Dự phòng viêm tụy và suy tụy ngoại tiết

Bạn có thể vẫn sống tốt nếu thiếu đi một vài thứ, nhưng tụy là cơ quan mà bạn không thể sống nếu không có tụy được. Tụy là cơ quan nằm sâu trong bụng, nằm phía dưới dạ này và rúc vào gan, lách và túi mật. Tụy  chịu trách nhiệm sản xuất ra rất nhiều loại enzyme cần thiết để tiêu hóa thức ăn. Tụy cũng sản xuất ra insulin – loại hormone cần để giữ lượng đường huyết ở mức ổn định. Do vậy, tụy là một cơ quan rất quan trọng và bạn nên chú ý chăm sóc sức khỏe của tụy.

Mỗi năm, tại Mỹ, có hơn 200.000 người bị viêm tụy cấp – một tình trạng viêm và gây đau đớn tại tụy. Nếu không được điều trị, tình trạng viêm tụy có thể sẽ diễn biến xấu và có thể đe dọa tính mạng trong một số trường hợp nghiêm trọng. Tuy nhiên, may mắn là có rất nhiều cách bạn có thể thực hiện để làm giảm nguy cơ bị viêm tụy và các vấn đề khác liên quan đến tụy như suy tụy ngoại tiết.. Tuy nhiên, trước tiên, bạn cần hiểu viêm tụy là gì, nguyên nhân nào gây viêm tụy và viêm tụy có liên quan đến suy tụy ngoại tiết như thế nào.

Viêm tụy

Viêm tụy xảy ra khi tụy bị viêm và các các enzyme tiêu hóa vốn chỉ được hoạt hóa trong ruột non nay bắt đầu tự “tiêu hóa” tụy. Viêm tụy có thể sẽ rất đau đớn và gây ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa, khiến thức ăn không thể được hấp thu được, dẫn đến buồn nôn, nôn mửa, chướng bụng, sốt và tiêu chảy. Hậu quả là bạn có thể sẽ bị suy dinh dưỡng và bị sụt cân.

Viêm tụy có thể chỉ là mãn tính, tức là bệnh có thể xảy ra một cách đột ngột. Trong đa số các trường hợp, viêm tụy cấp có thể sẽ biến mất trong vài ngày bằng việc thay đổi chế độ ăn. Điều trị viêm tụy bao gồm bù dịch, sử dụng kháng sinh và thuốc giảm đau.

Tình trạng viêm tụy diễn biến nặng dần theo thời gian có thể được coi là viêm tụy mạn tính. Viêm tụy kéo dài hoặc mạn tính có thể gây tổn thương tụy và gây ra các vấn đề khác, ví dụ  như suy tụy ngoại tiết. Suy tụy ngoại tiết sẽ phát triển nếu tụy không đủ khả năng sản xuất ra đủ enzyme tiêu hóa cần thiết.

Nguyên nhân viêm tụy

Khi tụy bất ngời bị viêm, có 2 nguyên nhân phổ biến là sỏi mật và tiêu thụ rượu mãn tính. Sỏi mật có thể dẫn đén viêm tụy cấp nếu viên sỏi rời túi mật và di chuyển hoặc bị tắc lại trong ống dẫn mật - ốn nối gan, mật và tụy với ruột non.

Tiêu thụ quá nhiều rượu là một nguyên nhân khác dẫn đến viêm tụy cấp. Tình trạng này có thể sẽ phát triẻn trong vòng vài giờ cho đến khoảng 2 ngày sau khi uống một lượng lớn rượu.

Các nguyên nhân khác có thể gây viêm tụy cấp bao gồm:

• Mỡ máu cao
• Canxi máu cao
• Tổn thương vùng bụng gây tổn thương tụy
• Bất thường về hormone
• Sử dụng một số loại thuốc, ví dụ như steroid và estrogen
• Nhiễm virus
• Bất thường về di truyền liên quan đến tụy

Các nghiên cứu đã chứng minh rằng, uống nhiều rượu trong nhiều năm là một yếu tố nguy cơ chính của bệnh viêm tụy mạn. Một nghiên cứu năm 2012 xuất bản trên tạp chí Nature Genetics  còn cho thấy có thể có mối liên quan về mặt gen giữa việc tiêu thụ rượu và bệnh viêm tụy mạn tính.

Dự phòng viêm tụy

Có rất nhiều cách bạn có thể bảo vệ tụy của bạn và giảm nguy cơ bị viêm tụy cũng như các vấn đề sức khỏe khác liên quan đến suy tụy ngoại tiết.

Hạn chế tiêu thụ đồ uống có cồn: Bằng việc uống ít hơn hoặc tốt nhất là không nên uống rượu, bạn sẽ có thể bảo vệ tụy của bạn khỏi các ảnh hưởng độc hại của rượu và làm giảm nguy cơ viêm tụy. Một vài nghiên cứu, bao gồm một nghiên cứu rất lớn tại Đan Mạch trên 17.905 người chỉ ra rằng, tiêu thụ rượu với lượng lớn có liên quan đến việc tăng nguy cơ viêm tụy ở cả nam giới và nữ giới.

Thực hiện chế độ ăn ít chất béo

Sỏi mật – nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy tụy cấp, có thể phát triển nếu có quá nhiều cholesterol tích tụ trong ống mật. Để làm giảm nguy cơ bị sỏi mật, bạn nên thực hiện chế độ ăn ít chất béo, ăn nhiều ngũ cốc nguyên hạt và trái cây, rau xanh. Để giúp dự phòng viêm tụy, bạn nên đặc biệt tránh ăn một số loại thực phẩm giàu chất béo hoặc thực phẩm chiên rán, cũng như các sản phẩm từ sữa nguyên kem. Lượng triglyceride trong máu cao cũng có thể làm tăng nguy cơ bị viêm tụy cấp của bạn. Bạn cũng nên hạn chế tiêu thụ các loại thực phẩm giàu đường đơn như các loại kẹo ngon và các loại đồ uống nhiều calo vì đây là các loại thực phẩm làm tăng lượng triglyceride của bạn.

Thường xuyên luyện tập và giảm cân

Những người thừa cân sẽ dễ bị sỏi mật hơn, và do vậy có nguy cơ bị viêm tụy cấp cao hơn. Giảm cân dần dần và duy trì cân nặng khỏe mạnh bằng việc thực hiện chế độ dinh dưỡng cân đối , thường xuyên luyện tập thể thao có thể giúp dự phòng sỏi mật hình thành.

Không nên tin vào các chế độ giảm ăn thần kỳ

Việc giảm cân nên được thực hiện một cách từ từ. Khi bạn thực hiện các chế độ giảm cân thần kỳ như quảng cáo, bạn sẽ giảm cân quá nhanh và gan sẽ phản ứng lại bằng việc sản xuất ra quá nhiều cholesterol, và làm tăng nguy cơ sỏi mật của bạn.

Không hút thuốc lá

Các nghiên cứu đã chứng minh được rằng, hút thuốc lá có liên quan đến bệnh viêm tụy cấp. Các nhà nghiên cứu tại Thụy Điển đã theo dõi 84.667 nam giới và nữ giới khỏe mạnh trong đột uổi từ 46-84 tuổi để xem ảnh hưởng của việc hút thuốc lên bệnh viêm tụy cấp. Nghiên cứu đã được xuất bản trên tạp chí Gut đã cho thấy rằng, những người hút thuốc với lượng tương đương 1 bao/ngày trong vòng 20 năm có nguy cơ bị viêm tụy không liên quan đến sỏi mật cao gấp đôi so với những người không hút thuốc. Cai thuốc lá sẽ giúp làm giảm nguy cơ bị viêm tụy cấp xuống tương đương với những người không hút thuốc.

Viêm tụy có thể là một bệnh nghiêm trọng và nếu không được điều trị, bệnh có thể tiến triển thành suy tụy ngoại tiết. Nếu bạn có nguy cơ bị viêm tụy hoặc đã từng bị viêm tụy trước đây thì bạn nên thay đổi lối sống của mình để dự phòng bệnh viêm tụy không xảy ra trong tương lai.