Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Những điều không thể bỏ qua về Lao màng não ở trẻ em

Theo Ths.BS Nguyễn Thị Ngoạn - BV Phổi T.Ư, ở trẻ em, lao màng não thường gặp nhiều nhất ở trẻ dưới 5 tuổi, trẻ càng nhỏ thì càng dễ mắc. Lao màng não có tỷ lệ tử vong rất cao, chiếm tới 30%. 50% số sống sót để lại di chứng nặng nề về tâm thần, về vận động, thị giác.

Theo Ths.BS Nguyễn Thị Ngoạn - Trưởng khoa Nhi BV Phổi T.Ư, mỗi năm, Khoa Nhi BV Phổi T.Ư tiếp nhận và điều trị cho khoảng 30 em bị lao màng não, chiếm khoảng 10%/tổng số ca lao ở trẻ em vào điều trị tại khoa.

“Lao màng não có tỷ lệ tử vong rất cao, chiếm tới 30%; 50% số sống sót để lại di chứng nặng nề về tâm thần, về vận động, thị giác; còn lại khoảng 20% khỏi hoàn toàn do trẻ được chuẩn đoán phát hiện sớm bệnh”, BS Ngoạn cho biết.

Ở trẻ em, lao màng não thường gặp nhiều nhất ở trẻ dưới 5 tuổi, trẻ càng nhỏ thì càng dễ mắc. Lao màng não là biến chứng nặng và xảy ra sớm của lao sơ nhiễm. Khi trẻ có tiếp xúc với nguồn lây, hít phải vi khuẩn lao và gây sơ nhiễm tại phổi, nếu không được phát hiện và điều trị tốt từ giai đoạn này sẽ có thể biến chứng lao màng não. Ngoài ra, khi trẻ mắc lao kê ở phổi, vi khuẩn lao sẽ lan tràn theo đường máu đến lưu trú tại não gây tổn thương não, màng não và nhiều bộ phận khác trong cơ thể.

Biểu hiện bệnh không đặc trưng

 

Biểu hiện lao màng não giai đoạn đầu thường không đặc trưng, trẻ quấy khóc, ăn kém, mệt mỏi, sốt cao 39-400C, có thể sốt nhẹ nếu trẻ suy dinh dưỡng sau đó xuất hiện đau đầu (trẻ lớn), nôn, co giật, thóp căng (trẻ nhỏ).

“Đa số các bé vào đây đều có chẩn đoán ban đầu là viêm đường hô hấp trên, viêm họng, viêm phế quản phổi, viêm mũi họng... Hoặc có những em khởi đầu bị tiêu chảy được chẩn đoán là rối loạn hoặc tiêu chảy cấp đến khi xuất hiện triệu trứng điển hình như co giật mới nghĩ đến bệnh lý của não, màng não”, BS Ngoạn nói.

Ths.BS Nguyễn Thị Ngoạn thăm khám cho bệnh nhân nhi điều trị tích cực Lao màng não tại BV Phổi Trung ương

Khó chẩn đoán lao màng não

BS Ngoạn cho biết, chẩn đoán lao màng não ở trẻ em gặp nhiều khó khăn, bởi thiếu “tiêu chuẩn vàng” trong chẩn đoán. Ở lao trẻ em nói chung và lao màng não rất khó tìm thấy vi khuẩn lao gây bệnh, mà triệu chứng bệnh chỉ biểu hiện rõ khi trẻ ở giai đoạn nặng.

Trước đây, các bác sĩ tiến hành lấy dịch não tủy xét nghiệm nuôi cấy để tìm bằng chứng về vi khuẩn gây lao màng não, nhưng thời gian cấy cho kết quả chậm, từ 6-14 ngày, có khi lên đến 50 ngày, nhưng tỷ lệ cũng chỉ có khoảng 30% xét nghiệm tìm ra vi khuẩn dương tính.

Những năm gần đây, Chương trình chống lao Quốc gia đã quan tâm và ưu tiên nhiều hơn cho chương trình lao trẻ em. Ưu tiên sử dụng các phương pháp hiện đại như  phương pháp Gene -Xpert để chẩn đoán lao ở trẻ em nhằm tầm soát tăng tỷ lệ phát hiện, điều trị và hạn chế tử vong do lao. Đây là một kỹ thuật hiện đại, xác định vi khuẩn lao với độ nhạy rất cao, cho kết quả nhanh trong vòng 2h. Nhờ phương pháp này, bệnh nhân được phát hiện và điều trị lao sớm, hạn chế di chứng và tử vong (nếu có bệnh).

Phòng và điều trị lao màng não

Lao màng não nếu phát hiện và điều trị muộn di chứng sẽ rất nặng nề như thiểu năng trí tuệ, rối loạn tính tình, vô kinh, đái tháo nhạt, liệt nửa người, liệt tứ chi, động kinh, mù mắt, thiểu năng trí tuệ.

Về điều trị lao màng não, theo BS Ngoạn, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh, thời gian điều trị kéo dài 12 tháng hoặc hơn. Muốn điều trị bệnh có kết quả tốt thì cần chẩn đoán và điều trị bệnh ở giai đoạn sớm. Vì ở giai đoạn này tổn thương ở màng não và não nhẹ có thể phục hồi chức năng tốt sau quá trình điều trị.

Theo Bs Ngoạn, cách phòng bệnh tốt nhất là tiêm vắc xin phòng lao cho trẻ ngay trong tháng đầu tiên sau khi sinh; điều trị triệt để nguồn lây và phát hiện điều trị lao sơ nhiễm sớm.

Thanh Loan - Lam Phạm - Theo Sức khỏe & Đời sống
Bình luận
Tin mới
  • 22/11/2026

    Thoái hóa điểm vàng dạng teo địa lý: Bệnh tiến triển như thế nào và có thể kiểm soát ra sao?

    Thoái hóa hoàng điểm dạng teo địa lý là giai đoạn tiến triển của thoái hóa điểm vàng thể khô, có thể gây mất thị lực trung tâm vĩnh viễn. Vậy bệnh tiến triển theo thời gian như thế nào và người bệnh có thể làm gì để bảo tồn thị lực còn lại?

  • 21/11/2026

    Ngừng đột ngột thuốc giảm cân GLP-1 có thể làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ

    Một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn theo dõi người bệnh sau khi ngưng sử dụng các loại thuốc giảm cân nhóm GLP-1 (như Ozempic, Wegovy, Mounjaro) vừa đưa ra lời cảnh báo: các lợi ích bảo vệ tim mạch có thể biến mất nhanh chóng sau khi dừng thuốc, đi kèm với nguy cơ biến cố nhồi máu cơ tim và đột quỵ tăng tới 22%.

  • 21/11/2026

    Rối loạn cương dương ở nam giới trẻ: Nguyên nhân và cách khắc phục

    Rối loạn cương dương không còn là vấn đề riêng của nam giới lớn tuổi. Ngày càng nhiều nam giới trẻ gặp phải tình trạng này do lối sống và áp lực tâm lý. Vậy nguyên nhân do đâu và làm thế nào để cải thiện?

  • 20/11/2026

    Nhịn ăn gián đoạn: Cơ chế, lợi ích và những người không nên áp dụng

    Nhịn ăn gián đoạn là chế độ ăn tập trung vào thời điểm ăn thay vì loại thực phẩm được ăn. Một số nghiên cứu ghi nhận lợi ích đối với cân nặng và chuyển hóa, tuy nhiên phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người.

  • 20/11/2026

    Xem tivi quá nhiều ở tuổi 40-50 có thể ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ

    Nhiều người coi việc xem tivi là cách thư giãn sau một ngày làm việc mệt mỏi. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy thói quen này ở độ tuổi trung niên có thể để lại hậu quả không nhỏ cho não bộ khi về già.

  • 19/11/2026

    Liệt mặt hai bên: Những điều cần biết

    Liệt mặt hai bên là tình trạng yếu cơ ở cả hai bên mặt cùng lúc, đây là tình trạng bệnh lý hiếm gặp và thường là dấu hiệu cảnh báo một bệnh lý tiềm ẩn về toàn thân, thần kinh hoặc nhiễm trùng cần được thăm khám kỹ lưỡng. Cùng tìm hiểu về bệnh lý này qua bài viết sau!

  • 19/11/2026

    Bệnh khàn tiếng kéo dài ở giáo viên và cách phòng ngừa hiệu quả

    Khàn tiếng là vấn đề sức khỏe phổ biến ở giáo viên do đặc thù giảng dạy trong các lớp đông học sinh, phải nói liên tục nhiều tiết mỗi ngày với âm lượng lớn khiến dây thanh quản chịu nhiều áp lực. Theo thời gian, các tổn thương này tích tụ dần, dẫn đến tình trạng khàn tiếng cũng như viêm thanh quản. Nhằm hỗ trợ giáo viên bảo vệ giọng nói và duy trì chức năng phát âm bền vững, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ cơ chế bệnh, dấu hiệu nhận biết cùng những biện pháp phòng ngừa khàn tiếng.

  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

Xem thêm