8 loại thực phẩm thường ngày có thể chứa vi nhựa

Nhựa hiện diện rộng rãi trong đời sống hiện đại: từ đồ chơi, thiết bị gia dụng, mỹ phẩm, vật liệu y tế, phụ tùng ô tô, dệt may đến bao bì và vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, chỉ một phần nhỏ rác thải nhựa được tái chế hoặc xử lý bằng đốt; phần lớn tích tụ trong bãi chôn lấp và môi trường. Theo thời gian, dưới tác động của ánh nắng, nhiệt độ và ma sát, nhựa phân rã thành các hạt rất nhỏ gọi là vi nhựa thường <5 mm và nano nhựa thường <1 µm; để so sánh, sợi tóc người khoảng 70 µm).

Các hạt này có thể xuất hiện trong không khí, đất, nguồn nước và đi vào chuỗi thực phẩm. Con người có thể tiếp xúc qua hít thở, ăn uống hoặc hấp thu qua da khi dùng sản phẩm chăm sóc cá nhân. Vi nhựa có nhiều kích thước, hình dạng, màu sắc và thành phần polymer khác nhau, kèm các phụ gia hóa học; sự đa dạng này khiến việc phát hiện và đánh giá tác động sức khỏe của vi nhựa trở nên phức tạp. Hiện chưa có định nghĩa chuẩn toàn cầu cho vi nhựa và nano nhựa, cũng như chưa có phương pháp tiêu chuẩn để định lượng chính xác trong thực phẩm.

Dưới đây là những nguồn thực phẩm và đồ uống thường được báo cáo có phát hiện vi nhựa. Tuy nhiên bạn cần lưu ý rằng sự hiện diện không đồng nghĩa chắc chắn gây hại; bằng chứng hiện tại chưa chứng minh mức độ vi nhựa phát hiện trong thực phẩm gây rủi ro cho sức khỏe con người. Các cơ quan quản lý, như Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), vẫn đang theo dõi dữ liệu khoa học và sẽ có biện pháp nếu có bằng chứng rõ ràng về nguy cơ.

1. Nước đóng chai

Nước đóng chai nhựa tiện lợi, đặc biệt ở nơi khó tiếp cận nước sạch, nhưng lại là một trong những nguồn vi nhựa đáng kể.

Nước từ chai nhựa dùng một lần thường chứa nhiều hạt nhựa hơn nước máy. Ngay cả thao tác vặn mở nắp cũng có thể làm bong các mảnh nhựa siêu nhỏ vào nước.

Một nghiên cứu ghi nhận trong 1 lít nước đóng chai có thể chứa khoảng 240.000 hạt nhựa cực nhỏ, phần lớn là nhựa nano – kích thước còn nhỏ hơn vi nhựa thông thường và có thể hình thành từ quá trình phân rã của nhựa lớn hơn.

Các sản phẩm protein chế biến sẵn như gà viên đông lạnh, xúc xích, thịt hộp hoặc thực phẩm thay thế thịt từ thực vật có thể chứa nhiều vi nhựa hơn thực phẩm tươi.

Một nghiên cứu ước tính người trưởng thành có thể tiếp xúc khoảng 11.000 hạt vi nhựa mỗi năm từ các sản phẩm protein chế biến sẵn. Thịt tươi, ít qua chế biến vẫn có nguy cơ nhiễm nhưng ở mức thấp hơn.

Nguồn ô nhiễm có thể đến từ bao bì nhựa, quá trình chế biến công nghiệp và dụng cụ tiếp xúc với thực phẩm.

Đọc thêm tại bài viết: Vi nhựa trong máu người có gây nguy hiểm cho sức khỏe không?

3. Thức ăn nhanh và đồ ăn mang đi

Bao bì nhựa, hộp xốp, ly và nắp dùng một lần đều có thể giải phóng vi nhựa, đặc biệt khi tiếp xúc với thực phẩm nóng.

Ngoài ra, găng tay nhựa dùng trong chế biến thực phẩm cũng có thể làm lẫn các hạt nhựa nhỏ vào thức ăn. Sau khi thải bỏ, các vật dụng này tiếp tục phân rã thành vi nhựa trong môi trường.

4. Sản phẩm từ sữa

Sữa, phô mai và các sản phẩm từ sữa không chỉ có nguy cơ nhiễm vi nhựa từ bao bì. Một vấn đề khác là các hợp chất trong nhựa có xu hướng liên kết với chất béo.

Do đó, thực phẩm có hàm lượng chất béo cao có thể giữ lại nhiều hạt nhựa hơn. Các nhà nghiên cứu thậm chí đã phát hiện vi nhựa trong sữa mẹ, cho thấy mức độ lan rộng của ô nhiễm nhựa.

5. Gạo

Gạo, đặc biệt là sản phẩm ăn liền, có thể chứa vi nhựa do ô nhiễm môi trường và khâu đóng gói. Vo gạo kỹ trước khi nấu được ghi nhận giúp giảm đáng kể số hạt phát hiện.

Đọc thêm tại bài viết: Vi nhựa nguy hiểm cho phụ nữ như thế nào?

6. Kẹo cao su

Kẹo cao su, kể cả loại được quảng cáo là “tự nhiên”, có thể chứa vi nhựa. Một nghiên cứu cho thấy chỉ sau vài phút nhai, các hạt vi nhựa đã được giải phóng vào khoang miệng. Dù không nuốt kẹo, bạn vẫn có thể nuốt phải các hạt nhựa hòa lẫn trong nước bọt

7. Túi trà và đồ uống nóng mang đi

Nhiều loại túi trà thương mại được làm từ vật liệu có thành phần nhựa. Khi ngâm trong nước sôi, chúng có thể giải phóng hàng tỷ hạt vi nhựa vào ly trà.

Tương tự, cốc và nắp cà phê dùng một lần thường được lót nhựa mỏng bên trong. Nhiệt độ cao có thể làm tăng khả năng thôi nhiễm nhựa vào đồ uống.

8. Muối (bao gồm muối hồng Himalaya)

Nhiều nghiên cứu cho thấy muối ăn nói chung có thể bị nhiễm vi nhựa. Một số khảo sát ghi nhận muối hồng Himalaya nằm trong nhóm có hàm lượng vi nhựa cao hơn so với nhiều loại muối khác.

Điều này phản ánh tình trạng ô nhiễm nhựa lan rộng trong môi trường tự nhiên, kể cả ở những nguồn được xem là “tinh khiết”.

Có thể tránh hoàn toàn vi nhựa không?

Rất khó loại bỏ hoàn toàn vì ô nhiễm nhựa đã lan rộng từ đất liền đến sông ngòi và đại dương. Tuy vậy, bạn có thể giảm tiếp xúc bằng các bước thực tế:

• Dùng bình nước và cốc cá nhân thay đồ dùng một lần.
• Ưu tiên thực phẩm tươi, hạn chế chế biến sẵn và đồ ăn nhanh.
• Pha trà lá rời thay vì túi trà có thành phần nhựa.
• Vo gạo kỹ trước khi nấu.
• Tránh đựng thực phẩm nóng trong hộp nhựa dùng một lần.

Nhận thức đúng giúp bạn chủ động hơn trong lựa chọn hằng ngày. Đồng thời, cộng đồng khoa học và cơ quan quản lý vẫn tiếp tục nghiên cứu để làm rõ mức độ phơi nhiễm và ý nghĩa sức khỏe của vi nhựa và nano nhựa.