Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Giảm đau bụng bằng kỹ thuật diệt đám rối thân tạng

Kỹ thuật diệt đám rối tạng là kỹ thuật dùng để phá hủy đám rối tạng giúp điều trị đau bụng mạn tính, mức độ nhiều, không đáp ứng với điều trị nội khoa.

Kỹ thuật diệt đám rối thân tạng là gì?

Đám rối thân tạng (celiac plexus) còn được gọi là đám rối dương (solar plexus) là mạng lưới các dây thần kinh truyền cảm giác đau từ các tạng tầng trên ổ bụng: gan, tụy, đường mật, lách, thượng thận, thận, đoạn thấp thực quản, dạ dày, tá tràng, đại tràng ngang… tới các hạch thân tạng. Đám rối và hạch thân tạng nằm cạnh gốc động mạch thân tạng, mạc treo tràng trên, phía trước động mạch chủ bụng. Cảm giác đau từ các tạng, qua đám rối tạng, hạch tạng, hạch giao cảm tới tủy sống.

Bệnh nhân nào được chỉ định với kỹ thuật này?

Các bệnh nhân được chỉ định với kỹ thuật này: Các bệnh nhân đau bụng kéo dài nhiều ngày, mức độ nhiều, điều trị nội khoa không hiệu quả. Bệnh nhân dị ứng, có tác dụng phụ với morphin.

Đây là giải pháp hàng đầu cho các bệnh nhân đau do ung thư tụy, ung thư di căn vùng quanh đầu tụy - rốn gan từ dạ dày, đại tràng, thực quản, viêm tụy mạn… Được dùng để kiểm soát chứng nôn và buồn nôn ở bệnh nhân tổn thương ác tính ở tụy; kiểm soát chứng rối loạn nhu động sau cắt dây thần kinh phế vị.

Kỹ thuật này tuyệt đối không sử dụng với bệnh nhân bị rối loạn đông máu hoặc có nguy cơ chảy máu cao; hạ kali máu. Chống chỉ định tương đối với bệnh nhân phình, bóc tách hoặc xơ vữa thành mạch, huyết khối bám thành động mạch chủ bụng (với đường tiếp cận phía trước thì không có chống chỉ định); viêm khu trú vùng bụng có nguy cơ nhiễm khuẩn huyết; tắc ruột cơ học; nuốt nghẹn do nguyên nhân thực quản, giãn dạ dày do hẹp môn vị; khối lớn che lấp ranh giới vùng đám rối tạng.

Sơ đồ đám rối thân tạng và các tạng chi phối cảm giác.

Chú thích:

 A2: Chọc kim vào cạnh gốc động mạch thân tạng

A3: Bơm kiểm tra hỗn hợp thuốc cản quang và gây tê lan quan động mạch chủ bụng

A4: Bơm cồn tuyệt đối lan quanh động mạch chủ bụng

A5: Cồn tuyệt đối lan qua trụ có hoành trái

Những điều cần lưu ý khi thực hiện kỹ thuật

Trước khi thực hiện:

- Thăm khám lâm sàng, xác định mức độ đau dựa trên thang điểm VAS.

- Xét nghiệm đông máu: Không có rối loạn đông máu. Xét nghiệm sinh hóa không có giảm kali máu.

- Bệnh nhân được giải thích về tác dụng cũng như nguy cơ của kỹ thuật. Đây là kỹ thuật được thực hiện khá an toàn, tỉ lệ biến chứng rất thấp < 2%.

- Dừng thuốc giảm đau từ đêm hôm trước khi thực hiện kỹ thuật.

Trong quá trình thực hiện:

Bệnh nhân cần phối hợp thực hiện các yêu cầu của nhân viên y tế để tiến hành kỹ thuật

Tùy theo đường tiếp cận từ trước hay sau mà bệnh nhân nằm sấp hay nằm ngửa. Thông thường, tại Trung tâm Điện Quang (Bệnh viện Bạch Mai), kỹ thuật này được thực hiện dưới máy chụp cắt lớp vi tính trong khoảng thời gian 15 - 20 phút và đường chọc kim sẽ qua thành bụng trước nên bệnh nhân sẽ nằm ngửa, nhằm giảm khó chịu cho bệnh nhân khi nằm sấp (đặc biệt là những bệnh nhân ung thư khi nằm sấp kéo dài có thể phối hợp không tốt) và thường sử dụng một kim chọc.

Sau thực hiện kỹ thuật:

Sau khi thực hiện kỹ thuật, bệnh nhân được về phòng bệnh và theo dõi toàn trạng, các dấu hiệu sinh tồn trong vòng 24 giờ. Khi thấy có biểu hiện bất thường, cần báo ngay bác sĩ để được thăm khám lâm sàng, kiểm tra mạch, huyết áp. Siêu âm ổ bụng để kiểm tra có chảy máu ổ bụng hay không. Có một tỉ lệ nhỏ bệnh nhân bị tiêu chảy, hạ huyết áp thế đứng sau can thiệp do hủy vai trò thần kinh giao cảm. Điều trị là bù dịch và điện giải, sau vài ngày sẽ hết. Cũng có tỉ lệ rất nhỏ có biến chứng thần kinh như liệt, rối loạn cơ tròn do cồn làm tổn thương động mạch tủy trước.

Kỹ thuật có hiệu quả cao, hiệu quả giảm đau từ 70 - 90% tùy theo nghiên cứu. Bệnh nhân sau can thiệp không cần phải sử dụng morphin hoặc giảm liều morphin đáng kể. Tác dụng giảm đau kéo dài trong nhiều tháng vì cồn tuyệt đối có tác dụng hủy không hồi phục đám rối thân tạng.

Tham khảo thêm thông tin bài viết: Nguyên nhân gây đau bụng vào ban đêm.

TS. Lê Văn Khảng - PGS.TS. Vũ Đăng Lưu - Theo suckhoedoisong.vn
Bình luận
Tin mới
  • 17/11/2026

    Stress ảnh hưởng đến ham muốn tình dục như thế nào?

    Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài là một trong những nguyên nhân thường gặp gây giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ. Tác động này diễn ra đồng thời qua cơ chế nội tiết, thần kinh và hành vi, và có thể cải thiện nếu được nhận biết sớm và kiểm soát đúng cách.

  • 17/11/2026

    Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ cần đi khám phụ khoa sớm

    Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại nên thường trì hoãn việc khám phụ khoa cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Vậy những dấu hiệu nào cho thấy bạn nên đi khám sớm thay vì chờ đợi?

  • 16/11/2026

    Làm sao để giảm ho sau cảm cúm: Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

    Ho kéo dài sau khi đã khỏi các triệu chứng cấp tính của cảm cúm là tình trạng phổ biến, có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần sau khi hết sốt và nghẹt mũi.

  • 16/11/2026

    Dầu cá với bệnh viêm khớp

    Dầu cá từ lâu đã được sử dụng như một biện pháp hỗ trợ trong điều trị viêm khớp, và ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy những lợi ích tiềm năng của nó. Tác dụng này chủ yếu liên quan đến hàm lượng axit béo omega-3, vốn có khả năng điều hòa phản ứng viêm thông qua việc ức chế một số chất trung gian gây viêm trong cơ thể.

  • 15/11/2026

    Tình yêu tuổi học trò và hành trình bảo vệ sức khỏe giới tính cho con

    Tuổi học trò đánh dấu giai đoạn trẻ bắt đầu chớm nở những rung động đầu đời và dần định hình nhận thức về bản thân cùng các mối quan hệ xung quanh. Những biến đổi tâm sinh lý dồn dập vừa mang lại cảm giác háo hức, vừa khiến trẻ không khỏi lúng túng, bối rối. Nếu không có sự định hướng đúng đắn, trẻ rất dễ tiếp nhận thông tin lệch lạc và đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng đến bản thân. Để giúp cha mẹ trở thành người đồng hành đáng tin cậy, trang bị cho con kiến thức khoa học cùng kỹ năng tự bảo vệ, Viện Y học ứng dụng Việt Nam xin chia sẻ những góc nhìn chi tiết trong bài viết dưới đây.

  • 15/11/2026

    Vaccine cúm – Tầm quan trọng của tiêm chủng trong mùa đông

    Mùa đông là thời điểm virus cúm hoạt động mạnh, khiến số ca mắc tăng nhanh, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính. Tiêm vaccine cúm không chỉ giúp phòng bệnh hiệu quả mà còn giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong trong mùa dịch.

  • 14/11/2026

    Dấu hiệu rụng trứng và cách xác định ngày dễ thụ thai

    Rụng trứng là thời điểm noãn trưởng thành được phóng ra khỏi buồng trứng và có thể gặp tinh trùng để thụ tinh. Nhận biết đúng các dấu hiệu rụng trứng giúp các cặp vợ chồng xác định khoảng thời gian có khả năng thụ thai cao nhất trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

  • 14/11/2026

    Rhino Virus – Nguyên nhân gây cảm trong lúc giao mùa

    Đây là một nguyên nhân gây bệnh cảm lạnh và viêm hô hấp thường gặp ở vào thời tiết ẩm ướt, thời tiết đặc trưng trong lúc giao mùa đông sang xuân.

Xem thêm