Cấy ghép tủy xương - Phần 1

Ghép tủy xương là gì?

Tủy xương là những mô mềm, xốp nằm trong các xương lớn (như xương ức, xương chậu, xương sườn và cột sống), từ đây các tế bào máu được sản sinh. Các tế bào máu được tạo ra bao gồm:

• Hồng cầu, mang oxy và chất dinh dưỡng khắp cơ thể
• Bạch cầu chống lại nhiễm khuẩn
• Tiểu cầu, có vai trò trong quá trình đông máu.

Tuỷ xương chứa các tế bào gốc tạo máu đa năng (pluripotential hemopoietic stem cell). Các tế bào này sinh sản liên tục trong suốt cuộc đời. Một phần nhỏ sẽ được giữ lại như là các tế bào nguồn, tuy rằng số lượng sẽ giảm dần theo tuổi. Phần lớn được biệt hoá thành các tế bào máu khác nhau.

Cấy ghép tủy xương bao gồm việc cấy ghép các tế bào gốc, các tế bào gốc sẽ di chuyển đến tủy xương là nơi chúng tạo ra các tế bào máu mới và kích thích sự phát triển của tủy mới. Cấy ghép tủy xương thay thế tế bào gốc bị hư hỏng bằng các tế bào khỏe mạnh. Điều này giúp cơ thể bạn tạo ra đủ số lượng tế bào máu hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu tham gia các quá trình sinh lí chống nhiễm trùng, rối loạn chảy máu hoặc thiếu máu.

Tế bào gốc khỏe mạnh có thể được người khác hiến tặng, hoặc bạn có thể sử dụng tế bào gốc của chính mình. Trong những trường hợp như vậy, tế bào gốc có thể lấy ra trước khi bạn bắt đầu quá trình hóa trị hoặc xạ trị. Những tế bào gốc khỏe mạnh sau đó được lưu trữ và sử dụng trong cấy ghép.

Tại sao bạn cần cấy ghép tủy xương

Việc cấy ghép tủy xương được thực hiện khi tủy xương không còn duy trì được chức năng sinh lí bình thường. Nguyên nhân thường do nhiễm trùng mạn tính, bệnh tật hoặc điều trị ung thư. Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Thiếu máu bất sản, là một rối loạn trong đó tủy xương ngừng tạo ra các tế bào máu mới
• Các bệnh ung thư ảnh hưởng đến tủy xương, chẳng hạn như bệnh bạch cầu, u lympho và đa u tủy
• Tủy xương bị hư hỏng do điều trị hóa trị
• Giảm bạch cầu bẩm sinh, là một rối loạn di truyền gây nhiễm trùng thường xuyên
• Bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm, là một rối loạn máu di truyền gây nên hình dạng bất thường của các tế bào hồng cầu.
• Thalassaemia, là một rối loạn máu di truyền, cơ thể tạo ra một dạng hemoglobin bất thường (hemoglobin là một phần quan trọng của các tế bào hồng cầu)

Các biến chứng liên quan đến cấy ghép tủy xương là gì?

Ghép tủy xương được coi là một kỹ thuật y tế và bất kì thủ thuật nào cũng có những rủi ro. Đó là

• Tụt huyết áp
• Đau đầu
• Buồn nôn
• Đau
• Khó thở
• Ớn lạnh
• Sốt

Các triệu chứng trên thường ngắn hạn, nhưng ghép tủy xương có thể gây ra các biến chứng. Cơ hội phát triển các biến chứng này phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm: tuổi, sức khỏe tổng quát, các bệnh đang điều trị, loại cấy ghép của bạn.

Biến chứng có thể nhẹ hoặc rất nghiêm trọng và có thể bao gồm:

• Tình trạng tế bào ghép tấn công cơ thể của bạn (GVHD)
• Cấy ghép thất bại, xảy ra khi các tế bào cấy ghép không sản xuất ra các tế bào mới
• Chảy máu tại phổi, não và các mô cơ quan khác của cơ thể
• Đục thủy tinh thể
• Tổn thương các cơ quan quan trọng
• Mãn kinh sớm
• Thiếu máu, xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ số lượng tế bào hồng cầu
• Nhiễm trùng
• Buồn nôn, nôn mửa và tiêu chảy
• Viêm và đau nhức niêm mạc miệng, cổ họng và dạ dày

Trao đổi với bác sĩ nếu bạn thấy có bất kì triệu chứng bất thường nào sau quá trình cấy ghép.

Mời các bạn đón đọc bài viết "Cấy ghép tủy xương - Phần 2" tại website Viện Y học ứng dụng Việt Nam

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Thiếu máu bất sản (suy tủy xương)