Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Mù màu

Mù màu - hay chính xác hơn là thị lực kém hoặc thiếu khả năng nhận biết màu - là tình trạng không có khả năng nhìn thấy sự khác biệt giữa một số màu nhất định. Mặc dù nhiều người thường sử dụng thuật ngữ mù màu cho tình trạng này, nhưng bệnh mù màu thực sự - trong đó mọi thứ được nhìn thấy ở hai màu đen và trắng rất hiếm gặp phải.

Bệnh mù màu

Bệnh mù màu thường có nguyên nhân do di truyền. Khi so sánh giữa nam và nữ, nam giới có nhiều khả năng bị mù màu bẩm sinh hơn so với nữ giới. Hầu hết những người bị mù màu không thể phân biệt giữa các sắc thái nhất định của màu đỏ và màu xanh lá cây. Một số trường hợp, những người bị mù màu không thể phân biệt giữa các sắc thái của màu xanh và màu vàng. Một số bệnh về mắt hoặc một số loại thuốc đặc biệt cũng có thể gây mù màu.

Triệu chứng

Bạn có thể bị thiếu khả năng nhận biết màu mà đôi khi không hề biết. Một số người nhận ra rằng họ/hoặc con của họ mắc phải tình trạng này khi có sự nhầm lẫn nào đó xảy ra trong cuộc sống, chẳng hạn như khi có vấn đề trong việc phân biệt màu sắc trong đèn giao thông, hoặc giải thích các tài liệu học tập được mã hóa bằng màu sắc. Những người bị ảnh hưởng bởi mù màu có thể không phân biệt được:

  • Các sắc thái khác nhau của màu đỏ và xanh lá cây
  • Các sắc thái khác nhau của xanh lam và vàng
  • Bất kỳ màu nào

Sự thiếu khả năng nhận biết màu sắc phổ biến nhất là không thể nhìn thấy một số sắc thái của màu đỏ và xanh lá cây. Thông thường, một người bị thiếu khả năng nhận biết màu đỏ-xanh lá cây hoặc xanh lam-vàng ở mức độ không hoàn toàn thường sẽ không nhạy cảm với cả hai màu cùng lúc. Các khiếm khuyết có thể nhẹ, vừa hoặc nặng.

Nguyên nhân

Nhìn thấy màu sắc qua quang phổ ánh sáng là một quá trình phức tạp, phụ thuộc khả năng của mắt để phản ứng với các bước sóng ánh sáng khác nhau. Ánh sáng chứa tất cả các bước sóng màu và đi vào mắt qua giác mạc, đi qua thủy tinh thể và mô trong suốt trong mắt (thủy tinh thể) đến các tế bào nhạy cảm với bước sóng (tế bào hình nón) ở phía sau mắt trong vùng điểm vàng của võng mạc. Các tế bào hình nón nhạy cảm với các bước sóng ánh sáng ngắn (xanh lam), trung bình (lục) hoặc dài (đỏ). Chất hóa học trong tế bào hình nón sẽ kích hoạt phản ứng và gửi thông tin bước sóng qua dây thần kinh thị giác đến não bộ. Nếu mắt bình thường, chúng ta sẽ cảm nhận được màu sắc. Tuy nhiên, trong trường hợp mắt có các bất thường, tế bào hình nón thiếu một hoặc nhiều chất nhạy cảm với bước sóng sẽ không thể phân biệt được màu đỏ, xanh lá cây hoặc xanh lam.

Mù màu có một số nguyên nhân:

  • Rối loạn di truyền. Thiếu hụt khả năng nhận biết màu sắc do di truyền phổ biến hơn ở nam so với nữ. Sự thiếu hụt màu sắc phổ biến nhất là đỏ-xanh lá cây, sau đó là xanh lam-vàng. Rất hiếm khi thiếu hụt tất cả các loại thị lực màu. Khả năng di truyền có thể ở mức độ nhẹ, trung bình hoặc nặng của rối loạn. Thiếu hụt khả năng phân biệt màu do di truyền thường ảnh hưởng đến cả hai mắt và mức độ nghiêm trọng không thay đổi trong suốt cuộc đời.
  • Bệnh tật. Một số tình trạng có thể gây thiếu hụt màu sắc là thiếu máu hồng cầu hình liềm, đái tháo đường, thoái hóa điểm vàng, bệnh Alzheimer, bệnh đa xơ cứng, bệnh tăng nhãn áp, bệnh Parkinson, nghiện rượu mạn tính và bệnh bạch cầu. Trong các bệnh, một bên mắt có thể bị ảnh hưởng nhiều hơn bên mắt còn lại, và tình trạng thiếu hụt khả năng nhận biết màu có thể thuyên giảm nếu bệnh được điều trị.
  • Một số loại thuốc. Một số loại thuốc có thể làm thay đổi khả năng nhận biết màu sắc, chẳng hạn như một số loại thuốc điều trị một số bệnh tự miễn, các vấn đề về tim, huyết áp cao, rối loạn cương dương, nhiễm trùng, rối loạn thần kinh và các vấn đề tâm lý.
  • Sự lão hóa. Khả năng nhìn màu sắc cũng giảm dần khi già đi.
  • Hóa chất. Tiếp xúc với một số chất hóa học chẳng hạn như carbon disulfide hoặc phân bón có thể gây mất khả năng nhận biết màu sắc màu sắc.

Chẩn đoán

Chẩn đoán thiếu khả năng phân biệt màu sắc được thực hiện tại các cơ sở y tế đặc biệt. Khi đó, bác sĩ có thể cho bạn xem những bức tranh được thiết kế đặc biệt, cấu tạo từ những chấm màu có các con số hoặc hình dạng khác màu ẩn bên trong. Nếu bạn gặp phải tình trạng này, bạn sẽ rất khó hoặc thậm chí là không thể nhìn thấy một số hình trong các bức tranh dấu chấm.

Điều trị

Thực tế, không có phương pháp điều trị tình trạng này, trừ khi nguyên nhân của nó đến từ một vấn đề sức khỏe hay việc bạn đang sử dụng một loại thuốc đặc biệt. Trong trường hợp có nguyên nhân cụ thể từ vấn đề nào đó, điều trị các vấn đề đó hay ngừng thuốc sẽ giúp mắt nhìn tốt trở lại.

Một số loại kính lọc màu có thể giúp nâng cao khả năng nhận ra màu sắc, bằng cách tăng độ tương phản giữa các màu bị nhầm lẫn. Tuy nhiên, những loại kính này không cải thiên khả năng nhìn ở tất cả các màu. Trong tương lai, liệu pháp thay thế gen có thể là một điều kỳ vọng để điều trị căn bệnh này.

Thay đổi lối sống và điều trị tại nhà

Việc gặp phải tình trạng thiếu hụt nhận biết màu sắc có thể gây ra nhiều vấn đề khó khăn trong cuộc sống, nhưng bạn có thể thực hiện theo một số mẹo dưới đây để giúp bản thân hạn chế tối đa những ảnh hưởng mà nó mang lại:

  • Ghi nhớ thứ tự các đồ vật, sự vật có màu. Bạn có thể ghih nhớ những chi tiết quan trọng với các màu đặc trưng theo cách nhớ thứ tự, chẳng hạn như nhớ thứ tự đèn giao thông.
  • Gắn nhãn màu cho các vật có thể kết hợp với nhau. Nhờ đó, việc phân biệt màu có thể dễ hơn cho quá trình phân loại đồ vật. Ví dụ cho quy trình này là việc bạn sắp quần áo theo các màu có thể phối cùng nhau trong cùng một ngăn tủ.
  • Dùng công nghệ. Có rất nhiều ứng dụng dành cho điện thoại hay các thiết bị kỹ thuật số giúp bạn xác định màu sắc chính xác hơn.
Tổng kết

Mù màu – hay thiếu khả năng phân biệt màu sắc là một tình trạng có thể xảy ra do di truyền hay do một bệnh lý tiềm ẩn hoặc đang sử dụng một loại thuốc nào đó. Mới nguyên nhân do di truyền, vẫn chưa có cách nào có thể điều trị được. Nếu là một nguyên nhân do bệnh lý hay sử dụng thuốc, việc điều trị khỏi hay ngừng thuốc sẽ giúp mắt hoạt động ổn định trở lại.

Khoa học đang ngày càng phát triển và hứa hẹn những biện pháp giúp cải thiện tình trạng này. Một số phương pháp hiện nay có thể giúp những người đang gặp phải như sử dụng kính lọc màu, các phương tiện kỹ thuật số hay các mẹo ghi nhớ, sắp xếp đồ đạc…

Tham khảo thêm thông tin tại: Những vấn đề thường gặp về mắt - Phần 1

 

Theo Tổng hợp từ Mayoclinic
Bình luận
Tin mới
  • 19/11/2026

    Bệnh khàn tiếng kéo dài ở giáo viên và cách phòng ngừa hiệu quả

    Khàn tiếng là vấn đề sức khỏe phổ biến ở giáo viên do đặc thù giảng dạy trong các lớp đông học sinh, phải nói liên tục nhiều tiết mỗi ngày với âm lượng lớn khiến dây thanh quản chịu nhiều áp lực. Theo thời gian, các tổn thương này tích tụ dần, dẫn đến tình trạng khàn tiếng cũng như viêm thanh quản. Nhằm hỗ trợ giáo viên bảo vệ giọng nói và duy trì chức năng phát âm bền vững, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ cơ chế bệnh, dấu hiệu nhận biết cùng những biện pháp phòng ngừa khàn tiếng.

  • 18/11/2026

    Đồ ăn công nghiệp: Bạn đang ăn nhiều đến mức nào?

    Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

  • 18/11/2026

    Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế

    Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.

  • 18/11/2026

    Bữa sáng ảnh hưởng thế nào đến trí nhớ và khả năng tập trung của trẻ?

    Sau một đêm ngủ, cơ thể trẻ đã trải qua nhiều giờ không được cung cấp năng lượng. Các nghiên cứu cho thấy việc ăn sáng có liên quan đến kết quả tốt hơn ở các bài kiểm tra trí nhớ và sự chú ý, đặc biệt ở những trẻ có tình trạng dinh dưỡng kém.

  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

Xem thêm