Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Gây ảo giác: hướng điều trị các bệnh tâm thần trong tương lai

Thuốc gây ảo giác đã bị cấm hàng thập kỷ nay và chỉ được buôn bán bất hợp pháp như LSD, psilocybin (chiết xuất từ nấm thần kỳ), MDMA được biết đến với tên gọi là ecstacy thì nay đã được các nhà nghiên cứu tìm ra triển vọng trong điều trị các bệnh như trầm cảm, rối loạn trầm cảm hận chấn thương, và nghiện.

Các nhà nghiên cứu cũng đang tìm kiếm những thuốc hợp pháp nhưng dễ gây nghiện trên diện rộng như ketamine- một chất được sử dụng trong gây mê nhưng vẫn gây ra ảo giác. Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) mới đây đã đưa ra rằng những thuốc dựa trên Ketamin như esketamin có tác dụng nhanh chóng trong việc cải thiện các triệu chứng của bệnh trầm cảm.

Phần lớn các hợp chất này đều có sức ảnh hưởng mạnh mẽ lên hệ thần kinh trung ương nên rất khó có thể kiểm soát được tác dụng của các loại chất này, đặc biệt là khi dùng chúng ở ngoài cơ sở y tế, thậm chí có cả những cơ sở y tế không có người phụ trách chuyên môn về việc điều trị về các loại chất gây ảo giác cũng rất nguy hiểm.

Một vài nghiên cứu gần đây đã nghiên cứu về thuốc gây ảo giác:

Đầu tháng 12, FDA đã đưa ra những hướng đi đầu tiên trong kế hoạch thử nghiệm thuốc pha thứ III của điều trị MDMA trên những bệnh nhân rối loạn trầm cảm hậu chấn thương. Nghiên cứu được thực hiện bởi nhiều đơn vị phối hợp với nhau và đặt hi vọng thuốc sẽ có hiệu quả tốt cho các bệnh nhân tham gia thử nghiệm

Cũng vào tháng 12, nhóm nghiên cứu của trường Johns Hopkins đã đưa ra kết quả của thử nghiệm về psilocybin ở nhóm 51 bệnh nhân  ung thư có dấu hiệu trầm cảm và lo âu. Họ tìm ra việc dùng liều cao gấp 2-3 lần so với liều thông thường có thể giảm đáng kể các triệu chứng lâm sàng về tâm trạng chán nản và lo ây sau 6 tháng ở những bệnh nhân trên.

Nghiên cứu tại trường Imperial của Anh sử dụng máy quét kỹ thuật cao để bản đồ hóa vị trí và cách bộ não đáp ứng lại các ảnh hưởng của LSD. Vào tháng 3 vừa rồi họ đã báo cáo rằng ó mối liên quan giữa tác động của thuốc đến những thay đổi được đánh dấu  trong máu và mạng lưới thông tin của não bộ. Kết quả của nghiên cứu này đã đưa ra một cách nhìn mới về cách phản ứng của cơ thể khi chịu tác dụng của thuốc.

Năm 214, một nghiên cứu của Thụy Sỹ đã tìm ra việc sử dụng liều LSD thấp kết hợp với các liệu pháp điều  trị tâm thần khác có thẻ giảm thiểu lo lắng ỏ những bệnh nhân đang hấp hối.

Thái độ về các thuốc gây ảo giác đang dần thay đổi

Các nghiên cứu  mới gần đây đã khiến giới y học thay đổi thái độ về các loại thuốc gây ảo giác. Việc lạm dụng rộng rãi các loại thuốc giảm đau họ opioid kê đơn hiện nay được coi  là vấn đề y tế công cộng chứ không còn đơn thuần là vấn đề của an ninh. Mới đây một số bang của nước mỹ đã đưa ra chấp nhận việc sử dụng cần sa trong y tế cũng đã khiến việc sử dụng các chất kích thích thảo dược thành vẫn đề liên quan đến nhiều ngành hơn.

Thuốc gây ảo giác được sử dụng y tế sẽ khác với nhũng loại thuốc gây kích thích bất hợp pháp khác. Thay vì gây kích thích đến nhiều vùng của não bộ và ảnh hưởng đến hệ thống truyền tin của não bộ thì thuốc y tế chỉ tác dụng vào đúng đích của của y tế ( đó là sản sinh serotonin – một hóc môn liên quan đến tâm trạng, trí nhớ và giấc ngủ). Đó là lý do tại sao các nhà nghiên cứu y học cởi mở hơn với loại thuốc này. Họ đang cố gắng để tìm hiểu sự thay đổi lâu dài của não bộ với các loại thuốc này và làm thế nào để giúp bệnh nhân bị trầm cảm, lo âu và bị nghiện.

Ví dụ MDMA đang được thử nghiệm nhằm mục đích gây ra các hiệu ứng kích thích và tăng sư đồng cảm và cởi mở hơn khi dùng cho các bệnh nhân chấn thương tâm lý sau chiến tranh vốn dĩ bị ám ảnh liên tục về những kỷ niệm của chiến tranh để lại.  MDMA khiến các thụ thể sản sinh ra nhiều loại hóc môn như serotonin hoặc oxytocin- những hóc môn giảm stress và tăng độ tin tưởng. Nhưng không giống với  “ecstacy” hay  “Molly” được buôn bán bất hợp pháp, những chất này đã bị căt bớt đi một số thành phân như methamphetamine hoặc các các thuốc tác động đến tâm thần như ketamine và đến một nửa thành phần của thuốc không chứa  MDMA. Việc sử dụng thuốc cũng hết sức ngặt nghèo, bênh nhân chỉ được dung thuốc ở các cơ sở y tế có chuyên môn và phải tham gia các buổi trị liệu tâm lý, ngoài ra họ không được phép mang bất cứ thứ gì về nhà. Ảnh hưởng của thuốc từ 4-7 tiếng và đi kèm với những tác dụng phụ trên cơ, tăng huyết áp và lo lắng nên bệnh nhân  phải ở lại bệnh viên qua đêm khi dùng thuốc.

Nhưng không phải ai cũng đáp ứng tốt với các loại thuốc này. Thỉnh thoảng cũng có những người chịu tác dụng phụ như trầm cảm, lo âu nặng hơn, tăng huyết áp.

Rào cản nghiên cứu vẫn là các vấn đề pháp lý và việc con người có lạm dụng các chất gây ảo giác này. Do vậy trong tương lại người ta hy vọng có thể nới bớt những quy định vè pháp luật cũng như hoàn thiên các thủ tục pháp lý để có thể tiến xa hơn trong những nghiên cứu về các chất gây ảo giác này.

Bs.Đào Ngọc - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Webmd
Bình luận
Tin mới
  • 23/07/2026

    Cách phục hồi hệ tiêu hóa cho trẻ sau sử dụng kháng sinh

    Có một kịch bản quá quen thuộc tại các gia đình Việt Nam: Con chớm ho, sốt, viêm họng… đi khám hoặc tự mua thuốc uống một đợt kháng sinh 5-7 ngày. Con hết sốt, cắt ho, cha mẹ thở phào nhẹ nhõm, nghĩ rằng "cuộc chiến" đã kết thúc.

  • 23/07/2026

    Sốc nhiệt mùa nắng nóng: Nhận biết dấu hiệu và xử trí khẩn cấp đúng cách

    Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu y tế nguy hiểm xảy ra khi nhiệt độ cơ thể tăng vọt vượt ngưỡng an toàn, có thể gây tổn thương não và các cơ quan nội tạng, thậm chí tử vong nếu không được xử lý ngay lập tức. Trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm tại Việt Nam, hiểu biết về sốc nhiệt có thể cứu sống một người.

  • 22/07/2026

    Mùa hè uống gì tốt nhất?

    Vào mùa hè, nhu cầu bổ sung nước và dưỡng chất của cơ thể tăng cao. Bên cạnh nước lọc, một số đồ uống giúp cung cấp vitamin, chất chống oxy hóa, hỗ trợ tiêu hóa và góp phần duy trì sức khỏe nếu sử dụng hợp lý.

  • 22/07/2026

    Tại sao người Nhật có sức khỏe tốt?

    Nhật Bản không chỉ giữ kỷ lục về tuổi thọ, mà tỷ lệ béo phì, thừa cân ở Nhật Bản cũng luôn được duy trì ở mức thấp nhất trên thế giới (3%). Hãy cùng Viện Y học ứng dụng Việt Nam tìm hiểu bí quyết sức khỏe của người Nhật.

  • 21/07/2026

    Uống nước lá đinh lăng, lạc tiên có tác dụng gì?

    Nước lá đinh lăng, lạc tiên là sự kết hợp giữa hai loại thảo dược phổ biến trong y học cổ truyền Việt Nam, bao gồm lá đinh lăng và lạc tiên. Cả hai loại thảo dược này đều có nhiều công dụng cho sức khỏe.

  • 21/07/2026

    Sai lầm thường gặp của cha mẹ khiến trẻ “bỏ lỡ” tăng trưởng mùa hè

    Mùa hè chính là "giai đoạn vàng" để trẻ bứt phá chiều cao nhờ quỹ thời gian thoải mái, giúp dễ dàng thiết lập các thói quen tốt.

  • 20/07/2026

    Phụ nữ mang thai có nên ăn gạo lứt?

    Tỷ lệ rối loạn đường huyết và đái tháo đường thai kỳ ở Việt Nam tăng lên, khiến nhiều phụ nữ mang thai lo lắng. Vì vậy, nhiều mẹ bầu lựa chọn gạo lứt thay thế gạo trắng trong bữa ăn. Điều này có thực sự tốt cho thai kỳ?

  • 20/07/2026

    Những dấu hiệu trẻ mắc bệnh tay chân miệng nặng mà bố mẹ không nên bỏ qua

    Bệnh tay, chân, miệng có thể gặp ở bất cứ trẻ nào với những triệu chứng phổ biến như sốt nhẹ, loét miệng, phát ban trên da và hoàn toàn có thể tự chăm sóc ở nhà. Tuy nhiên, bệnh tay chân miệng có thể trở nặng nhanh chóng và gây nguy hiểm cho trẻ. Có một số dấu hiệu mà bố mẹ cần chú ý để biết trẻ đang trở nặng và cần chăm sóc y tế ngay. Cùng tìm hiểu qua bài viết sau đây!

Xem thêm