Tràn dịch màng ngoài tim: nguyên nhân, triệu chứng và biến chứng gặp phải

Tràn dịch màng ngoài tim là gì?

Màng ngoài tim có hai lớp, bao gồm lá thành và lá tạng, được phân tách với nhau bởi 15 đến 35 ml dịch chứa bên trong giúp chúng trượt lên nhau dễ dàng trong quá trình tim co bóp. Dịch màng ngoài tim bình thường là vật liệu siêu lọc huyết tương và đặc trưng là có nồng độ Protein thấp và trọng lượng riêng thấp. Lá thành màng ngoài tim là cấu trúc dạng sợi không đàn hồi có thành phần chủ yếu từ Collagen bám vào các mạch máu lớn và các cấu trúc khác của lồng ngực để duy trì sự ổn định của tim. Lớp màng này cũng hoạt động như rào cản nhiễm trùng. Nếu màng ngoài tim gặp tình trạng bệnh lý hoặc bị tổn thương, kết quả là quá trình viêm có thể dẫn đến tình trạng dư thừa chất lỏng quanh màng ngoài tim. Đôi khi, sự tích tụ dịch quanh tim có thể không do viêm, mà do chảy máu sau chấn thương ngực chẳng hạn.

Tràn dịch màng tim gây áp lực lên tim, ảnh hưởng đến chức năng của tim. Nếu không được điều trị, nó có thể dẫn đến suy tim hoặc tử vong.

Tràn dịch màng ngoài tim có thể rất đáng kể mà không có dấu hiệu hoặc triệu chứng nào, đặc biệt khi dịch tràn tăng với mức độ chậm. Nếu các triệu chứng tràn dịch màng ngoài tim xuất hiện, chúng có thể bao gồm:

• Khó thở hay thở ngắn
• Cảm giác khó chịu khi thở trong trạng thái nằm (khó thở tư thế)
• Đau ngực, thường ở phía sau xương ức hoặc ở bên trái của ngực
• Cảm giác ngực căng tức
• Phù vùng chân hoặc bụng

Hãy gọi ngay cho cấp cứu nếu xuất hiện cảm giác đau ngực kéo dài hơn vài phút, hoặc nếu gặp phải tình trạng thở khó hay đau tức ngực, hoặc nặng hơn nữa là ngất xỉu không rõ nguyên nhân.

Nguyên nhân nào gây ra tràn dịch màng ngoài tim?

Tràn dịch màng ngoài tim có thể do tình trạng phản ứng viêm màng ngoài tim hoặc chấn thương. Đặc biệt trong chấn thương ngực, tràn dịch màng ngoài tim có thể xảy ra khi sự lưu thông của phần dịch màng tim bị tắc nghẽn hoặc khi máu tụ trong màng ngoài tim. Đôi khi, tràn dịch màng ngoài tim không xác định được nguyên nhân.

Một số nguyên nhân của tràn dịch màng ngoài tim bao gồm:

• Viêm màng ngoài tim sau phẫu thuật tim hoặc cơn đau tim
• Rối loạn tự miễn như viêm khớp dạng thấp hoặc bệnh lupus
• Ung thư di căn, đặc biệt là ung thư phổi, ung thư vú, u ác tính, bệnh bạch cầu, ung thư hạch không Hodgkin hoặc bệnh Hodgkin
• Ung thư màng tim
• Xạ trị ung thư và tim nằm trong vùng bức xạ của xạ trị
• Hóa trị liệu điều trị ung thư, bao gồm doxorubicin (Doxil) và cyclophosphamide
• Các chất thải trong máu do suy thận (nhiễm độc máu)
• Tuyến giáp kém hoạt động (suy giáp)
• Nhiễm virus, vi khuẩn, nấm hoặc ký sinh trùng
• Chấn thương hoặc vết thương thủng gần tim (sau phẫu thuật tim hở chẳng hạn)
• Một số loại thuốc, bao gồm hydralazine (thuốc điều trị huyết áp cao); isoniazid (thuốc điều trị lao); và phenytoin (Dilantin, Phenytek,…); hay một số loại thuốc trị co giật động kinh…

Tùy thuộc vào mức độ phát triển nhanh chóng của tràn dịch màng ngoài tim hay sức chịu đựng của màng ngoài tim có thể căng ra để chứa chất lỏng dư thừa mà các biến chứng sẽ xuất hiện ở mức độ nhẹ hay nặng nề. Tuy nhiên, việc có quá nhiều chất lỏng sẽ khiến màng ngoài tim ko giãn được, tạo áp lực ngược lại lên tim và sẽ khiến các khoang tim không thể hoạt động bình thường.

Tình trạng chèn ép do quá nhiều dịch được gọi là chèn ép tim, dẫn đến lưu lượng máu kém và thiếu oxy cho cơ thể. Tình trạng này đe dọa tính mạng và cần được chăm sóc y tế khẩn cấp.

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Ngã gục bất thường ở các vận động viên chuyên nghiệp