Thuốc và cách xử trí khi ngộ độc thức ăn
Ngộ độc thức ăn là tình trạng khẩn cấp cần phải xử trí nhanh theo các phác đồ cấp cứu giải độc tại các cơ sở y tế. Tuy nhiên, bạn cũng nên biết những nguyên tắc cần thiết nếu chẳng may có người thân trong gia đình, cộng đồng bị ngộ độc thức ăn.
Đa số các biểu hiện của ngộ độc thức ăn thường xảy ra sau khi ăn, uống 5-10 phút đến vài giờ với các triệu chứng như buồn nôn và nôn, đau bụng, tiêu chảy, phân, nước tiểu có thể có máu… Người bệnh có thể sốt hoặc không. Một số tình trạng nặng, nguy cấp gặp khi nhiễm độc nhiễm khuẩn thức ăn, nhiễm hóa chất bảo vệ thực vật tồn dư trong thức ăn hoặc khi ăn cá nóc, một số hải sản có chứa độc tố nguy hiểm, vi khuẩn có độc tố phát triển trong thực phẩm như tụ cầu, lỵ trực trùng, phẩy khuẩn tả, vi khuẩn Clostridium botulinum yếm khí sống trong thịt hộp, xúc xích khô, thịt khô hoặc các virut như adeno virus, rotavirus, norwalk virus…
Trước hết, nếu đang ăn, phải ngừng ăn; nếu bệnh nhân tỉnh táo, cần nhanh chóng gây nôn để loại bỏ hết thức ăn độc ra ngoài. Cách gây nôn đơn giản nhất mà hiệu quả là uống một hơi hết 1 cốc nước pha muối (0,9%) rồi dùng tay móc họng, ngoáy vào họng để gây nôn. Nếu không kịp pha nước muối thì có thể uống nước lọc rồi dùng ngón tay trỏ đè vào gốc lưỡi, ép cơ thể nôn được càng nhiều các thức ăn trong dạ dày ra càng tốt. Sau khi gây nôn, nếu thấy nôn ra được hầu hết thức ăn thì để người bệnh nằm nghỉ, nhưng phải theo dõi sát và nếu có bất cứ triệu chứng gì khác lạ cần đưa bệnh nhân đến bệnh viện càng sớm càng tốt.
Nếu bệnh nhân tiêu chảy nhiều thì có thể cho uống dung dịch oresol (pha theo hướng dẫn ghi trên bao bì) hoặc nếu không có sẵn gói oresol thì có thể pha 1 thìa cà phê muối trong 1 lít nước rồi cho người bệnh uống để chống mất nước cho cơ thể.
Điều trị cho bệnh nhân bị ngộ độc thực phẩm. Ảnh: TM
Đối với trường hợp có biểu hiện co giật, rối loạn ý thức thì không gây nôn vì có thể nguy hiểm đến tính mạng. Các trường hợp này cũng như các trường hợp phát hiện các triệu chứng khác lạ hay nặng cần chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt. Không cho bệnh nhân uống bất cứ loại thuốc nào theo lời mách bảo. Các chất độc có tự nhiên trong thực phẩm có khá nhiều loại mà đôi khi chúng ta vô tình gặp phải như các loại cá độc, nấm độc, thức ăn bị ôi thiu… Vì vậy, cần đưa ngay bệnh nhân đến bệnh viện hoặc trạm y tế gần nhất với các dịch nôn hoặc thức ăn đang dùng để xét nghiệm tìm ra nguyên nhân gây ngộ độc.
Các thuốc dùng cho trường hợp ngộ độc thức ăn cần sử dụng theo chỉ dẫn của chuyên môn. Nếu bệnh nhân còn tỉnh táo, làm dừng chất độc vào máu bằng cách gây nôn cho bệnh nhân. Sử dụng các thuốc sau để nhanh chóng đào thải chất độc ra khỏi cơ thể: than hoạt uống, thuốc nhuận tràng sorbitol uống.
Trong trường hợp bệnh nhân mệt do mất nước bởi nôn, đi ngoài, sốt kéo dài, nhất là ngộ độc thức ăn do độc tố vi khuẩn thì thường nguy hiểm, cơ thể bị mất nước nhanh và nhiều, dễ dẫn đến suy dinh dưỡng do không được cung cấp đủ thức ăn bù lại cho bệnh nhân. Trong trường hợp này cần có các biện pháp can thiệp sau:
- Điều trị mất nước: Uống nước có hòa gói muối chống mất nước (oresol: ORS): cho 2 lít uống trong 4 giờ đầu, trẻ em: 75ml/kg. Nếu không có ORS: 2 thìa đường + 1 thìa cà phê muối pha với 200ml nước hoặc pha nước cam, nước dừa, nước suối thành 1 lít vì chúng có nhiều kali tốt cho bệnh nhân. Nếu bệnh nhân vẫn nôn, nên cho uống ít một. Thuốc chống tiêu chảy chỉ dùng khi bệnh nhân đi ngoài nhiều lần toàn nước mà không sốt. Trong những trường hợp nhẹ có thể sử dụng thuốc imodium, nếu cầm tiêu chảy rồi thì thôi.
- Thuốc chống nôn khi bệnh nhân nôn quá nhiều có thể cho tiêm thuốc prometazin, diphenhydramin.
- Ở cơ sở y tế có thể truyền dung dịch ringer lactate hay bicarbonate 1,4% 200ml trước rồi truyền natriclorid 0,9%. Rửa dạ dày có kỹ thuật khi lượng chất độc nhiều. Dùng thuốc kháng độc khi biết rõ loại chất độc đó là gì.
- Dùng kháng sinh nếu bệnh nhân có sốt nghi do nhiễm khuẩn (có thể chọn ciprofloxacin)…
Đánh giá mức độ nặng của bệnh nhân dựa vào mạch, huyết áp, mức độ mất nước và nguyên nhân gây ra tình trạng ngộ độc. Tuy nhiên, ngộ độc thức ăn đôi khi không chỉ xảy ra cho một cá nhân, có khi một gia đình, một tập thể ăn cùng một loại thức ăn đó, nó mang tính chất dịch tễ ảnh hưởng tới sức lao động, có khi còn lây lan thành dịch bệnh, nhất là trong mùa hè. Một số nhà ăn tập thể hay đám cưới sử dụng nguồn thực phẩm không đảm bảo có thể làm nhiều người ngộ độc thức ăn cùng lúc cần phải xử trí như một thảm họa y tế với phác đồ cấp cứu được quy định tại bệnh viện.
Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.
Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.
Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.
Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.
Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?
Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.
Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.
Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.