Nuôi con bằng sữa mẹhoàn toàn trong 6 tháng đầu là cách tốt nhất cho sự phát triển của trẻ. Giai đoạn này, bà mẹ chỉ cho trẻ bú mẹ mà không cho ăn, uống bất cứ thức ăn, đồ uống nào khác kể cả nước chín, trừ các trường hợp phải uống bổ sung các vitamin, khoáng chất hoặc thuốc theo chỉ định của thầy thuốc. Trong một số trường hợp, người mẹ không có điều kiện cho con bú trực tiếp, giải pháp tốt nhất là vắt sữa và bảo quản đúng cách để cho trẻ ăn trong ngày.
![]()
Vắt sữa mẹ bằng tay.
Một vài trường hợp cũng cần phải vắt sữa như nuôi trẻ nhẹ cân, không thể bú mẹ được; Nuôi trẻ bệnh, không thể bú đủ. Vắt sữa cũng là cách để duy trì nguồn sữa khi bà mẹ hoặc trẻ bị ốm hoặc ngăn không cho sữa chảy ra khi mẹ đi làm xa. Vắt sữa giúp cải thiện tình trạng cương tức vú.
Vắt sữa là cần thiết giúp bà mẹ bắt đầu hoặc tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ. Tất cả các bà mẹ đều cần phải học cách vắt sữa để có thể làm được khi cần. Tất cả những người làm công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ em đều cần học cách vắt sữa để có thể hướng dẫn bà mẹ làm được khi cần thiết.
Ngoài ra, vắt sữa cũng làm giảm bớt căng tức sữa hoặc tắc ống dẫn sữa. Với những bà mẹ có núm vú tụt vào trong thì bắt buộc phải vắt sữa cho trẻ ăn trong khi trẻ đang tập bú. Cũng có thể phải vắt sữa cho trẻ từ chối bú mẹ ăn trong khi tập bú trở lại hoặc đề phòng núm vú bị khô nứt hoặc đau.
Người mẹ cần chuẩn bị dụng cụ đựng sữa là một chiếc cốc, ly, lọ hoặc bình đựng có miệng rộng. Rửa cốc bằng xà phòng và nước (Bà mẹ có thể chuẩn bị từ hôm trước). Rót nước sôi vào cốc và để trong vài phút. Nước đang sôi sẽ tiêu diệt hầu hết các vi khuẩn. Khi đã sẵn sàng vắt sữa thì đổ nước đi.
Để có sữa dồi dào, nên kích thích phản xạ oxytocin trước khi vắt sữa. Phản xạ oxytocin rất quan trọng giúp tống sữa ra ngoài. Khi bà mẹ vắt sữa, phản xạ oxytocin không thể hoạt động tốt bằng khi trẻ bú. Bà mẹ cần biết cách kích thích phản xạ oxytocin, nếu không bà mẹ sẽ gặp khó khăn trong việc vắt sữa.
Làm thế nào để kích thích phản xạ oxytocin? Bà mẹ cần có tâm lý thoải mái, không lo lắng, bồn chồn, có cảm xúc tốt về trẻ. Bà mẹ ngồi nơi yên tĩnh và riêng tư hoặc với một người hỗ trợ. Một số bà mẹ có thể vắt sữa một cách dễ dàng nếu cùng ngồi với nhóm các bà mẹ đang vắt sữa.
Bà mẹ có thể bế con vào lòng trong khi vắt sữa. Nếu không làm được điều này bà mẹ có thể chỉ cần nhìn con hoặc nhìn ảnh của con. Bà mẹ có thể dùng một miếng gạc ấm, nước ấm hoặc phun nước ấm vào 2 bầu vú. Bà mẹ có thể dùng ngón tay kéo hoặc vê núm vú một cách nhẹ nhàng. Bà mẹ có thể vuốt bầu vú một cách nhẹ nhàng bằng các đầu ngón tay hoặc bằng một chiếc lược hoặc cũng có thể dùng nắm tay lăn một cách nhẹ nhàng về phía núm vú.
Xoa bóp lưng bà mẹ để kích thích phản xạ oxytocin. Bà mẹ mặc quần áo nhưng lưng và hai bầu vú phải để trần. Hai bầu vú được thả lỏng. Người xoa bóp nắm tay và dùng hai ngón tay cái day hai bên cột sống, tạo thành những vòng tròn nhỏ từ trên cổ xuống hai bả vai. Hỏi xem bà mẹ cảm thấy thế nào và có thấy dễ chịu thư giãn hay không.
Nếu vắt sữa bằng tay, bà mẹ phải rửa tay thật kỹ, ngồi hoặc đứng một cách thoải mái và hứng cốc sát kề vú. Bà mẹ đặt ngón tay cái lên phía trên núm vú và quầng vú, ngón tay trỏ ở phía dưới núm vú và quầng vú, đối diện với ngón tay cái. Bà mẹ đỡ vú bằng các ngón tay khác. Ấn ngón cái và ngón trỏ một cách nhẹ nhàng vào phía thành ngực. Bà mẹ không nên ấn quá mạnh vì sẽ làm tắc ống dẫn sữa.
Ấn vào phía sau núm vú và quầng vú giữa ngón cái và ngón trỏ. Bà mẹ nên ấn vào các xoang chứa sữa ở phía dưới quầng vú. Đôi khi có thể cảm thấy những xoang này ở những vú đang tiết sữa, cảm thấy như sờ vào tổ kén hoặc những hạt lạc. Nếu cảm thấy điều này bà mẹ có thể ấn vào đó.
![]()
Có thể sử dụng máy hút sữa để thay thế việc vắt sữa bằng tay.
Hiện nay có nhiều dụng cụ bơm hút để bà mẹ lựa chọn. Vắt sữa bằng tay sẽ khó khăn trong một số trường hợp như vú cương tức, vú đau, vì vậy trong trường hợp này cần vắt sữa bằng bơm hút. Vắt sữa bằng bơm hút chỉ dễ dàng khi bầu vú căng sữa. Nếu bầu vú mềm vắt sẽ khó khăn. Đặt đúng hướng, nhẹ nhàng thả tay bơm để sữa rút từ từ. Tránh chà xát hoặt trượt ngón tay trên da. Tránh ấn vào núm vú. Nếu ấn hoặc kéo núm vú thì không thể vắt được sữa. Làm như vậy giống như đứa trẻ chỉ bú từ núm vú.
Vắt một bên vú tối thiểu từ 3 - 5 phút cho tới khi thấy sữa chảy chậm lại thì chuyển sang vắt vú bên kia, sau đó vắt lại cả hai bên. Bà mẹ có thể vắt bằng một tay sau đó có thể đổi tay. Bà mẹ cần 20 - 30 phút để vắt sữa, đặc biệt trong một vài ngày đầu khi sữa chưa về nhiều. Không nên vắt sữa trong thời gian ngắn hơn.
Số lần vắt sữa phụ thuộc vào lý do vắt sữa, nhưng thường bằng số lần trẻ bú, vì vậy vắt sữa càng nhiều sẽ giúp mẹ tạo đủ sữa. Nếu chỉ vắt vài lần và cách xa nhau thì mẹ sẽ không tạo đủ sữa.
Mục đích chính của vắt sữa là thiết lập sự tạo sữa để nuôi dưỡng trẻ nhẹ cân hoặc trẻ sơ sinh bị bệnh. Nếu cho trẻ sơ sinh mút vú sớm ngay sau khi đẻ sẽ giúp cho việc tạo sữa được bắt đầu sớm. Trong trường hợp trẻ nhẹ cân hoặc trẻ sơ sinh bị bệnh, bà mẹ nên bắt đầu vắt sữa càng sớm càng tốt ngay trong ngày đầu tiên, mặc dù lúc đầu có thể chỉ vắt được vài giọt sữa non nhưng sẽ giúp cho vú tạo sữa sớm.
Bà mẹ nên vắt sữa ít nhất 3 giờ một lần, cả về ban đêm và duy trì cho đến khi trẻ có thể bú trở lại. Để lại sữa cho trẻ khi bà mẹ đi làm bằng cách bà mẹ vắt càng nhiều càng tốt, nếu có thể nên vắt sữa trước khi bà mẹ đi làm và để lại cho trẻ bú. Một điều rất quan trọng là phải vắt sữa cả ở nơi làm việc để duy trì nguồn sữa.
Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Sau khi sinh, sữa mẹ chưa về nhiều có cần pha sữa công thức cho trẻ bú?
Mùa đông tới mang theo không khí khô lạnh khiến làn da vốn mỏng manh của trẻ nhỏ phải đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe. Hiện tượng nẻ gót, bong tróc hay cước tay chân ở trẻ nhỏ là nỗi trăn trở hàng đầu của nhiều bậc phụ huynh. Những vết bong nẻ không chỉ làm bé đau rát, ngứa ngáy mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, giấc ngủ và sự phát triển toàn diện của trẻ. Việc nhận biết rõ nguyên nhân, dấu hiệu và nắm chắc quy trình chăm sóc da chuẩn khoa học sẽ giúp cha mẹ chủ động bảo vệ toàn diện cho bé trong những ngày giá rét.
Mọi người thường tránh ăn đậu vì chúng được biết là gây đầy hơi và chướng bụng. Điều này xảy ra vì đậu chứa một loại đường phức tạp gọi là galacto-oligosaccharide (GOS), một dạng carbohydrate mà các enzyme tiêu hóa của con người không thể phân giải hoàn toàn. Thay vào đó, GOS được vi khuẩn trong ruột già lên men, và sinh ra sản phẩm phụ là khí, gây đầy hơi. Mặc dù không có loại thực phẩm nào có thể ngăn ngừa hoàn toàn tình trạng đầy hơi do đậu gây ra, nhưng việc kết hợp đậu với một số loại thực phẩm cụ thể có thể cải thiện tiêu hóa.
Làm thế nào để giữ cho trí óc luôn minh mẫn và nhạy bén khi tuổi tác ngày một tăng? Câu trả lời có thể đơn giản nằm ngay trên những trang sách. Đọc sách không chỉ là một hình thức giải trí tuyệt vời mà còn là bài tập hoàn hảo cho não bộ, giúp duy trì sức khỏe tinh thần, bảo vệ trí nhớ và đặc biệt là giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer.
Mỡ lợn lâu nay bị coi là 'thủ phạm' gây tăng cân. Tuy nhiên nghiên cứu cho thấy chuột ăn mỡ lợn tích lũy mỡ thấp hơn dầu thực vật. Đâu là sự thật?
Giao mùa là thời điểm chuyển giao giữa hai mùa trong năm, khi nhiệt độ, độ ẩm, và hướng gió thay đổi thất thường. Đây cũng chính là giai đoạn mà cơ thể con người dễ bị “sốc nhiệt” – khi chưa kịp thích nghi với điều kiện thời tiết mới. Chính vì vậy, thời điểm này luôn là “cao điểm” của các bệnh lý về đường hô hấp, đặc biệt là ở trẻ em, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch yếu. Nếu không chuẩn bị kỹ, các bệnh này không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe mà còn có thể bùng phát thành dịch, lây lan nhanh trong cộng đồng.
Ung thư luôn là nỗi lo lớn của nhiều gia đình, nhưng căn bệnh này hoàn toàn không phải do "may rủi" quyết định. Chúng ta hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa từ 30-50% nguy cơ mắc bệnh chỉ nhờ việc điều chỉnh thói quen hằng ngày. Việc duy trì một lối sống lành mạnh chính là "lá chắn" tự nhiên giúp củng cố hệ miễn dịch và bảo vệ tế bào hiệu quả. Trong bài viết dưới đây, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ 5 cách ngăn ngừa ung thư đơn giản nhưng mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe của bạn và gia đình.
Mướp đắng là thực phẩm phổ biến nhưng được nhiều người ưa chuộng vì những công dụng tốt cho sức khỏe.
Ho gà là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra, lây lan chủ yếu qua đường hô hấp. Bệnh đặc trưng bởi những cơn ho kéo dài, dữ dội và dai dẳng, thường kết thúc bằng tiếng “rít” đặc trưng khi hít vào. Ho gà có thể gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người già và những người có hệ miễn dịch yếu. Việc tiêm vắc xin đầy đủ và phát hiện sớm đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa và kiểm soát căn bệnh này.