Dị ứng cao su là gì?

Cao su là một loại nhựa màu trắng đục được sinh ra từ các loại cây, trong đó có cây cao su nhiệt đới. Cao su là hỗn hợp của nước, đường và protein. Thực vật thường tiết ra hỗn hợp này sau khi bị thương và cao su có tác dụng che phủ để tránh côn trùng gây hại cho cây.

Cao su tự nhiên thường có màu trắng nhưng cũng có thể có màu đỏ, màu da cam và màu vàng. Trong nhiều sản phẩm, cao su được tổng hợp thay vì được lấy từ các nguồn tự nhiên.

Mặc dù găng tay cao su là nguyên nhân chính gây ra phản ứng dị ứng cao su, nhưng thành phần cao su cũng có thể được sử dụng trong nhiều sản phẩm khác như bao cao su hoặc các thiết bị y tế khác. Cao su được sử dụng trong hơn 40.000 sản phẩm với nhiều mục đích sử dụng khác nhau.

Nguyên nhân gây ra dị ứng cao su

Theo thống kê của bộ Lao động Hoa Kỳ, 8-12% nhân viên y tế được cho là bị dị ứng cao su. Tuy nhiên, tình trạng bị dị ứng cao su ít hơn 1% dân số nói chung.

Hệ miễn dịch của những người bị dị ứng xác định cao su là một tác nhân gây bệnh. Khi cao su xâm nhập vào cơ thể, hệ miễn dịch sẽ tạo ra các kháng thể để loại bỏ cao su. Với lần tiếp theo cơ thể tiếp xúc với cao su, các kháng thể sẽ phát hiện và báo hiệu cho hệ miễn dịch giải phóng các hóa chất gây viêm, như histamine.

Một số người nhạy cảm tiếp xúc với cao su càng nhiều thì khả năng đáp ứng miễn dịch của họ càng lớn-đây gọi là hiện tượng mẫn cảm. Trong quá trình sản xuất, thành phần cao su thường bị giảm xuống. Đôi khi, sản phẩm không được loại bỏ kỹ càng. Kết quả là có nhiều cao su “tự do” hơn trên bề mặt. Loại cao su “tự do” này là nguyên nhân gây ra một tỷ lệ đáng kể các trường hợp dị ứng với cao su.

Cao su tự do dễ dàng dính vào bột thường được sử dụng trong găng tay phẫu thuật. Trong quá trình sử dụng, khi đeo vào hoặc tháo ra các loại bột này có thể sẽ bay vào trong không khí. Hít phải cao su có thể là một vấn đề dị ứng nghiêm trọng.

Đọc thêm bài viết: Sự khác nhau giữa không dung nạp lactose và dị ứng sữa

Các loại dị ứng

Quá mẫn với cao su (type 1)

Đây là tình trạng dị ứng nguy hiểm và hiếm khi xảy ra do phản ứng nghiêm trọng đột ngột có thể đe dọa tính mạng. Một số người bị quá mẫn với cao su type 1 cũng có thể phản ứng tương tự như với vết ong đốt.

Các triệu chứng của quá mẫn cao su bao gồm:

• Viêm mũi
• Viêm kết mạc
• Kích thích
• Ngứa dữ dội
• Chuột rút
• Các vấn đề về dạ dày-ruột

Các triệu chứng có thể tiến triển thành: Nhịp tim nhanh, run rẩy, đau ngực, thở khó, hạ huyết áp

Những người bị dị ứng nghiêm trọng với cao su có thể phản ứng với quần áo, giày dép và những sản phẩm khác có chứa cao su tự nhiên (dây chun, găng tay cao su, bao cao su, núm vú giả, núm vú của bình sữa trẻ em, bóng bay, ô tô).

Những người mắc loại dị ứng này rất nhạy cảm – phản ứng type 1 có thể được kích hoạt khi tiếp xúc với các hạt trong không khí do nổ bóng bay. Điều này có thể xảy ra ngay cả khi người đó không có mặt trong khi bóng bay đang được bơm căng.

Viêm da tiếp xúc do dị ứng

Các dấu hiệu và triệu chứng trên da: bong vảy, nóng rát, phồng rộp, chảy dịch. Nguyên nhân gây viêm da tiếp xúc dị ứng là do các chất phụ gia và hóa chất được sử dụng để xử lý cao su. Ngày nay, có những xét nghiệm xác định (những) hóa chất mà gây dị ứng. Ngay khi phát hiện ra, họ có thể tránh các sản phẩm được xử lý bằng hóa chất đó.

Viêm da dị ứng tiếp xúc do kích ứng

Đây là loại phản ứng phổ biến nhất và cũng nhẹ nhất. Tình trạng này gây ra các vùng da khô, ngứa, khó chịu. Các vết bỏng và vảy trên da thường nằm trên bàn tay của bệnh nhân.

Da bị kích ứng sau khi sử dụng găng tay, rửa tay thường xuyên, lau khô không hoàn toàn và tiếp xúc với chất khử trùng tay, cũng như chất bột talc có trong găng tay.

Ai có nguy cơ bị dị ứng cao su

Một số người sẽ bị dị ứng với cao su thông qua di truyền. Tuy nhiên, việc tiếp xúc nhiều lần với cao su cũng có thể gây ra dị ứng. Những người có nguy cơ gia tăng bao gồm:

• Nhân viên y tế
• Những người đã thực hiện phẫu thuật nhiều lần, đặc biệt là khi còn bé
• Những người bị khiếm khuyết trong các tế bào tủy xương
• Bệnh nhân đặt ống thông tiểu thường xuyên
• Bệnh nhân phẫu thuật cột sống
• Người bị bệnh chàm da
• Người bị ảnh hưởng bởi bệnh hen suyễn
• Nhân viên phân phối hoặc vận chuyển các sản phẩm cao su
• Công nhân ngành cao su
• Những người làm việc trong nhà máy sản xuất lốp ô tô
• Người sử dụng bao cao su

Ngoài ra, những người bị dị ứng cũng có nguy cơ dị ứng cao su cao hơn, đặc biệt là những người dị ứng với một số loại thực phẩm như xoài, kiwi, bơ, dứa, chuối, hạt dẻ, dâu tây và chanh leo.

Cao su có ở đâu

Một số sản phẩm có thể chứa cao su gồm:

• Băng cá nhân
• Bóng bay
• Núm vú giả
• Bao cao su
• Ông thông
• Các dụng cụ nha khoa, ví dụ như cao su chỉnh nha
• Cục tẩy
• Găng tay cao su
• Mũ bảo hiểm
• Ống tĩnh mạch
• Dây chun trong quần và đồ lót
• Dây chun buộc tóc
• Xi măng cao su
• Thảm chùi chân
• Giày
• Các loại quần áo, găng tay phẫu thuật
• Đồ chơi trẻ em…

Phản ứng chéo của cao su là gì

Một số người bị dị ứng với cao su cũng có thể bị dị ứng với một số loại thực phẩm – đây có thể gọi là phản ứng chéo. Nói tóm lại, hệ thống miễn dịch của cơ thể phản ứng với một loại thực phẩm, tạo ra các triệu chứng dị ứng giống như khi tiếp xúc với cao su.

Đọc thêm bài viết: Bác sỹ VIAM Clinic hướng dẫn chọn sữa công thức cho trẻ bị dị ứng đạm sữa

Phản ứng chéo không giống nhau ở mọi người, mặc dù một số người phản ứng với tất cả các loại thực phẩm được biết đến là gây ra phản ứng chéo, nhưng những người khác thì không. Vì vậy, nếu ai đó bị dị ứng với bất kỳ loại thực phẩm nào được liệt kê dưới đây, họ cũng có thể bị dị ứng với cao su:

• Một số loại trái cây: dâu tây, dứa, lê, anh đào, chanh dây, đu đủ, dưa, nho, quả sung, quả mận, quả đào, kiwi, chuối và táo
• Rau: Cà chua, bơ, cần tây, cà rốt và khoai tây sống
• Một số loại hạt: hạt phỉ và hạt dẻ
• Một số loại ngũ cốc: lúa mì và lúa mạch đen.

Chẩn đoán dị ứng cao su

Để chẩn đoán dị ứng cao su các bác sĩ có thể đánh giá tình trạng thông qua các xét nghiệm dị ứng. Tuy nhiên, cần thận trọng khi thực hiện các xét nghiệm này vì người bệnh có thể phản ứng mạnh với tác nhân gây dị ứng. Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể yêu cầu xét nghiệm máu để đánh giá tình trạng bệnh.

Điều trị dị ứng cao su

Hiện tại không có phương pháp điều trị cho người bị dị ứng với cao su. Phương pháp điều trị hiện nay tập trung vào điều trị các triệu chứng và phản ứng dị ứng được điều trị bằng thuốc như thuốc kháng histamine, adrenaline và steroid.

Cách hiệu quả nhất để điều trị loại dị ứng này là tránh các sản phẩm có chứa cao su. Bệnh nhân nên học cách xác định và tránh xa các sản phẩm có thể chứa cao su. Có những chất khác có thể được sử dụng để thay thế cao su, chẳng hạn như polyme (nitrile, SBR, Butyl, Vitron) và chất đàn hồi tổng hợp, chẳng hạn như elastane hoặc neoprene. Tuy nhiên, các nhà sản xuất các sản phẩm có chứa cao su không bắt buộc phải ghi trên nhãn của họ những hóa chất nào đã được sử dụng trong quá trình sản xuất. Các sản phẩm làm từ cao su tự nhiên có chứa các nhũ tương khác dường như có khả năng gây mẫn cảm rất thấp.

Trong một số trường hợp, độ nhạy cảm của bệnh nhân tăng cao đến mức việc thay thế các sản phẩm có chứa cao su bằng các sản phẩm không chứa cao su vẫn có thể gây ra phản ứng. Điều này là do những sản phẩm không có cao su được sản xuất trong cùng một cơ sở với các sản phẩm có chứa cao su và vẫn còn dấu vết của cao su. Những trường hợp đó có thể so sánh với những người bị dị ứng thực phẩm (ví dụ như đậu phộng) không thể tiêu thụ các sản phẩm khác được sản xuất trong cùng một nhà máy.

Một số sản phẩm được nhà sản xuất dán nhãn “cao su an toàn”. Điều này cho thấy tỷ lệ cao su tự nhiên thấp hơn. Tuy nhiên, chúng vẫn có thể gây dị ứng cao su. Bệnh nhân nên tìm hiểu về những thông tin có trên nhãn như vậy.