Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Gây ảo giác: hướng điều trị các bệnh tâm thần trong tương lai

Thuốc gây ảo giác đã bị cấm hàng thập kỷ nay và chỉ được buôn bán bất hợp pháp như LSD, psilocybin (chiết xuất từ nấm thần kỳ), MDMA được biết đến với tên gọi là ecstacy thì nay đã được các nhà nghiên cứu tìm ra triển vọng trong điều trị các bệnh như trầm cảm, rối loạn trầm cảm hận chấn thương, và nghiện.

Các nhà nghiên cứu cũng đang tìm kiếm những thuốc hợp pháp nhưng dễ gây nghiện trên diện rộng như ketamine- một chất được sử dụng trong gây mê nhưng vẫn gây ra ảo giác. Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) mới đây đã đưa ra rằng những thuốc dựa trên Ketamin như esketamin có tác dụng nhanh chóng trong việc cải thiện các triệu chứng của bệnh trầm cảm.

Phần lớn các hợp chất này đều có sức ảnh hưởng mạnh mẽ lên hệ thần kinh trung ương nên rất khó có thể kiểm soát được tác dụng của các loại chất này, đặc biệt là khi dùng chúng ở ngoài cơ sở y tế, thậm chí có cả những cơ sở y tế không có người phụ trách chuyên môn về việc điều trị về các loại chất gây ảo giác cũng rất nguy hiểm.

Một vài nghiên cứu gần đây đã nghiên cứu về thuốc gây ảo giác:

Đầu tháng 12, FDA đã đưa ra những hướng đi đầu tiên trong kế hoạch thử nghiệm thuốc pha thứ III của điều trị MDMA trên những bệnh nhân rối loạn trầm cảm hậu chấn thương. Nghiên cứu được thực hiện bởi nhiều đơn vị phối hợp với nhau và đặt hi vọng thuốc sẽ có hiệu quả tốt cho các bệnh nhân tham gia thử nghiệm

Cũng vào tháng 12, nhóm nghiên cứu của trường Johns Hopkins đã đưa ra kết quả của thử nghiệm về psilocybin ở nhóm 51 bệnh nhân  ung thư có dấu hiệu trầm cảm và lo âu. Họ tìm ra việc dùng liều cao gấp 2-3 lần so với liều thông thường có thể giảm đáng kể các triệu chứng lâm sàng về tâm trạng chán nản và lo ây sau 6 tháng ở những bệnh nhân trên.

Nghiên cứu tại trường Imperial của Anh sử dụng máy quét kỹ thuật cao để bản đồ hóa vị trí và cách bộ não đáp ứng lại các ảnh hưởng của LSD. Vào tháng 3 vừa rồi họ đã báo cáo rằng ó mối liên quan giữa tác động của thuốc đến những thay đổi được đánh dấu  trong máu và mạng lưới thông tin của não bộ. Kết quả của nghiên cứu này đã đưa ra một cách nhìn mới về cách phản ứng của cơ thể khi chịu tác dụng của thuốc.

Năm 214, một nghiên cứu của Thụy Sỹ đã tìm ra việc sử dụng liều LSD thấp kết hợp với các liệu pháp điều  trị tâm thần khác có thẻ giảm thiểu lo lắng ỏ những bệnh nhân đang hấp hối.

Thái độ về các thuốc gây ảo giác đang dần thay đổi

Các nghiên cứu  mới gần đây đã khiến giới y học thay đổi thái độ về các loại thuốc gây ảo giác. Việc lạm dụng rộng rãi các loại thuốc giảm đau họ opioid kê đơn hiện nay được coi  là vấn đề y tế công cộng chứ không còn đơn thuần là vấn đề của an ninh. Mới đây một số bang của nước mỹ đã đưa ra chấp nhận việc sử dụng cần sa trong y tế cũng đã khiến việc sử dụng các chất kích thích thảo dược thành vẫn đề liên quan đến nhiều ngành hơn.

Thuốc gây ảo giác được sử dụng y tế sẽ khác với nhũng loại thuốc gây kích thích bất hợp pháp khác. Thay vì gây kích thích đến nhiều vùng của não bộ và ảnh hưởng đến hệ thống truyền tin của não bộ thì thuốc y tế chỉ tác dụng vào đúng đích của của y tế ( đó là sản sinh serotonin – một hóc môn liên quan đến tâm trạng, trí nhớ và giấc ngủ). Đó là lý do tại sao các nhà nghiên cứu y học cởi mở hơn với loại thuốc này. Họ đang cố gắng để tìm hiểu sự thay đổi lâu dài của não bộ với các loại thuốc này và làm thế nào để giúp bệnh nhân bị trầm cảm, lo âu và bị nghiện.

Ví dụ MDMA đang được thử nghiệm nhằm mục đích gây ra các hiệu ứng kích thích và tăng sư đồng cảm và cởi mở hơn khi dùng cho các bệnh nhân chấn thương tâm lý sau chiến tranh vốn dĩ bị ám ảnh liên tục về những kỷ niệm của chiến tranh để lại.  MDMA khiến các thụ thể sản sinh ra nhiều loại hóc môn như serotonin hoặc oxytocin- những hóc môn giảm stress và tăng độ tin tưởng. Nhưng không giống với  “ecstacy” hay  “Molly” được buôn bán bất hợp pháp, những chất này đã bị căt bớt đi một số thành phân như methamphetamine hoặc các các thuốc tác động đến tâm thần như ketamine và đến một nửa thành phần của thuốc không chứa  MDMA. Việc sử dụng thuốc cũng hết sức ngặt nghèo, bênh nhân chỉ được dung thuốc ở các cơ sở y tế có chuyên môn và phải tham gia các buổi trị liệu tâm lý, ngoài ra họ không được phép mang bất cứ thứ gì về nhà. Ảnh hưởng của thuốc từ 4-7 tiếng và đi kèm với những tác dụng phụ trên cơ, tăng huyết áp và lo lắng nên bệnh nhân  phải ở lại bệnh viên qua đêm khi dùng thuốc.

Nhưng không phải ai cũng đáp ứng tốt với các loại thuốc này. Thỉnh thoảng cũng có những người chịu tác dụng phụ như trầm cảm, lo âu nặng hơn, tăng huyết áp.

Rào cản nghiên cứu vẫn là các vấn đề pháp lý và việc con người có lạm dụng các chất gây ảo giác này. Do vậy trong tương lại người ta hy vọng có thể nới bớt những quy định vè pháp luật cũng như hoàn thiên các thủ tục pháp lý để có thể tiến xa hơn trong những nghiên cứu về các chất gây ảo giác này.

Bs.Đào Ngọc - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Webmd
Bình luận
Tin mới
  • 30/04/2026

    3 cách ăn quả lựu tốt nhất giúp chống lão hóa

    Quả lựu từ lâu được xem là thực phẩm hỗ trợ làm đẹp da nhờ giàu chất chống oxy hóa. Các hoạt chất này giúp bảo vệ tế bào, làm chậm lão hóa, nên lựu được ứng dụng rộng rãi trong mỹ phẩm và thực phẩm chức năng.

  • 30/04/2026

    Rối loạn tiêu hóa ở người cao tuổi

    Khi tuổi thọ trung bình ngày càng tăng, điều quan trọng cần phải chú trọng là những thay đổi của cơ thể khi quá trình lão hóa bắt đầu. Những thay đổi về đường tiêu hóa ở người cao tuổi rất là phổ biến, dẫn đến rối loạn tiêu hóa. Một số rối loạn tiêu hóa là do sinh lý, còn lại là do bệnh lý của người cao tuổi ảnh hưởng tới hệ tiêu hóa.

  • 29/04/2026

    Cách dùng rau mồng tơi chữa lành da mụn trứng cá

    Mồng tơi không chỉ là loại rau quen thuộc trong những bát canh giải nhiệt ngày hè mà còn là nguồn dưỡng chất tốt cho làn da. Với đặc tính mát, chứa nhiều chất nhầy và vitamin, mồng tơi từ lâu đã được sử dụng như một phương thuốc tự nhiên để hỗ trợ làm dịu làn da trứng cá.

  • 29/04/2026

    Dinh dưỡng hỗ trợ trí nhớ trong mùa thi

    Mùa thi cử luôn là giai đoạn căng thẳng, đòi hỏi sự nỗ lực bền bỉ và khả năng tập trung cao độ từ các sĩ tử. Trong bối cảnh áp lực học tập đè nặng, bộ não cơ quan điều khiển thầm lặng của mỗi người buộc phải hoạt động với cường độ liên tục. Để giúp các em vượt qua thử thách này với sự minh mẫn và hiệu suất tối ưu, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ thông tin về dinh dưỡng khoa học, cung cấp đủ dinh dưỡng để bảo vệ sức khỏe trí não lâu dài.

  • 29/04/2026

    8 thói quen hàng ngày có thể giúp bạn đi vệ sinh đều đặn hơn

    Mặc dù việc đi đại tiện đều đặn hỗ trợ sức khỏe hệ tiêu hóa và sức khỏe tổng thể, nhưng việc đi đại tiện theo một lịch trình đều đặn có thể là một thách thức. Tuy nhiên, việc tuân theo các thói quen giúp cải thiện độ đặc của phân, thiết lập thời gian đi vệ sinh đều đặn và thúc đẩy quá trình làm rỗng ruột có thể hỗ trợ việc đi đại tiện đều đặn hơn.

  • 28/04/2026

    Thời điểm 'vàng' uống nước dừa làm đẹp da

    Nước dừa từ lâu được biết đến là một loại nước giải khát tự nhiên tuyệt vời, nhưng ít ai biết rằng đây còn là một kho tàng dưỡng chất cho vẻ đẹp của làn da.

  • 28/04/2026

    Thời tiết nắng nóng ảnh hưởng thế nào tới sức khỏe con người?

    Nắng nóng không chỉ đơn thuần là một sự khó chịu khi ở ngoài trời – đó còn là một mối nguy hiểm sức khỏe nghiêm trọng. Trên thực tế, sốc nhiệt là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến thời tiết trên toàn thế giới. Khi biến đổi khí hậu khiến nhiệt độ tăng cao và các đợt nắng nóng xuất hiện thường xuyên hơn, số lượng người phải tiếp xúc với nhiệt độ cực cao đang tăng lên mỗi năm.

  • 27/04/2026

    3 bí quyết trị thâm và khôi phục sắc môi hồng tự nhiên

    Đôi môi hồng hào, tươi tắn không chỉ là biểu tượng của vẻ đẹp rạng rỡ mà còn phản ánh tình trạng sức khỏe tốt. Tuy nhiên, do tác động từ môi trường, thói quen sinh hoạt hoặc việc sử dụng mỹ phẩm không đảm bảo, nhiều người phải đối mặt với tình trạng môi thâm xỉn, khô ráp.

Xem thêm