Hầu hết mọi người không bao giờ nghĩ về sỏi mật cho đến khi họ phải chịu đựng một cơn đau quặn như xuyên thủng ruột do sỏi mật. Cơn đau thường xảy ra sau khi ăn, đặc biệt là sau bữa ăn giàu chất béo và cholesterol. Cơn đau có thể kéo dài từ 30 phút cho đến 2 hoặc nhiều giờ.
Cơn đau thường bắt đầu ở phía trên bên phải của bụng và có thể lan đến phần lưng, giữa xương bả vai và dưới vai phải. Bạn cũng có thể buồn nôn và nôn.
Bạn không nên lờ đi cơn đau, hoặc cố gắng chịu đựng nó. Những cơn đau do sỏi mật là những dấu hiệu cảnh báo về các biến chứng nặng có thể xảy ra với túi mật.
Sỏi mật được hình thành như thế nào?
Sỏi mật được hình thành vì có quá nhiều cholesterol trong mật của bạn, mật là một loại dịch tạo nên bởi gan ra để tiêu hóa chất béo. Dịch mật được tích trữ và tiết ra trong quá trình tiêu hóa bởi túi mật - một cơ quan nội tạng có hình quả lê nằm dưới gan.
Khi có quá nhiều dịch mật được tạo ra, chúng sẽ hình thành các tinh thể rồi kết lại với nhau tạo thành sỏi. Sỏi rất đa dạng về kích thước, từ cỡ một hạt cát cho đến to bằng quả bóng gôn, nhưng hầu hết là to bằng một hòn đá cuội.
Cơn đau do sỏi mật xảy ra khi sỏi quá lớn hoặc quá nhiều gây tắc đường dẫn mật. Cơn đau không phải do chính các hòn sỏi gây ra mà là do sự co thắt của túi mật khi nó cố gắng đẩy dịch mật đi qua chỗ tắc.
Nếu có quá nhiều dịch mật bị ứ đọng lại, túi mật có thể sẽ bị viêm. Dịch mật cũng có thể quay ngược trở lại và đi vào máu, điều này có thể gây nên bệnh vàng da - một chứng bệnh khiến cho da và lòng trắng của mắt có màu vàng. Những triệu chứng khác có thể bao gồm đổ mồ hôi, lạnh, sốt nhẹ hoặc nước tiểu có màu vàng đậm.
Bạn cần đi khám ngay lập tức nếu có những dấu hiệu trên và khi gặp phải cơn đau do sỏi mật nặng và thường xuyên.
Những yếu tố nguy cơ
Nếu bạn hiện chưa bị sỏi mật, đừng nghĩ là bạn đã có miễn dịch với nó. Sỏi mật thường xuất hiện nhiều ở phụ nữ độ tuổi từ 20 đến 60. Tuy nhiên, chúng thường gặp ở cả hai giới sau tuổi 60.
Những yếu tố khác cũng sẽ làm tăng nguy cơ của bạn. Ví dụ như những người thừa cân thường dễ mắc hơn bởi thừa cân thường là kết quả của việc tiêu thụ quá nhiều đồ ăn giàu năng lượng và chất béo. Gen di truyền cũng là một yếu tố. Những người trong gia đình có tiền sử sỏi mật cũng có nguy cơ cao hơn.
Không có một cách chắn chắn nào có thể phòng ngừa được sỏi mật nhưng bạn có thể thực hiện những bước sao để bảo vệ bản thân: Chế độ ăn và giảm cân đóng một vai trò rất quan trọng. Thực hiện một chế độ ăn kiêng giảm những thực phẩm giàu chất béo và tăng thức phẩm có nguồn gốc thực vật cũng như tập luyện thường xuyên giúp bạn duy trì được cân nặng phù hợp.
Nhưng cố gắng tránh khỏi việc giảm cân quá nhanh vì điều này cũng dẫn đến hình thành sỏi mật. Đặt mục tiêu giảm cân chỉ từ nửa cân đến một cân trong vòng 1 tuần.
Sỏi mật không phải bao giờ cũng là vấn đề nghiêm trọng
Sỏi tuy đã được hình thành nhưng không phải lúc nào cũng cần được loại bỏ. Nếu chúng không ảnh hưởng đến chức năng của túi mật và không gây bất kì dấu hiệu nào thì không cần phải loại bỏ chúng.
Tuy nhiên, nếu những triệu chứng nặng lên, lựa chọn tốt nhất là cắt túi mật, cũng chính là loại bỏ sỏi. Phẫu thuật cắt túi mật là một trong những thủ thuật phổ biến nhất. Bệnh nhân có thể nhanh chóng hồi phục và quay lại với cuộc sống hằng ngày chỉ trong vài ngày.
Cuộc sống khi không có túi mật
Khi túi mật của bạn đã bị cắt, bạn vẫn có thể sống một cuộc sống hoàn toàn khỏe mạnh. Mật sẽ chảy thẳng vào gan và ruột mà không cần phải tích trữ. Tuy nhiên, mật sẽ ít đặc hơn, do vậy, bạn sẽ thường bị tiêu chảy. Bạn có thể làm chủ được vấn đề này bằng cách ăn chế độ ăn ít chất béo hơn để mật tiết ra ít hơn và tăng cường lượng chất xơ trong khẩu phần.
Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.
Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.
Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.
Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.
Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?
Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.
Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.
Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.