Đột quỵ trong mùa lạnh: Dấu hiệu nhận biết và cách ứng phó khẩn cấp

Thời tiết lạnh làm tăng nguy cơ đột quỵ do cơ thể co mạch máu để giữ ấm, khiến huyết áp tăng cao, đặc biệt nguy hiểm với người lớn tuổi và người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường và rối loạn lipid máu. Sự co thắt này còn thúc đẩy hình thành cục máu đông, gây tắc nghẽn mạch máu não.

Bên cạnh đó, lối sống ít vận động, chế độ ăn không lành mạnh giàu chất béo và muối, việc hút thuốc lá hoặc lạm dụng rượu bia trong mùa lạnh càng làm tổn thương mạch máu và tăng nguy cơ đột quỵ. Sự thay đổi hormone và căng thẳng do lạnh cũng có thể gây rối loạn nhịp tim, góp phần tăng nguy cơ đột quỵ. 

Các dấu hiệu đột quỵ thường xuất hiện đột ngột bao gồm méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể và khó nói hoặc hiểu lời nói, dễ bị nhầm lẫn với cảm lạnh thông thường trong mùa lạnh, gây trì hoãn điều trị. Quy tắc FAST (Face: khuôn mặt xệ; Arm: tay yếu; Speech: nói lắp; Time: thời gian khẩn cấp) giúp nhận diện nhanh chóng các triệu chứng này.

Ngoài ra, chóng mặt, đau đầu dữ dội, mất thăng bằng, nấc cụt kéo dài và khó thở cũng là những dấu hiệu cần cảnh giác, đặc biệt ở phụ nữ thường có thêm các triệu chứng không điển hình như mệt mỏi hoặc thay đổi tâm lý. Mất thị lực một bên mắt hoặc rối loạn giác quan cũng có thể là cảnh báo sớm, và việc theo dõi sát sao các dấu hiệu này ở người cao tuổi trong mùa lạnh là đặc biệt quan trọng vì họ dễ bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi nhiệt độ đột ngột.

Đọc thêm tại: 10 triệu chứng đột quỵ mọi người nên biết 

Khi nghi ngờ ai đó bị đột quỵ, cần gọi cấp cứu ngay lập tức và ghi nhớ thời điểm các triệu chứng xuất hiện. Trong lúc chờ đợi, hãy đặt bệnh nhân nằm nghiêng để phòng ngừa nghẹn do nôn mửa, đồng thời kiểm tra nhịp thở để sẵn sàng thực hiện hô hấp nhân tạo nếu cần thiết, tránh cho bệnh nhân ăn uống hoặc di chuyển mạnh. Cần nới lỏng quần áo và giữ ấm cơ thể bệnh nhân để ổn định huyết áp, đặc biệt quan trọng trong mùa lạnh.

Nếu bệnh nhân ngừng tim, cần thực hiện ép tim ngoài lồng ngực với tần suất 100-120 lần/phút. Việc sơ cứu đúng cách có thể giảm thiểu tổn thương não, và cần ghi chép lại các loại thuốc bệnh nhân đang dùng để cung cấp cho đội ngũ y tế.

Để phòng ngừa đột quỵ, cần duy trì lối sống lành mạnh bao gồm chế độ ăn giàu chất xơ, ít muối và chất béo bão hòa, tăng cường rau củ quả chứa chất chống oxy hóa, đồng thời kiểm soát cân nặng để tránh béo phì làm tăng cholesterol xấu. Tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày, ưu tiên các hoạt động trong nhà vào mùa lạnh, giúp cải thiện tuần hoàn và huyết áp. Bỏ hút thuốc lá và hạn chế rượu bia là biện pháp thiết yếu vì chúng làm tăng nguy cơ co mạch máu.

Ngoài ra, cần kiểm soát chặt chẽ các bệnh lý nền như tiểu đường và tăng huyết áp bằng cách dùng thuốc theo chỉ định và theo dõi định kỳ. Đặc biệt trong mùa lạnh, việc giữ ấm cơ thể bằng quần áo ấm và tránh tiếp xúc đột ngột với gió lạnh là rất quan trọng, cùng với việc tiêm phòng cúm để tránh nhiễm trùng. Cuối cùng, khám sức khỏe định kỳ và tầm soát đột quỵ giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ.

Đọc thêm tại: 20 câu hỏi thường gặp về tăng huyết áp (P1) | VIAM

Đột quỵ trong mùa lạnh là mối đe dọa sức khỏe nghiêm trọng, cần chủ động phòng ngừa và ứng phó khẩn cấp. Mọi người cần nâng cao nhận thức về các yếu tố nguy cơ, bao gồm sự co thắt mạch máu do lạnh, bệnh lý nền và lối sống không lành mạnh. Điều cốt lõi là phải nhận biết nhanh chóng các dấu hiệu đột quỵ, đặc biệt qua quy tắc FAST, để kịp thời gọi cấp cứu.

Can thiệp khẩn cấp và sơ cứu đúng cách có vai trò quyết định trong việc giảm thiểu tổn thương não. Tuy nhiên, giải pháp tốt nhất vẫn là phòng bệnh bằng cách duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát chặt chẽ các bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường, và luôn giữ ấm cơ thể trong mùa lạnh để đảm bảo sức khỏe an toàn.