Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Vì sao bác sĩ luôn chỉ dùng một số loại thuốc khi kê đơn?

Với TS Graham Easton, một bác sĩ đa khoa ở London, có khoảng 20 loại thuốc hàng đầu luôn được chọn để kê đơn cho bệnh nhân.

Hãy đưa tôi danh sách của bạn!

Bệnh nhân thường thích mang theo một danh sách liệt kê các vấn đề của họ. Kỷ lục của tôi về danh sách dài nhất là 9 mục. Tôi vẫn còn giữ nó làm kỷ niệm. Nhưng tôi biết có đồng nghiệp của tôi đã vượt qua rào cản là 10 mục.

Tôi cũng có những danh sách. Nhưng danh sách của tôi thường là cho một ngày làm việc, hoặc cho một lần đi chợ.

Làm thế nào mà ai đó lại nghĩ rằng tôi có thể giải quyết được 9 vấn đề sức khỏe khác nhau trong một cuộc hẹn mười phút?

Nhiều danh sách rõ ràng là muốn liều thử vận may. Ví dụ một danh sách mới đây của bệnh nhân đưa cho tôi ghi: 1. Dừng HRT? 2. Kiểm tra thuốc hít hen suyễn. 3. Kiểm tra tai . 4. Kiểm tra nốt ruồi. 5. Hỏi về bệnh trầm cảm của con trai. 6. Kiểm tra huyết áp.

Tuy nhiên, danh sách các triệu chứng có thể vô cùng hữu ích cho bác sĩ. Chúng có thể ngay lập tức báo hiệu mô hình bệnh .

Ví dụ, cảm giác khát, giảm cân và đi tiểu nhiều là bệnh tiểu đường, trừ khi được chứng minh là bệnh khác.

Quy tắc vàng là khi bệnh nhân đã có sẵn danh sách trong tay thì hãy đưa cho bác sĩ càng sớm càng tốt. Từ đó người bệnh và bác sĩ có thể có một cuộc thảo luận hữu ích để ưu tiên những gì có thể làm được trong mười phút.

Bệnh nhân không phải lúc nào cũng muốn giao cho bác sĩ danh sách của mình. Họ giữ chúng khư khư. Trong đào tạo bác sĩ, chúng tôi được tập những cách lịch sự để khai thác danh sách này từ họ.

Vì vậy, hãy làm cho cuộc sống dễ dàng hơn cho cả hai chúng ta và giao danh sách của bạn cho bác sĩ càng sớm càng tốt.

Đối với bác sĩ, việc biết vấn đề đã xảy ra bao lâu cũng rất quan trọng. Đau ngực kéo dài hai tiếng đồng hồ khiến tôi lo về một cơn đau tim hơn là đau ngực chỉ diễn ra trong thời gian ngắn chừng một vài giây .

Nhưng có thể rất khó tìm ra chính xác vấn đề đã kéo dài bao lâu. Bệnh nhân thường không chuẩn bị sẵn câu trả lời theo cách đó.

Một số thì vô cùng mơ hồ (“Ồ, cũng khá lâu rồi”). Hoặc tôi phải lắng nghe quá trình suy nghĩ của bệnh nhân, trong đó họ thường lập bản đồ các triệu chứng theo những sự kiện trong cuộc sống đáng nhớ và có ý nghĩa riêng với họ ("Vâng, nó xảy ra trước khi tôi đi chơi golf hôm thứ Ba tuần trước - hay là hôm thứ Tư nhỉ? Mà có lẽ thực sự là sau bữa trà”).

Tôi không nói là bạn béo, nhưng...

Trong những năm qua, các bác sĩ luôn bảo bệnh nhân điều họ cần làm là giảm cân.

Nhưng bằng chứng rõ ràng cho thấy việc bảo người khác phải làm gì hiếm khi có tác dụng. Nếu bạn có con ở tuổi lên ba hoặc ở tuổi vị thành niên thì bạn sẽ hiểu điều này.

Gần đây, tôi hay hỏi: "Ông/bà có nghĩ mình cần giảm cân không?” Một cách khác là: "Ông/bà nghĩ điều gì ngăn mình giảm cân?" hoặc "Trước đây điều gì có hiệu quả nhất với ông/bà?”

Nếu bạn muốn tạo động lực cho một ai đó, một câu hỏi kiểu "Mọi thứ sẽ thay đổi thế nào nếu bạn có thể giảm một vài kg?” nhiều khả năng sẽ hữu ích hơn là "Bạn thực sự cần phải giảm cân đấy, bạn biết không”.

Mọi người cũng hay nói rằng các bác sĩ nên thực hành những gì mà họ rao giảng - các bác sĩ không nên thừa cân. Nhưng chúng tôi là con người và có thể sai lầm như mọi người khác, và trên thực tế, là một bác sĩ tuổi trung niên, tôi khá thông cảm với những bệnh nhân đang rất vất vả để giảm cân.

Nhưng điều đó không có nghĩa là tôi thỏa hiệp - tôi rất rõ ràng về những nguy cơ mà bệnh nhân gặp phải do thừa cân và những lợi ích khi giảm được mọt vài cân. Mà điều đó có nghĩa là tôi thực sự hiểu những thách thức.

Tôi cố gắng vận động và, vài tháng một lần, tôi sẽ thử một kiểu ăn ít nào đó (chế độ ăn 5:2, chế độ ăn súp bắp cải; nhóm theo dõi cân nặng và đồ uống ăn kiêng có thương hiệu. Tất cả đều có tác dụng – ít hoặc nhiều.

Những thuốc ưa thích

Tôi có chừng 20 thuốc ưa thích hàng đầu - hay “đội hình thuốc” được chọn - để kê đơn trong hầu hết số lần.

Ví dụ, một hai thuốc kháng sinh phổ rộng, một số thuốc kháng sinh đặc trị, một vài thuốc hạ huyết áp cụ thể, một loại thuốc tránh thai yêu thích, một liệu pháp thay thế hoóc môn, một thuốc lợi tiểu quen thuộc, một số corticoid, kem bôi da và thuốc chống trầm cảm đầu bảng.

Những thuốc này và tôi đã cùng sát cánh bên nhau qua nhiều năm. Sẽ dễ làm việc với một “đội hình” thuốc quen thuộc hơn là với những ẩn số (tuy nhiên đội ngũ trình dược viên của các công ty thuốc có thể cố gắng nhét thứ gì đó mới vào đội hình của tôi).

Nhược điểm của sự “thân mật” này là bác sĩ có thể khó chấp nhận những thuốc được khuyến nghị mới nhất nhưng không quen thuộc. Nó giống như phản bội người yêu vậy.

Tình yêu nở hoa với những câu chuyện thành công của bệnh nhân, ngay cả khi ban đầu thuốc bị bác sĩ xem là có nhiều điểm yếu. Chúng tôi cảm thấy an toàn theo cách này: chúng tôi biết rõ đang cho bệnh nhân dùng thứ gì.

Tại sao bạn không đi khám sớm hơn?

Một trong những bí ẩn nhất đối với các bác sĩ là lý do tại sao một số bệnh nhân liên tục đi gặp bác sĩ với những lời than vãn hết sức tầm thường, trong khi những người khác nhẫn nhịn ngồi nhà ngay cả khi bị đau ngực, kiên quyết không làm phiền các bác sĩ.

Tình trạng này lần đầu tiên xảy ra khi tôi làm việc tại bệnh viện, tôi phải điều trị cho hai bệnh nhân nằm cạnh nhau.

Một bệnh nhân, một cô gái trẻ, luôn miệng rên rỉ về chỗ phát ban khó nhìn thấy. Trong khi bệnh nhân kia, một công nhân, lại nghĩ rằng tôi đã phản ứng thái quá khi đề nghị nên cố gắng khâu lại ngón tay của ông, vốn đã bị máy cắt đứt.

Hơn 20 năm sau, tôi vẫn luôn ngạc nhiên bởi cách một số người hoàn toàn không nghi ngờ về những dấu hiệu đáng báo động nhất.

Ví dụ, liệt nửa người được bệnh nhân đổ cho vết thương nhỏ ở cánh tay, chứ không phải đột quỵ. Hoặc đau ngực nghiêm trọng kéo dài do tim được đổ tại chứng khó tiêu.Rất nhiều trường hợp ung thư lan rộng, thậm chí loét, được mô tả là “đau”.

Điều gì làm cho bệnh nhân cuối cùng miễn cưỡng quyết định đi gặp bác sĩ?

Năm 1973, nghiên cứu đã xác định 5 lý do chính: khủng hoảng cá nhân (ví dụ cái chết của người thân); cản trở các mối quan hệ ( "Tôi không thể chăm sóc con”); cản trở các hoạt động ("Tôi không thể thực hiện bài tập bình thường của mình”); đặt ra thời hạn (“Nếu đến thứ hai mà nó không đỡ thì tôi sẽ đi gặp bác sĩ”) và cuối cùng nhưng không kém quan trọng: áp lực từ người khác ("Vợ bảo tôi phải đi khám đi”).

Cẩm Tú - Theo Dân Trí/Daily Mail
Bình luận
Tin mới
  • 05/11/2026

    Cẩm nang tiêm chung và phòng bệnh mùa đông cho trẻ

    Thời tiết chuyển lạnh là khoảng thời gian khiến nhiều bậc phụ huynh bắt đầu lo lắng và trăn trở về sức khỏe của con cái. Chúng ta thường có suy nghĩ rằng mùa đông chỉ mang theo những cơn cảm lạnh hay ho sốt thông thường. Tuy nhiên, thực tế cho thấy các bệnh lây nhiễm nguy hiểm, bao gồm cả những căn bệnh do muỗi truyền như sốt xuất huyết, vẫn luôn rình rập và đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của trẻ nhỏ, đặc biệt là ở khu vực Đông Nam Á. Để con có một mùa đông thực sự khỏe mạnh và trọn vẹn, việc trang bị kiến thức về tiêm chủng cũng như các biện pháp phòng bệnh tại nhà là điều vô cùng cần thiết. Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ hơn về cách tạo ra một "lớp áo giáp" vững chắc, nhằm bảo vệ con yêu khỏi những tác nhân gây bệnh trong giai đoạn thời tiết khắc nghiệt này.

  • 05/11/2026

    Cà phê có giúp bạn giữ nước không?

    Uống cà phê có thể góp phần bổ sung nước cho cơ thể mỗi ngày, nhưng điều quan trọng là phải uống điều độ. Mặc dù cà phê được tính vào lượng chất lỏng cần thiết, nhưng uống quá nhiều có thể dẫn đến mất nước do tác dụng lợi tiểu của nó.

  • 04/11/2026

    Bí quyết giữ ấm mùa đông chuẩn phong cách nhật bản dành cho gia đình Việt

    Mùa đông ở miền Bắc nước ta thường mang theo cái lạnh thấu xương, kèm theo độ ẩm cao khiến nhiều gia đình, đặc biệt là người già và trẻ nhỏ, dễ bị nhiễm lạnh và mắc bệnh. Ở một đất nước có mùa đông giá rét và tuyết rơi dày đặc như Nhật Bản, người dân nơi đây từ lâu đã đúc kết được những phương pháp giữ ấm vô cùng độc đáo, kết hợp giữa truyền thống và các sản phẩm hiện đại. Những bí quyết này không chỉ giúp cơ thể luôn ấm áp, phòng tránh bệnh tật mà còn rất tiết kiệm và dễ dàng áp dụng. Dưới đây là những mẹo giữ ấm chuẩn phong cách Nhật Bản mà các bậc cha mẹ Việt có thể học hỏi và áp dụng ngay cho tổ ấm của mình.

  • 04/11/2026

    Ngửi mùi socola đen trước khi tập gym có thể giúp bạn tập được nhiều hơn?

    Một nghiên cứu mới công bố cho thấy chỉ cần ngửi mùi socola đen trước và trong khi tập luyện cũng có thể giúp cải thiện hiệu suất tập gym, đồng thời làm giảm cảm giác đói bụng sau buổi tập.

  • 03/11/2026

    Tác hại của việc ăn đêm với sức khỏe

    Sau một ngày dài tất bật với công việc cơ quan và chăm lo cho con cái, khoảng thời gian tĩnh lặng lúc đêm muộn thường là lúc các bậc phụ huynh mới thực sự có giây phút thư giãn cho riêng mình. Đi cùng với một bộ phim hay hay những trang mạng xã hội thường là thói quen nhâm nhi một bát mì nóng hổi, một chút bánh kẹo ngọt hay những món đồ ăn vặt còn sót lại trong tủ lạnh. Sự chiều chuộng bản thân này tưởng chừng như vô hại và giúp giải tỏa căng thẳng rất tốt, nhưng thực chất lại đang âm thầm tạo ra những ảnh hưởng tiêu cực đến cơ thể. Việc thường xuyên nạp thức ăn vào thời điểm cơ thể cần nghỉ ngơi sẽ phá vỡ nhịp độ tự nhiên, kéo theo hàng loạt rủi ro về bệnh lý và làm suy giảm chất lượng cuộc sống của chúng ta.

  • 03/11/2026

    Sởi và Rubella trong mùa đông

    Mùa thu đông là thời điểm dễ bùng phát các bệnh truyền nhiễm do virus, đặc biệt là sởi và Rubella – hai căn bệnh có khả năng lây lan nhanh và gây biến chứng nguy hiểm, nhất là ở trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai. Dù đã có vaccine phòng ngừa hiệu quả, song sự chủ quan và thiếu tiêm chủng đầy đủ khiến nguy cơ dịch bệnh vẫn luôn hiện hữu. Việc hiểu rõ đặc điểm, triệu chứng và cách phòng tránh sởi, Rubella là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe trong mùa lạnh.

  • 02/11/2026

    Tình trạng mất cơ khi dùng thuốc GLP-1: Những điều cần biết

    Các loại thuốc GLP-1 có thể giúp kiểm soát lượng đường trong máu và hỗ trợ giảm cân. Tuy nhiên, một số người có thể lo ngại về tình trạng mất cơ trong quá trình sử dụng các loại thuốc này.

  • 02/11/2026

    Cúm, COVID-19, viêm phổi và RSV – 4 bệnh truyền nhiễm dễ bùng phát khi trời lạnh

    Mùa lạnh là “thời điểm vàng” cho nhiều loại virus đường hô hấp phát triển. Nhiệt độ thấp và độ ẩm giảm khiến hệ miễn dịch suy yếu, niêm mạc mũi họng bị khô, giảm khả năng lọc và tiêu diệt mầm bệnh. Ngoài ra, khi trời lạnh, con người có xu hướng ở trong không gian kín, hạn chế thông gió, tạo điều kiện cho virus dễ lây lan qua giọt bắn và không khí.

Xem thêm