Thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi tác

Thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi tác là gì?

Thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi là một tình trạng ở mắt và có thể trở nên tồi tệ hơn theo thời gian. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực nghiêm trọng, vĩnh viễn ở những người trên 60 tuổi. Thoái hóa điểm vàng xảy ra khi điểm vàng – nằm ở trung tâm của võng mạc – bị thoái hóa và trở nên kém về mặt chức năng. Võng mạc là mô thần kinh giúp cảm nhận ánh sáng ở vùng sau mắt.

Tình trạng thoái hóa điểm vàng xảy ra khi tuổi tác tăng lên, do vậy nó thường được gọi là thoái hóa điểm vàng do tuổi tác. Tình trạng này thường không gây mù nhưng có thể gây ra các vấn đề về thị lực nghiêm trọng.

Một dạng khác của bệnh thoái hóa điểm vàng được gọi là bệnh Stargardt hoặc bệnh thoái hóa điểm vàng vị thành niên, với khả năng ảnh hưởng đến trẻ em và thanh niên trẻ tuổi.

Thoái hóa điểm vàng thể ướt và khô

Có hai loại thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi chính:

• Thể khô. Những người ở thể này có thể có cặn màu vàng, được gọi là những mảng kết tụ nằm dưới võng mạc. Một vài hạt hay cặn nhỏ có thể không gây thay đổi quá nhiều trong tầm nhìn, nhưng khi những cặn này tích tụ lại và hình thành các mảng lớn, chúng có thể gây mờ hoặc làm sai lệch tầm nhìn mắt, đặc biệt là khi đọc sách. Khi tình trạng này trở nên tồi tệ hơn, các tế bào nhạy cảm với ánh sáng trong điểm vàng sẽ mỏng đi và cuối cùng chết đi. Các tế bào nhạy cảm ánh sáng teo đi có thể gây điểm mù ở trung tâm tầm nhìn của mắt. Khi các tế bào này chết hẳn, thị lực trung tâm mắt có thể mất hoàn toàn.
• Thể ướt. Các mạch máu phát triển từ bên dưới điểm vàng mắt. Những mạch máu này có thể khiến rò rỉ máu và chất lỏng vào võng mạc mắt. Tầm nhìn khi đó bị bóp méo để các đường thẳng hướng nhìn sẽ trông có vẻ trở nên gợn sóng. Tình trạng này cũng có thể gây xuất hiện điểm mù và mất thị lực trung tâm mắt. Những mạch máu và quá trình chảy máu lâu dài cuối cùng sẽ tạo thành sẹo, dẫn đến mất thị lực trung tâm vĩnh viễn.

Hầu hết những người bị thoái hóa điểm vàng đều thuộc thể khô, nhưng thể khô có thể dẫn đến thể ướt. Chỉ có khoảng 10% người bị thoái hóa điểm vàng gặp phải thể ướt.

Các triệu chứng của thoái hóa điểm vàng

Tình trạng thoái hóa điểm vàng ban đầu có thể không có bất kỳ dấu hiệu đáng chú ý nào. Bệnh có thể không được chẩn đoán cho đến khi trở nên tồi tệ hơn hoặc gây ra những ảnh hưởng tiêu cực quá mức đến cả hai mắt khiến người bệnh phải đi khám.

Các triệu chứng của thoái hóa điểm vàng có thể bao gồm:

• Tầm nhìn kém hơn hoặc nhìn kém rõ ràng hơn. Tầm nhìn có thể bị mờ và có thể khó đọc một cách rõ ràng hoặc lái xe.
• Các vùng tối, mờ ở trung tâm tầm nhìn của mắt
• Cảm nhận màu sắc kém hơn hoặc khác lạ (Hiếm khi)

Nếu gặp phải bất kỳ triệu chứng nào trong số này, hãy đến bác sĩ nhãn khoa càng sớm càng tốt để được khám và chẩn đoán, cũng như có biện pháp can thiệp kịp thời.

Nguyên nhân nào gây ra tình trạng này?

Thoái hóa điểm vàng do tuổi tác phổ biến hơn ở những người lớn tuổi, thường là trên 60 tuổi. Nhưng không chỉ tuổi tác mới làm tăng khả năng mắc bệnh. Một số thứ cũng có liên quan đến bệnh và nằm ngoài tầm kiểm soát của người bệnh, chẳng hạn như gen được di truyền từ cha mẹ… Tất nhiên, vẫn có những yếu tố liên quan trực tiếp đến người bệnh và hoàn toàn có thể kiểm soát được, bao gồm: hút thuốc, chế độ ăn uống, hoặc các vấn đề sức khỏe như huyết áp cao…

Thoái hóa thể khô

Khoảng 85% đến 90% những người bị thoái hóa điểm vàng do tuổi tác là ở thể khô. Tình trạng này được được biết là có liên kết với các chất béo và protein để tạo ra các mảng kết tụ và kết tụ dưới võng mạc. Vẫn chưa rõ các mảng kết tụ có nguyên nhân từ đâu, nhưng chúng được cho là những mảnh chất thải từ võng mạc không được loại bỏ hay tái chế đúng cách do các rối loạn của cơ thể.

Mất thị lực do thoái hóa điểm vàng thể khô xảy ra chậm và thường không nghiêm trọng như thể ướt. Tuy nhiên, đôi khi tình trạng này có thể chuyển thành thể ướt. Có 5% những người bị thoái hóa điểm vàng thể khô ở cả hai mắt sẽ bị sang thể ướt trong một năm bị bệnh, trong khi 13% đến 18% sẽ mắc bệnh này trong vòng 3 năm.

Thoái hóa thể ướt

Thoái hóa thể ướt thường trở nên nghiêm trọng nhanh hơn nhiều so với thể khô. Ở thể ướt, các mạch máu phụ bắt đầu hình thành trong mắt – ngay bên dưới điểm vàng. Các mạch mới có xu hướng rò rỉ máu và các chất lỏng khác vào mắt, gây tổn thương trong mắt. Không rõ chính xác lý do tại sao các mạch máu hình thành, mặc dù một số chuyên gia cho rằng đó có thể là một phần trong khả năng của cơ thể trong quá trình loại bỏ các cặn hay chất thải thừa.

Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng thoái hóa điểm vàng dựa trên các phương pháp như:

• Chụp cắt lớp quang học (OCT). Chụp hình ảnh 3D phóng đại của võng mạc, giúp xác định xem võng mạc có méo mó hay dị dàng. Phương pháp này cũng giúp đánh giá tiến triển trong điều trị.
• Chụp mạch máu võng mạc. Thuốc nhuộm được tiêm vào mạch máu và khi chụp, chúng sẽ hiển thị trên hình ảnh, cho biết mức độ rò rỉ máu và dịch ở khu vực cụ thể trong mắt.

Điều trị tình trạng này như thế nào?

Có nhiều phương pháp điều trị tình trạng này như:

• Thuốc chống tạo mạch máu phụ. Những thuốc này có thể ngăn tình trạng hình thành các mạnh máu phụ gây thoái hóa thể ướt.
• Liệu pháp laser. Laser giúp phá hủy các mạch máu bất thường.
• Các vitamin. Các nghiên cứu cho thấy những người mắc tình trạng thoái hóa điểm vàng thể khô từ mức trung bình đến tiến triển nếu sử dụng các công thức bổ sung vitamin C, E hay beta-carotene, kẽm và đồng có thể giúp giảm nguy cơ mất thị lực hay giảm thị lực.
• Hỗ trợ thị lực kém bằng các thiết bị đặc biệt như ống kính hay các loại kính đặc biệt.

Tổng kết

Thoái hóa điểm vàng là một bệnh rối loạn về mắt gây ảnh hưởng đến khả năng nhìn, là nguyên nhân chính dẫn đến mù lòa. Thoái hóa điểm vàng có hai loại: thoái hóa điểm vàng thể khô và thoái hóa điểm vàng thể ướt. Cả hai thể thoái hóa thường xảy ra ở những người lớn tuổi nên còn được gọi chung là bệnh thoái hóa điểm vàng do lão hóa.

Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ nếu phát hiện các triệu chứng này trên bản thân hay người thân xung quanh. Can thiệp kịp thời sẽ giúp hạn chế những ảnh hưởng xấu nhất mà tình trạng bệnh gây ra cũng như mang đến thị lực tốt hơn trong thời gian dài sau đó.

Tham khảo thêm thông tin tại: Ngăn ngừa nhức mỏi mắt do tăng điều tiết