Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Bệnh nhiễm khuẩn do não mô cầu- cách nhận biết và dự phòng

Nhiễm khuẩn do não mô cầu là nhóm bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn não mô cầu gây ra, tỉ lệ tử vong và di chứng lên tới 30% ở các thể bệnh nặng. Bệnh chủ yếu lưu hành ở các ca bệnh lẻ tẻ và rất hiếm khi bùng phát thành dịch. Cách dự phòng tốt nhất là tiêm vắc xin và dùng kháng sinh dự phòng cho những người tiếp xúc với bệnh.

Nhiễm khuẩn não mô cầu có thể gây ra 2 bệnh nặng là viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn tối cấp (hội chứng Friedriksen Water House). Nhiễm khuẩn tối cấp đe dọa gây tử vong trong vòng 24-36 giờ.

 Ngoài ra, não mô cầu còn có thể gây các bệnh cảnh nhẹ hơn như viêm khớp nhiễm trùng, viêm màng ngoài tim, viêm niệu đạo, viêm phổi và viêm kết mạc.

Vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) có các chủng gây bệnh là A,B,C, Y và W135. Bình thường 10% dân số mang vi khuẩn này trong đường mũi họng mà hoàn toàn không có triệu chứng gì. Bệnh xuất hiện khi vi khuẩn xâm nhập qua đường hô hấp vào cơ thể gây các bệnh cảnh nhiễm trùng máu, viêm màng não mủ, viêm khớp, viêm màng ngoài tim v.v….

Con đường lây truyền

Não mô cầu lây truyền từ người sang người qua đường hô hấp, các giọt chất tiết hô hấp từ người bệnh bắn ra xung quanh có thể lây cho người tiếp xúc trong phạm vi 1m hoặc tiếp xúc kéo dài trên 8 giờ.

Mọi đối tượng chưa có miễn dịch đều có khả năng mắc bệnh, hay gặp hơn là trẻ dưới 1 tuổi và  nhóm trẻ thanh thiếu niên. Bệnh chủ yếu xuất hiện ở các ca bệnh lẻ tẻ rải rác vì đã được cách li và dự phòng bằng kháng sinh. Mùa đông xuân hay gặp hơn các mùa khác.

Triệu chứng

Thường gặp nhất là sốt cao đột ngột, đau đầu, buồn nôn, phát ban xuất huyết hoại tử rải rác trên da và lan rộng toàn thân, có thể có dạng phỏng nước. Nếu thể tối cấp bệnh nhân nhanh chóng rơi vào tình trạng truỵ mạch, suy tuần hoàn, rối loạn đông máu và tử vong. Nếu bị viêm màng não có thể kèm triệu chứng co giật, lơ mơ, lì bì hôn mê. Ngoài ra có thể gặp triệu chứng ở màng tim, khớp, niệu đạo hoặc viêm phổi tuỳ theo bệnh cảnh cụ thể của não mô cầu.

Điều trị

Dùng sớm  kháng sinh đặc hiệu.

Trong trường hợp bị thể tối cấp cần rất nhiều biện pháp hồi sức tích cực như thở máy, thuốc vận mạch, lọc máu, v.v…

Dự phòng

Cách ly và áp dụng phòng ngừa chủ động bằng tiêm vắc xin.

Lưu ý khi tiêm vắc xin phòng bệnh nhiễm khuẩn não mô cầu

Đa số vắc xin hiên nay dùng dự phòng cho các chủng A, C, Y và W135. Ở nước ta các vụ dịch do chủng A và C gây ra là chủ yếu nên các vắc xin còn phù hợp.

Tuy vậy, với mỗi vụ dịch phải xác định chủng não mô cầu nào gây bệnh để từ đó chon vắc xin cho phù hợp. Ví dụ: vắc xin Meningo đang dùng tại Việt nam giúp phòng được chủng A và C. Vắc xin Menveo dự phòng được 4 chủng não mô cầu là A, C, W135 và Y.

Một lưu ý nữa là viêm màng não còn có thể do nhiều vi khuẩn khác gây ra nên vắc xin phòng não mô cầu sẽ không dự phòng được cho các loại viêm màng não khác

Chỉ nên tiêm chủng ở các đối tượng nguy cơ cao mắc bệnh (tiếp xúc với bệnh nhân, miễn dịch giảm sút, đi vào vùng có dịch…).

Vắc xin có hiệu lực sau tiêm 10 ngày và kéo dài 3 năm. Sau 3 năm nên tiêm nhắc lại nếu như vẫn còn yếu tố nguy cơ tiếp xúc bệnh. Vắc xin có hiệu quả kém với trẻ dưới 2 tuổi và không cần thiết tiêm chủng đại trà cho tất cả trẻ em trong các vùng xuất hiện ca bệnh lẻ tẻ.

Ngoài ra, phải dùng kháng sinh dự phòng cho người tiếp xúc gần hoặc tiếp xúc kéo dài với bệnh nhân não mô cầu.

Ths.BS Hồ Anh Tuấn - Theo Khoa Truyền Nhiễm-BV Nhi Trung ương
Bình luận
Tin mới
  • 24/09/2021

    Ngăn ngừa triệu chứng giống như sốt xuất huyết bằng… thực phẩm

    Lợi ích bất ngờ từ vi khuẩn có lợi Lactococcus lactis Plasma (LC-Plasma) - một thành phần chức năng tương tự chất ổn định có trong IMMUSE của Kirin Holdings để giúp duy trì hệ miễn dịch.

  • 24/09/2021

    Các biện pháp phá thai tại nhà: nguy cơ và những điều cần biết

    Khi mang thai ngoài ý muốn, một số phụ nữ có thể cân nhắc đến việc phá thai tại nhà. Các nguồn trực tuyến trích dẫn các biện pháp phá thai tại nhà mà họ khẳng định là an toàn và hiệu quả. Ví dụ, một số đề xuất tiêu thụ nhiều loại trái cây, thảo mộc hoặc thực phẩm bổ sung. Trong khi một số người tập thể dục cường độ cao hoặc đưa dụng cụ qua cổ tử cung để phá thai. Không có lựa chọn nào trong số này là một ý kiến ​​hay. Một số chỉ đơn thuần là không hiệu quả, trong khi một số khác lại vô cùng rủi ro và có thể dẫn đến tàn tật hoặc tử vong.

  • 24/09/2021

    Hiểu đúng về sốt sau tiêm vaccine phòng COVID-19

    Sốt sau tiêm vaccine phòng COVID-19 khá phổ biến trong các phản ứng sau tiêm. Tuy nhiên, sự lo ngại đến từ việc chưa hiểu rõ nguyên nhân gây sốt.

  • 24/09/2021

    Bạn biết gì về xét nghiệm bạch cầu

    Xét nghiệm bạch cầu có thể phát hiện các tình trạng nào?

  • 24/09/2021

    Nam giới mắc COVID-19 thể nặng: Liên quan đến bất thường về gen

    Theo một nghiên cứu quốc tế gần đây của Pháp - Mỹ, các biến thể di truyền và tự kháng thể là nguồn gốc của khoảng 1/4 các ca COVID-19 thể nặng.

  • 24/09/2021

    Phương pháp điều trị kháng thể đơn dòng cho bệnh nhân mắc Covid-19

    Các kháng thể được nuôi trong phòng thí nghiệm có thể giúp hệ thống miễn dịch chống lại coronavirus, nhưng chúng không thể thay thế cho việc tiêm chủng vaccine COVID-19.

  • 23/09/2021

    Muốn sống lâu sống thọ, đừng ăn quá mức những chất dinh dưỡng này

    Thực phẩm lành mạnh giúp tăng cường lối sống lành mạnh, có lợi cho sức khỏe thể chất và tinh thần. Do đó, nếu bạn muốn sống lâu và ngăn ngừa các bệnh mãn tính để khỏe mạnh khi về già, hãy tránh ăn quá mức các chất dinh dưỡng này.

  • 23/09/2021

    Tìm hiểu về các loại vú giả

    Có không ít phụ nữ chọn tái tạo vú sau phẫu thuật cắt bỏ vú. Tuy nhiên, với bệnh nhân không thể phẫu thuật tái tạo hoặc đơn giản là không thích biện pháp này, họ có một lựa chọn khác đơn giản và ít tốn kém hơn nhiều, đó là dùng vú giả.

Xem thêm