COVID-19: Omicron có ít gây hại cho phổi không?

Các báo cáo ban đầu sau sự xuất hiện của biến thể Omicron cho thấy rằng biến thể này có khả năng gây ra bệnh ít nghiêm trọng hơn so với các biến thể trước đó của SARS-CoV-2. Giải trình tự bộ gen biến thể Omicron cho thấy rằng biến thể này mang một số lượng lớn các đột biến, bao gồm cả đột biến trên protein gai. Số lượng lớn các đột biến do Omicron mang theo có thể là một lý do tiềm năng giúp giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh tật. Tuy nhiên, bệnh nhẹ hơn do nhiễm biến thể Omicron cũng có thể là kết quả của khả năng miễn dịch được nâng cao do tiêm chủng hoặc đã từng nhiễm trùng SARS-CoV-2 trong quá khứ.

Mặc dù sự gia tăng khả năng miễn dịch có thể ảnh hưởng đến mức độ nghiêm trọng của bệnh nhưng các nghiên cứu trên động vật và tế bào được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm cho thấy rằng các đột biến do biến thể Omicron mang theo đã khiến nó lây nhiễm vào phổi kém hiệu quả hơn so với biến thể Delta. Điều này có thể giải thích tại sao biến thể Omicron thường gây ra bệnh nhẹ hơn so với các biến thể khác

Các nghiên cứu về Omicron trên động vật

Virus SARS-CoV-2 có thể ảnh hưởng đến cả đường hô hấp trên và dưới. Đường hô hấp trên bao gồm mũi, xoang và họng, trong khi đường hô hấp dưới bao gồm khí quản và phổi. Bệnh nhẹ hoặc nhiễm SARS-CoV-2 giai đoạn sớm có khả năng liên quan đến các triệu chứng đường hô hấp trên, chẳng hạn như sổ mũi và đau họng. Bệnh nặng do SARS-CoV-2 thường liên quan đến nhiễm trùng và viêm phổi. Tình trạng viêm có thể khiến chất lỏng tích tụ trong các túi khí hoặc phế nang trong phổi, làm giảm khả năng vận chuyển oxy đến máu của phổi. Các nhà khoa học đã tiến hành các thí nghiệm sử dụng mô hình động vật và nuôi cấy tế bào phổi trong phòng thí nghiệm để mô tả khả năng Omicron lây nhiễm qua đường hô hấp và gây bệnh nặng. Một nghiên cứu được thực hiện tại Đại học Hồng Kông đã sử dụng các tế bào phổi của con người được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, để phân tích khả năng nhiễm trùng phổi của biến thể Omicron. Những tế bào này được nuôi cấy từ mô phổi được lấy ra trong quá trình điều trị phổi. Thông thường, mô này bị loại bỏ. Trong nghiên cứu, Omicron tái tạo nhanh hơn 70 lần so với Delta trong phế quản của con người, vốn là những ống nối khí quản với phổi. Tuy nhiên, hiệu quả tái tạo trong mô phổi kém hơn Delta và SARS-CoV-2 kiểu hoang dã. 

Tóm lại, những nghiên cứu này cho thấy biến thể Omicron có thể kém hiệu quả hơn trong việc lây nhiễm sang phổi. Đáng chú ý, những nghiên cứu trên động vật cho thấy rằng nhiễm biến thể Omicron dẫn đến mức độ viêm và tổn thương phổi thấp hơn.

Nhất quán với điều này, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy những người bị nhiễm biến thể Omicron ít có khả năng phải nhập viện hoặc phải nhập viện chăm sóc đặc biệt/ thở máy hơn những người bị biến thể Delta.

Sự thay đổi trong cách virus xâm nhập vào tế bào

Trong các nghiên cứu hiện tại, một lý do tiềm ẩn dẫn đến tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp dưới ít nghiêm trọng hơn do Omicron trong các nghiên cứu hiện nay có thể là do sự thay đổi khả năng xâm nhập vào các tế bào của biến thể này trong đường hô hấp dưới. Các nghiên cứu sử dụng tế bào nuôi cấy trong phòng thí nghiệm cho thấy rằng các đột biến trong protein gai của Omicron đã làm thay đổi khả năng xâm nhập vào tế bào người của nó.

Tăng khả năng lây truyền của biến thể Omicron

Ngoài việc ít gây bệnh hơn, biến thể Omicron cũng dễ lây truyền hơn. Các nghiên cứu trên động vật và nuôi cấy tế bào cũng cho thấy Omicron có thể lây nhiễm sang đường hô hấp trên hiệu quả hơn. Các nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn đầu của đại dịch cho thấy mối liên quan giữa số lượng SARS-CoV-2 ở đường hô hấp trên và sự gia tăng lây truyền. Do đó, sự sao chép nhanh hơn của Omicron trong đường hô hấp trên có thể giải thích sự gia tăng khả năng lây lan của nó.

Các nhà khoa học đã chỉ ra rằng biến thể Omicron có thể thoát khỏi sự trung hòa bởi các kháng thể ở những cá nhân được tiêm chủng bằng vaccine AstraZeneca. Đây có thể là một lý do khác cho khả năng truyền tải cao của biến thể Omicron.

Tóm lại, mặc dù các nhà khoa học cần tiến hành thêm nhiều nghiên cứu trước khi chúng ta có thể đưa ra kết luận chắc chắn, nhưng các đặc điểm của biến thể mới này đang dần được hé lộ. Ngoài việc ít gây bệnh hơn, biến thể Omicron cũng dễ lây truyền hơn. Các nghiên cứu trên động vật và nuôi cấy tế bào cũng cho thấy biến thể Omicron có thể lây nhiễm sang đường hô hấp trên hiệu quả hơn.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: 4 bí kíp tăng miễn dịch chống Omicron