Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Bệnh viêm VA ở trẻ em - Dấu hiệu, các biến chứng và mức độ bệnh cần nạo VA

Bệnh viêm VA rất dễ tái đi tái lại khi thời tiết thay đổi khiến trẻ luôn mệt mỏi, khó thở, bỏ bú, biếng ăn, quấy khóc… và có thể dẫn tới những biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị đúng cách.

Viêm VA là bệnh lý đường hô hấp thường gặp ở trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi và trẻ có bệnh lý viêm đường hô hấp trên.

Thông tin chia sẻ uy tín, chuẩn xác của TS. BS. Phạm Thị Bích Thủy - Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ về căn bệnh này ở trẻ.

1. VA là gì?

VA là khối bạch huyết nằm ở vòm mũi họng phía trên của lưỡi gà và cửa mũi sau. Bằng mắt thường và các dụng cụ thông thường như đèn pin hay nhìn phía ngoài sẽ không thấy được tổ chức VA. VA chỉ được nhìn thấy khi nội soi qua optic hoặc nội soi ống mềm hoặc qua gương đặc biệt.

VA được hình thành từ khi mang thai phát triển tiếp tục khi chào đời. VA phát triển nhanh trong giai đoạn trẻ 1 đến 2 tuổi, hoàn thiện đầy đủ rồi teo đi khi trẻ khoảng 5 tuổi. Tuy nhiên có những trẻ 15 tuổi vẫn có thể soi thấy VA do tổ chức VA phát triển quá phát và không tự teo đi.

VA có vai trò như một chú lính giúp bảo vệ cơ thể khi có vi khuẩn hoặc virus xâm nhập vào cơ thể theo con đường mũi họng. VA cũng là nơi sản sinh ra IgG là một Globulin miễn dịch cần thiết trong cơ thể. Tuy nhiên, khi VA bị nhiễm vi khuẩn hoặc virus tái đi tái lại nhiều lần, không được điều trị đúng cách thì nó lại là một ổ vi khuẩn gây bệnh cho trẻ.

2. Nguyên nhân gây viêm VA ở trẻ

Tuy có vai trò bảo vệ như vậy, nhưng khi VA bị nhiễm vi khuẩn hoặc virus tái đi tái lại nhiều lần, không được điều trị đúng cách thì VA lại là một ổ vi khuẩn gây bệnh làm cho trẻ hay bị viêm đường hô hấp dẫn tới những biến chứng nguy hiểm như viêm mũi xoang, viêm tai giữa, viêm khí phế quản... gây nguy hiểm cho sức khỏe của trẻ.

Nguyên nhân gây viêm VA là do tiếp xúc với vi khuẩn, virus.

- Vi khuẩn và virus khi xâm nhập vào cơ thể sẽ qua đường mũi gây viêm VA. Khi cơ thể yếu làm cho sức đề kháng yếu đi, bạch cầu cùng hệ thống miễn dịch không đủ sức chống chọi lại với vi khuẩn hoặc virus tạo điều kiện cho chúng tiếp tục sinh sôi nảy nở và gây bệnh.

- Ở một số trẻ bị suy giảm miễn dịch, suy dinh dưỡng, béo phì là những yếu tố cơ địa khiến VA dễ bị viêm hơn các trẻ bình thường khác.

- Các virus đường hô hấp là nguyên nhân chính gây viêm VA ở trẻ em. Vi khuẩn có thể gặp nhưng hiếm hơn hoặc là do bội nhiễm sau khi bị viêm VA do virus.

Hình ảnh viêm VA ở trẻ.

3. Triệu chứng viêm VA ở trẻ

Các triệu chứng thường gặp trong viêm VA cấp ở trẻ là:

- Sốt cao, có khi trên 39 hoặc 40 độ.

- Mệt mỏi kèm chảy mũi, ngạt mũi. Lúc đầu mũi trong về sau mũi đặc vàng hôi.

- Ho, lúc đầu ho vài tiếng do nước mũi chảy xuống họng. Về sau ho liên tục do biến chứng viêm họng.

- Trẻ có thể xuất hiện khó thở, ngủ ngáy, bỏ bú hoặc bú không liên tục do ngạt mũi.

- Khi nội soi hoặc nội soi ống mềm VA thấy tổ chức VA viêm đỏ đọng mủ.

Triệu chứng viêm VA mạn tính:

Viêm VA mạn tính là hiện tượng xơ hóa hoặc quá phát tổ chức VA do viêm VA cấp tái phát nhiều lần điều trị không triệt để.

Các triệu chứng hay gặp trong viêm VA mạn tính là:

- Trẻ thường không sốt.

- Hay chảy mũi ngạt mũi, ngủ ngáy kéo dài. Nghẹt mũi trong viêm VA mạn tính thường nghẹt cả ngày lẫn đêm, làm cho trẻ khó thở, vì vậy trẻ thường thở bằng miệng kèm theo ngủ ngáy to và thỉnh thoảng có cơn ngừng thở khi ngủ.

- Tinh thần trẻ mệt mỏi, không tập trung.

- Trẻ kém phát triển, kém nhanh nhẹn, tư duy chậm chạp hơn so với trẻ cùng lứa do hiện tượng thiếu oxy não kéo dài.

- Khám nội soi ống cứng hoặc nội soi ống mềm có thể thấy tổ chức VA sùi như hình quả dâu to quá phát.

- Có thể gặp trẻ có bộ mặt VA. Do trẻ thường xuyên thở bằng miệng sẽ làm cho biến dạng một số bộ phận làm cho bộ mặt của trẻ thay đổi như răng bị vẩu, hàm trên vẩu, hàm dưới hẹp, luôn hở miệng, mũi tẹt, trán dô, vẻ mặt kém nhanh nhẹn...

Các biểu hiện viêm VA.

4. Biến chứng do viêm VA

Những biến chứng hay gặp trong viêm VA là: viêm tai giữa, viêm mũi xoang, viêm họng, viêm thanh khí phế quản. Đây là những biến chứng hay gặp do các cơ quan lân cận của VA bị viêm gây nên.

- Viêm tai giữa: Do VA nằm ở vòm mũi họng nên khi VA viêm thì vi khuẩn theo vòi nhĩ lên tai giữa gây viêm tai giữa cấp. Biểu hiện là: trẻ chảy mũi, ngạt mũi, sau đó kêu đau chói ở 1 bên hoặc cả 2 bên tai. Đây là dấu hiệu quan trọng nhận biết viêm VA đã biến chứng viêm tai giữa cấp. Khám nội soi tai mũi họng thấy màng nhĩ sung huyết đỏ rực, mũi ứ đọng nhiều dịch hoặc mủ vàng, xanh.

Quá trình viêm VA nhiều làm cho VA quá phát gây tắc vòi nhĩ làm mất cân bằng áp lực giữa tai giữa và bên ngoài gây nên ứ dịch trong tai giữa. Trẻ chảy mũi, ngạt mũi sau đó thấy ù tai, nghễnh ngãng, sức nghe giảm đường khí thính lực đồ nghe kém kiểu dẫn truyền. Thường trẻ không kêu đau tai mà chỉ ù tai. Đôi khi trẻ không để ý tới nên bệnh có thể khó phát hiện hơn khiến bố mẹ lầm tưởng con chỉ bị viêm mũi họng thông thường. Khám nội soi tai mũi họng thấy màng nhĩ ứ dịch 1 bên hoặc 2 bên. Sức nghe giảm gây ảnh hưởng đến học tập và sinh hoạt, giao tiếp của trẻ.

- Viêm mũi xoang: Viêm VA gây viêm mũi xoang cấp hoặc mạn tính ở trẻ. Nhiều bố mẹ lầm tưởng trẻ em không có viêm xoang. Tuy nhiên đây là quan điểm sai lầm vì xoang sàng có từ trong bào thai. VA to làm bít tắc dẫn lưu từ xoang chảy ra hốc mũi gây viêm xoang. Ngoài ra, những viêm nhiễm phù nề niêm mạc mũi khi VA viêm gây ứ mủ ở hốc mũi cũng gây viêm xoang ở trẻ em.

- Viêm thanh khí phế quản: Viêm VA gây biến chứng viêm thanh khí phế quản do mủ từ VA ở vòm mũi họng là vị trí trên cao của đường hô hấp chảy xuống phía dưới gây nên làm trẻ ho, sốt, khó thở, khàn tiếng, hay khạc đờm. Nếu không được điều trị sẽ dẫn đến viêm phổi rất nguy hiểm.

- Rối loạn tiêu hóa: Rối loạn tiêu hóa cũng là biến chứng hay gặp trong viêm VA do mủ chảy từ vòm mũi họng VA viêm mủ xuống họng làm trẻ nuốt dẫn đến những rối loạn tiêu hóa như hay nôn trớ, đau bụng, ỉa chảy.

- Dị dạng sọ mặt: Do VA quá phát lâu ngày làm tắc nghẽn đường thở khiến trẻ thường xuyên phải há miệng thở cùng với việc thiếu oxy lâu ngày dẫn đến hậu quả xương hàm trên không phát triển, xương hàm dưới bị đẩy ra trước, lưỡi tụt ra sau, vẻ mặt ngờ nghệch, gọi là bộ mặt VA.

- Ngủ ngáy và ngừng thở khi ngủ: Đây cũng là biến chứng nguy hiểm do VA quá phát gây ra.

- Những biến chứng đặc biệt nguy hiểm: Những biến chứng đặc biệt nguy hiểm của viêm VA là viêm do liên cầu, gây tổn hại tim, thận, khớp.

- Ảnh hưởng về thể chất và trí tuệ : VA mạn tính ảnh hưởng đến thể chất và trí tuệ của trẻ. Trẻ luôn ngạt mũi, khó thở, ăn hay nôn trớ, tiêu chảy, biếng ăn, mệt mỏi, khó tập trung, khó nghe nên giao tiếp hạn chế, học tập cho kết quả kém.

Trẻ có dấu hiệu viêm VA cần được bác sĩ chuyên khoa khám và hướng dẫn điều trị đúng cách.

5. Chẩn đoán viêm VA

Có thể chẩn đoán trẻ viêm VA qua các triệu chứng như:

- Trẻ hay chảy mũi, ngạt mũi, hay chảy mũi xanh vàng kéo dài, ho vặt, có thể sốt cao trong trường hợp viêm VA cấp, bộ mặt VA.

- Trẻ thường ngủ ngáy, hay bỏ bú, biếng ăn, có những cơn ngừng thở kéo dài.

- Trẻ tư duy chậm chạp, kém phát triển hơn so với trẻ cùng lứa.

- Khám nội soi tai mũi họng bằng ống cứng hoặc ống mềm có thể thấy hình ảnh VA viêm đọng mủ hoặc VA quá phát sùi như quả dâu.

6. Các phương pháp điều trị viêm VA

Dùng thuốc trong trường hợp nào?

- Điều trị viêm VA cấp bằng cách nhỏ mũi bằng các dung dịch thuốc có chứa thuốc sát khuẩn nhẹ, kháng viêm.

- Hạ sốt, an thần khi trẻ sốt cao.

- Không dùng kháng sinh trong trường hợp viêm VA cấp chưa có biến chứng. Chỉ sử dụng kháng sinh trong trường hợp bội nhiễm hoặc đe dọa biến chứng.

Khi nào cần nạo VA?

- VA là một hàng rào có chức năng bảo vệ cho cơ thể. Do đó, chỉ khi nào VA mất đi chức năng bảo vệ cơ thể, trở thành ổ viêm và là nguyên nhân gây nên những biến chứng nguy hiểm thì mới có chỉ định phẫu thuật nạo VA.

- Nạo VA chỉ được chỉ định khi các phương pháp điều trị nội khoa không còn hiệu quả, là biện pháp được xem như là lựa chọn cuối cùng trong điều trị VA.

- Trong trường hợp viêm VA nhiều lần trong 1 năm, thường trên 5 - 6 lần, trong 2 năm liên tiếp điều trị thuốc không có hiệu quả thì mới có chỉ định nạo VA.

- Ngoài ra, chi phí phẫu thuật đắt đỏ, tốn kém cùng với những biến chứng nguy hiểm khi phẫu thuật cũng là những cân nhắc khi bố mẹ quyết định nạo VA cho con mình.

Phẫu thuật nội soi nạo VA.

7. Phòng bệnh viêm VA ở trẻ em

Giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh mũi họng cho trẻ.

Giữ ấm cho trẻ khi thời tiết chuyển mùa. Mùa lạnh cần cho trẻ mặc đủ ấm, đặc biệt phải giữ ấm vùng cổ và bàn chân.

Cho trẻ ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng.

Tránh tiếp xúc với khói bụi, khói thuốc lá.

Tiêm chủng cho trẻ đầy đủ và đúng lịch.

Khi trẻ có biểu hiện viêm nhiễm đường hô hấp, cần cho trẻ đi khám bác sĩ chuyên khoa sớm để điều trị dứt điểm.

Tham khảo thêm thông tin bài viết: Các biểu hiện viêm VA ở trẻ em.

TS. BS. Phạm Thị Bích Thủy Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương - Theo suckhoedoisong.vn
Bình luận
Tin mới
  • 14/04/2024

    Dùng dầu gội khô đúng cách để “cứu” mái tóc bết

    Dầu gội khô là “cứu tinh” của những cô nàng bận rộn mỗi khi mái tóc bị bết dầu, thiếu độ bồng bềnh tự nhiên. Dù vậy, bạn cần dùng dầu gội khô đúng cách để không bị rụng tóc, gây hại da đầu.

  • 14/04/2024

    Những cách đơn giản để kiểm soát vấn đề đầy hơi do rối loạn tiêu hóa

    Đầy hơi khó tiêu là một trong những tình trạng thường gặp khi bị rối loạn tiêu hóa. Vấn đề này xuất hiện càng dày đặc hơn trong các dịp lễ tết, hội họp khi bạn có những thay đổi trong thói quen ăn uống sinh hoạt không tốt cho sức khỏe đặc biệt là đường tiêu hóa.

  • 13/04/2024

    Ung thư buồng trứng ở phụ nữ trẻ

    Ung thư buồng trứng thường hay gặp ở phụ nữ trong độ tuổi từ 55 - 63. Khoảng 1/3 số phụ nữ mắc bệnh ung thư buồng trứng ở độ tuổi dưới 55 và khoảng 1/10 xảy ra ở phụ nữ dưới 45 tuổi. Với phụ nữ trẻ mắc ung thư buồng trứng thì không cần quá lo lắng vì tiên lượng bệnh thường tốt hơn so với những người phụ nữ lớn tuổi.

  • 13/04/2024

    5 loại vitamin và khoáng chất tốt cho phổi

    Vitamin và khoáng chất là hai trong số các loại chất dinh dưỡng chính giúp cơ thể luôn khỏe mạnh. Vậy loại vitamin và khoáng chất nào tốt cho phổi?

  • 13/04/2024

    Giảm cân dễ dàng với những thực phẩm giúp kiềm chế cơn thèm ăn

    Trong quá trình giảm cân, bạn có thể kiểm soát cơn thèm ăn nhờ một số thực phẩm giàu protein và chất xơ, giúp duy trì cảm giác no, hạn chế ăn vặt.

  • 13/04/2024

    Những điều cần biết về Microalbumin niệu

    Nếu bác sĩ tin rằng bạn có thể có nguy cơ bị tổn thương thận hoặc mắc bệnh thận, thì có khả năng là bạn sẽ được chỉ định xét nghiệm microalbumin niệu. Xét nghiệm microalbumin niệu là xét nghiệm nước tiểu để đo lượng protein trong nước tiểu của bạn.

  • 13/04/2024

    8 loại rau giàu protein nên có trong bữa ăn hàng ngày

    Để bổ sung chất đạm cho bữa ăn hàng ngày, bên cạnh thịt cá, trứng, sữa, bạn không nên bỏ qua 8 loại rau xanh, hạt họ đậu giàu protein.

  • 13/04/2024

    Ảnh hưởng của lão hóa lên da

    Làn da của chúng ta phải chịu sự tác động của nhiều yếu tố khi chúng ta già đi: ánh nắng mặt trời, thời tiết khắc nghiệt và những thói quen xấu. Nhưng chúng ta có thể thực hiện các bước để giúp làn da của mình luôn mềm mại và tươi trẻ.

Xem thêm