Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Những bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc xin

Tạo ra vắc xin được coi là một trong những thành tựu vĩ đại của nhân loại. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ước tính mỗi năm có khoảng 2,5, triệu trẻ em được cứu sống nhờ những nỗ lực tiêm chủng vắc xin.

Dưới đây là danh sách những bệnh truyền nhiễm phổ biến có thể phòng ngừa bằng vắc xin mà bạn cần biết.

1. Covid-19

Là bệnh truyền nhiễm do virus SARS-CoV-2 gây ra.

Covid-19 lây lan khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Các giọt bắn và hạt bay ra ngoài mang virus SARS-CoV-2, người khác có thể hít vào và mắc bệnh. Bệnh cũng có thể lây lan khi những giọt đó rơi xuống một bề mặt, sau đó người khác chạm vào bề mặt này và đưa tay lên mặt.

Hầu hết những người mắc Covid-19 chỉ có các triệu chứng từ nhẹ đến trung bình. Nhưng một số có thể bị bệnh nặng, đặc biệt là những người mắc các bệnh lý như bệnh tim, tiểu đường, bệnh hô hấp mãn tính hoặc ung thư.

2. Sởi

Một bệnh nhiễm virus rất dễ lây lan, liên quan đến hệ hô hấp, bao gồm phổi và đường thở.

Virus sởi xâm nhập vào không khí khi người mắc bệnh ho hoặc hắt hơi. Nó cũng có thể tồn tại tới 2 giờ trên bề mặt các đồ vật mà người bị bệnh chạm vào. Khoảng 90% những người chưa có miễn dịch sẽ mắc bệnh nếu họ ở gần người bị bệnh.

Sởi có thể gây phat ban ngoài da, viêm phổi, một số trường hợp diễn biến nặng và tử vong. Trước khi có vắc xin, mỗi năm ở Mỹ có từ 3 triệu đến 4 triệu người mắc bệnh sởi, 48.000 người phải nhập viện và 400-500 người tử vong.

3. Ho gà

Là bệnh nhiễm trùng cấp tính tại phổi và đường hô hấp khiến người bệnh khó thở do ho dữ dội, như tiếng gà kêu. Mọi người có thể hít phải vi khuẩn ho gà khi người bị ho gà ho hoặc hắt hơi.

Ho gà có thể đe dọa tính mạng, đặc biệt ở trẻ dưới 1 tuổi. Ho gà có thể dẫn đến viêm phổi, co giật và thở chậm hoặc ngừng thở.

4. Cúm

Là bệnh truyền nhiễm gây ra do virus cúm, gây ra các triệu chứng ở mũi, phổi và họng. Khi người bị cúm ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, các giọt bắn chứa virus cúm có thể bắn xa tới 183 cm. Mọi người có thể nhiễm virus từ không khí có chứa giọt bắn hoặc do chạm tay vào vật dụng, các bề mặt mà người bệnh chạm vào, sau đó đưa tay lên mũi hoặc miệng của chính họ.

Cúm có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng thậm chí là tử vong cho người mắc bệnh hen suyễn hoặc tiểu đường, những người có tình trạng suy giảm miễn dịch .
 

5. Bệnh bại liệt

Virus bại liệt sống trong ruột người bệnh và đào thải ra ngoài qua phân. Bạn có thể bị nhiễm bệnh khi tiếp xúc với phân của người bệnh hoặc các đồ dùng, vật dụng có nhiễm virus từ phân người bệnh.

Hầu hết mọi người mắc bại kiệt không có triệu chứng hoặc triệu chứng giống cúm kéo dài vài ngày. Ở một số ít bệnh nhân, bệnh bại liệt có thể tiến triển nặng gây viêm não, tê liệt cơ và thậm chí là tử vong.

Đây là một trong những căn bệnh đáng sợ và tàn khốc nhất trong thế kỷ 20. Số ca bại liệt giảm mạnh nhờ tiêm chủng nhưng căn bệnh này vẫn chưa được thanh toán trên toàn cầu.

6. Bệnh phế cầu khuẩn

Một bệnh do vi khuẩn có thể gây ra nhiều loại bệnh nhiễm trùng, bao gồm viêm phổi, nhiễm trùng tai và máu, viêm màng não (ảnh hưởng đến não và tủy sống). Bạn có thể bị mắc bệnh khi ​​tiếp xúc với chất nhầy hoặc nước bọt của người bệnh.

Một số bệnh nhân có thể gặp phải biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi nặng, nhiễm khuẩn huyết, và thậm chí là tử vong. Bệnh viêm phổi do phế cầu đặc biệt nguy hiểm ở những người trên 65 tuổi, vì vậy người cao tuổi trên 65 tuổi nên tiêm phòng vắc xin phòng phế cầu khuẩn.

7. Uốn ván

Một căn bệnh do vi khuẩn uốn ván gây ra các triệu chứng cứng hàm, khó thở, co thắt cơ, tê liệt cơ hô hấp và cuối cùng là tử vong.

Vi khuẩn gây bệnh uốn ván được tìm thấy trong đất, bụi và phân, các vết rỉ sét trên đinh cũ... Vi khuẩn có thể xâm nhập vào cơ thể bạn qua vết cắt hoặc vết loét hở.

Tiêm vắc xin phòng uốn ván rất cần thiết ở những người có nguy cơ cao, những người bị vết thương hở liên quan đêns các dụng cụ, vũ khí bằng sắt. Ngoài ra, phụ nữa mang thai cũng được tiêm phòng uốn ván trong thai kỳ để phòng các rủi ro liên quan đến uốn ván lúc sinh con và uốn ván ở trẻ sơ sinh.

Ước tính khoảng 10% đến 20% trường hợp mắc uốn ván gây tử vong. Tử vong phổ biến hơn ở những người trên 60 tuổi hoặc mắc bệnh tiểu đường.

Tham khảo thêm bài viết: Giảm đau cho bé sau tiêm vắc xin

8. Bệnh viêm màng não do não mô cầu 

Một bệnh do vi khuẩn do vi khuẩn não mô cầu gây nên, với các bệnh cảnh viêm màng não, nhiễm trùng, phù não và tủy sống. Vi khuẩn cũng có thể xâm nhập vào máu gây nên tình trạng nhiễm trùng huyết.

Vi khuẩn não mô cầu cư trú tại thành sau họng, gây bệnh cho người mắc. Bệnh có thể lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với nước bọt người bệnh (hôn, cắn...) hoặc sử dụng chung đồ vật với người bị nhiễm bệnh. Các triệu chứng thường là sốt cao đột ngột, nhức đầu và cứng cổ. Việc chẩn đoán và điều trị càng sớm càng tốt là điều quan trọng.

Bệnh cảnh thường nặng,, đặc biệt là những người không được phát hiện và điều trị kịp thời. Theo Tổ chức Y tế thế giới, ngay cả những người được điều trị sớm, cũng có tới 15% bệnh nhân sẽ tử vong.

9. Viêm gan B

Là bệnh viêm gan mãn tính do virus viêm gan B gây ra. Viêm gan B mãn tính có thể dẫn đến ung thư gan, suy gan và tử vong.

Những người mắc bệnh viêm gan B có virus trong máu và các chất dịch cơ thể khác. Người lớn thường lây lan qua quan hệ tình dục hoặc dùng chung kim tiêm. Phụ nữ mang thai có thể truyền bệnh cho con của họ. Viêm gan B có khả năng lây nhiễm cao gấp 100 lần so với HIV, căn bệnh gây ra bệnh AIDS. 

10. Quai bị

Bệnh quai bị do virus quai bị gây ra, khiến người bệnh sưng tuyến nước bọt, sốt, nhức đầu và đau cơ. Người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi và chán ăn.

Khi người bệnh ho hoặc hắt hơi, virus sẽ bay vào không khí và những người khác có thể hít phải.

Bệnh quai bị diễn biến nặng có thể dẫn đến viêm màng não và gây ra các vấn đề sức khỏe lâu dài, bao gồm điếc và vô sinh ở nam giới.

Bệnh quai bị hiện nay hiếm gặp hơn nhờ các nỗ lực tiêm chủng vắc xin sởi-quai bị-rubella trong các chương trình tiêm chủng mở rộng trên toàn thế giới. Tuy nhiên, các đợt bùng phát vẫn xảy ra, thường là ở các khu vực sống chung đông người, như sống trong ký túc xá.

11. Vi khuẩn Hib (Haemophilus Influenzae type b)

Đay là căn bệnh do vi khuẩn Hib gây ra, với các nhiễm khuẩn như viêm phổi, viêm màng não, tủy sống, hoặc nhiễm khuẩn máu, xương hoặc khớp.

Một số người có vi khuẩn Hib trong mũi hoặc họng nhưng không bị bệnh. Khi họ ho hoặc hắt hơi, vi khuẩn sẽ bay vào không khí. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đặc biệt có nguy cơ cao vì hệ thống miễn dịch của chúng yếu.

Trước khi có vắc xin Hib, khoảng 20.000 trẻ em Hoa Kỳ dưới 5 tuổi mắc bệnh Hib mỗi năm, 3% đến 6% số bệnh nhân này đã tử vong.

Vắc xin phòng Hib được đưa vào tiêm chủng mở rộng, mũi vắc xin 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 được tiêm chủng rộng rãi cho trẻ em trên toàn cầu.

 

Hồng Ngọc - Viện Y học Ứng dụng Việt Nam - Theo WebMD
Bình luận
Tin mới
  • 01/08/2026

    Tắm nắng bằng dầu dừa liệu có thực sự an toàn?

    Dầu dừa từ lâu đã được ca ngợi như một "thần dược" tự nhiên với nhiều lợi ích cho sức khỏe, từ việc cải thiện chức năng não bộ đến hỗ trợ giảm cân. Đặc biệt trong làm đẹp, dầu dừa là thành phần quen thuộc trong các sản phẩm chăm sóc da.

  • 31/07/2026

    Mỗi ngày nên uống bao nhiêu nước để chống chọi với nắng nóng mùa hè?

    Những đợt nắng nóng ngày càng xuất hiện dày đặc và gay gắt hơn, khiến nhu cầu bù nước của cơ thể tăng lên đáng kể. Không ít người vẫn đợi đến khi khát mới uống nước, trong khi đó lại là dấu hiệu cho thấy cơ thể đã bắt đầu thiếu nước.

  • 31/07/2026

    Biện pháp phòng tránh sốc nhiệt, đột quỵ do nắng nóng

    Mùa hè năm nay ghi nhận những đợt nắng nóng kỷ lục, làm tăng mạnh nguy cơ đột quỵ, tai biến và suy kiệt do mất nước - đặc biệt ở người già và người có bệnh nền. Trước tình hình này, chuyên gia khuyến cáo người dân cần chủ động thực hiện ngay các biện pháp phòng bệnh để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.

  • 30/07/2026

    Có nên ngâm trứng vào nước lạnh sau khi luộc?

    Ngâm trứng vào nước lạnh ngay sau khi luộc là thói quen của nhiều người giúp vỏ trứng dễ bóc hơn. Tuy nhiên lại có một số thông tin cho rằng ngâm nước như vậy trứng dễ bị nhiễm khuẩn. Thực hư thế nào?

  • 30/07/2026

    Bệnh ghẻ ở trẻ em

    Bệnh ghẻ (scabies) là một trong những bệnh da liễu thường gặp ở trẻ em, đặc biệt trong môi trường đông đúc, vệ sinh chưa đảm bảo như nhà trẻ, trường học hoặc khu dân cư có điều kiện sinh hoạt hạn chế. Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm trên toàn cầu ghi nhận từ 200–300 triệu ca mắc ghẻ, một con số cho thấy mức độ phổ biến đáng báo động.

  • 29/07/2026

    Loại đồ uống làm tăng nguy cơ ung thư hơn cả đồ ăn ngọt

    Nhiều chuyên gia khẳng định đồ uống này là mối lo ngại lớn làm tăng nguy cơ ung thư, đồng thời gợi ý những món ngọt thay thế lành mạnh.

  • 29/07/2026

    Uống trà đá có thể thay thế nước lọc không?

    Trà đá (trà pha để nguội rồi thêm đá) là thức uống giải khát quen thuộc. Nhiều người cho rằng uống trà đá cũng giống như uống nước lọc vì đều giúp bổ sung nước cho cơ thể. Quan niệm này có hoàn toàn đúng không?

  • 29/07/2026

    Cảm lạnh do điều hòa

    Bước vào những ngày hè oi bức của năm 2026, đặc biệt là tại khu vực Thủ đô và các tỉnh miền Bắc, chiếc điều hòa nhiệt độ đã trở thành "vị cứu tinh" không thể thiếu trong các gia đình và văn phòng. Tuy nhiên, việc lạm dụng điều hòa, đặc biệt là thói quen cài đặt nhiệt độ quá thấp để thỏa mãn cảm giác mát lạnh tức thì, lại chính là thủ phạm hàng đầu dẫn đến hội chứng "cảm lạnh điều hòa".

Xem thêm