bệnh này không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe mà còn có thể bùng phát thành dịch, lây lan nhanh trong cộng đồng.

  • 10/10/2026

    5 thói quen giúp giảm nguy cơ ung thư hiệu quả

    Ung thư luôn là nỗi lo lớn của nhiều gia đình, nhưng căn bệnh này hoàn toàn không phải do "may rủi" quyết định. Chúng ta hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa từ 30-50% nguy cơ mắc bệnh chỉ nhờ việc điều chỉnh thói quen hằng ngày. Việc duy trì một lối sống lành mạnh chính là "lá chắn" tự nhiên giúp củng cố hệ miễn dịch và bảo vệ tế bào hiệu quả. Trong bài viết dưới đây, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ 5 cách ngăn ngừa ung thư đơn giản nhưng mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe của bạn và gia đình.

  • 10/10/2026

    Mướp đắng tốt cho sức khỏe thế nào?

    Mướp đắng là thực phẩm phổ biến nhưng được nhiều người ưa chuộng vì những công dụng tốt cho sức khỏe.

  • 10/10/2026

    Bệnh ho gà - Mối nguy hiểm cho trẻ nhỏ trong mùa đông

    Ho gà là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra, lây lan chủ yếu qua đường hô hấp. Bệnh đặc trưng bởi những cơn ho kéo dài, dữ dội và dai dẳng, thường kết thúc bằng tiếng “rít” đặc trưng khi hít vào. Ho gà có thể gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người già và những người có hệ miễn dịch yếu. Việc tiêm vắc xin đầy đủ và phát hiện sớm đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa và kiểm soát căn bệnh này.

Xem thêm