Bạn biết gì về Virus Corona?

Coronavirus là loại virus thường gây ảnh hưởng đến đường hô hấp của động vật có vú, bao gồm cả con người. Chúng có liên quan đến cảm lạnh thông thường, viêm phổi và hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS) và cũng có thể ảnh hưởng đến ruột.

Coronavirus được phân lập lần đầu tiên vào năm 1937 từ một loại virus truyền nhiễm ở những loài chim có khả năng tàn phá nghiêm trọng đàn gia cầm.

Coronavirus là nguyên nhân gây nên của 15-30% cảm lạnh thông thường. Trong 70 năm qua, các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng coronavirus có thể lây nhiễm cho chuột, chó, mèo, gà, ngựa, lợn và gia súc.

Bài viết sau đây sẽ tập trung vào các loại coronavirus ảnh hưởng đến sức khỏe con người, triệu chứng, đường lây truyền và hai bệnh đặc biệt nguy hiểm có thể do coronavirus gây ra: SARS và MERS.

Coronavirus là gì?

Các coronavirus ở người (Human coronaviruses - HCoV) lần đầu tiên được xác định vào những năm 1960 trong mũi của bệnh nhân bị cảm lạnh thông thường. Hai loại coronavirus ở người chịu trách nhiệm cho một tỷ lệ lớn các bệnh cảm lạnh thông thường là OC43 và 229E.

Ở người, nhiễm trùng thường xảy ra trong những tháng mùa đông cũng như đầu mùa xuân. Không có gì lạ khi một người bị bệnh cảm lạnh do coronavirus gây ra và sau đó bị lại sau khoảng bốn tháng. Nguyên nhân  là do các kháng thể coronavirus không tồn tại trong một thời gian dài. Ngoài ra, các kháng thể cho một chủng coronavirus không thể chống lại các chủng coronavirus khác.

Triệu chứng

Các triệu chứng giống như cảm lạnh hoặc cúm thường xuất hiện từ hai đến bốn ngày sau khi nhiễm coronavirus và chúng thường nhẹ.

Các triệu chứng bao gồm:

• Hắt hơi
• Sổ mũi
• Mệt mỏi
• Ho
• Sốt (tương đối ít gặp)
• Đau họng
• Khởi phát hen suyễn trầm trọng

Các coronavirus ở người không được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm một cách dễ dàng như rhovirus - một loại virus khác gây cảm lạnh thông thường. Điều này khiến cho việc đánh giá tác động của coronavirus đối với nền kinh tế quốc gia và sức khỏe cộng đồng trở nên khó khăn.

Hiện chưa có biện pháp điều trị đặc hiệu ngoại trừ dự phòng lây nhiễm và sử dụng thuốc không kê đơn (OTC) để điều trị các triệu chứng:

• Nghỉ ngơi và tránh làm việc quá sức.
• Uống đủ nước.
• Không hút thuốc và hạn chế đến khu vực hút thuốc.
• Sử dụng acetaminophen, ibuprofen hoặc naproxen để giảm đau và hạ sốt.

Bác sĩ chẩn đoán bệnh bằng cách thăm khám lâm sàng và lấy mẫu dịch nhày hô hấp hoặc máu để làm xét nghiệm.

Các chủng khác nhau

Mỗi chủng coronavirus có mức độ nghiêm trọng và mức độ lây lan khác nhau. Hiện tại có bảy chủng coronavirus được công nhận có thể lây nhiễm sang người.

Các chủng phổ biến bao gồm:

• 29E (alpha coronavirus)
• NL63 (alpha coronavirus)
• OC43 (beta coronavirus)
• HKU1 (beta coronavirus)

Các chủng hiếm gặp nguy hiểm hơn bao gồm MERS-CoV và SARS-CoV, gây ra Hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS) và hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS).

Gần đây nhất, chủng thứ 7, novel Coronavirus 2019 (nCoV 2019) được phát hiện lần đầu tiên, gây nên dịch bệnh Viêm phổi cấp tịa thành phố Vũ Hán của Trung Quốc. 

Đường lây truyền

Chưa có nhiều nghiên cứu về cách coronavirus lây truyền từ người sang người.

Tuy nhiên, người ta tin rằng các virus lan truyền thông qua dịch tiết từ hệ thống hô hấp.

Coronavirus có thể lây truyền theo những cách sau:

• Ho và hắt hơi mà không che miệng có thể phát tán các giọt nước bọt vào không khí làm lây lan virus.
• Chạm hoặc bắt tay với người mang virus có thể truyền virus từ người này sang người khác.
• Tiếp xúc với một bề mặt hoặc đồ vật có virus và sau đó chạm tay vào mũi, mắt hoặc miệng của bạn.
• Trong những trường hợp hiếm gặp, coronavirus có thể lây truyền khi tiếp xúc với phân.

Ở Hoa Kỳ, bệnh do coranavirus kéo trong cả năm nhưng tỉ lệ mắc cao nhất bệnh vào mùa đông hoặc mùa thu. Hầu hết mọi người sẽ bị nhiễm ít nhất một loại coronavirus trong đời. Trẻ em và những người trẻ tuổi có khả năng nhiễm coronavirus nhiều nhất và một người có thể bị nhiễm nhiều lần.

Người ta cho rằng khả năng đột biến của coronavirus là nguyên nhân làm cho nó rất dễ lây lan và bùng phát,

Để hạn chế lây truyền, hãy nghỉ ngơi ở nhà khi có các triệu chứng và tránh tiếp xúc với người khác. Che miệng và mũi bằng khăn trong khi ho hoặc hắt hơi, vứt bỏ bất kỳ khăn giấy đã sử dụng đúng nới qui định và giữ vệ sinh xung quanh nhà.

Riêng novel Coronavirua 2019 (nCoV 2019) gây nên dịch bệnh Viêm phổi cấp tịa thành phố Vũ Hán của Trung Quốc vẫn chưa xác định được nguồn lây và đường lây. 

SARS

Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS) là một bệnh truyền nhiễm do coronavirus SARS-CoV gây ra. Nó thường dẫn đến một tình trạng viêm phổi đe dọa tính mạng.

Virus bắt đầu hành hoành ở tỉnh Quảng Đông ở miền nam Trung Quốc vào tháng 11/2002. Sau đó, nó nhanh chóng lan rộng khắp thế giới, lây nhiễm cho người dân ở 37 quốc gia.

SARS-CoV có thể ảnh hưởng cả đường hô hấp trên và dưới, nó cũng có thể gây viêm dạ dày ruột.

Các triệu chứng của SARS phát triển trong suốt một tuần và bắt đầu bằng triệu chứng sốt. Trong giai đoạn sớm, các triệu chứng phát triển giống như cúm, bao gồm:

• Ho khan
• Ớn lạnh
• Tiêu chảy
• Khó thở
• Nhức mỏi

Viêm phổi có thể phát triển sau đó. Ở giai đoạn muộn, SARS gây ra tổn thương phổi, tim hoặc gan.

Khi dịch bệnh bùng nổ đã có 8.098 trường hợp SARS được ghi nhận với 774 ca tử vong (9,6%). Biến chứng thường xảy ra ở người lớn tuổi và một nửa số người nhiễm bệnh trên 65 tuổi đã không qua khỏi. Dịch bệnh cuối cùng đã được kiểm soát vào tháng 7/2003.

MERS

MERS  do coronavirus MERS-CoV gây ra, lần đầu tiên được ghi nhận vào năm 2012. Căn bệnh hô hấp nghiêm trọng này lần đầu tiên xuất hiện ở Ả Rập Saudi và kể từ đó đã lan sang các nước khác. Ổ dịch lớn nhất bên ngoài Bán đảo Ả Rập xảy ra ở Hàn Quốc vào năm 2015.

Các triệu chứng bao gồm sốt, khó thở và ho. Bệnh lây lan qua tiếp xúc gần gũi với những người đã bị nhiễm bệnh. Tuy nhiên, tất cả các trường hợp MERS có mối liên quan với các cá nhân đã trở về từ du lịch đến Bán đảo Ả Rập.

MERS gây tử vong ở 30-40% trên tổng số những người mắc phải.

Novel Coronavirua 2019 (nCoV 2019) được phát hiện lần đầu tiên, gây nên dịch bệnh Viêm phổi cấp tịa thành phố Vũ Hán của Trung Quốc và các thông tin chi tiết sẽ được cập nhật.

Thông tin chi tiết xem trong bài viết: Virus Corona mới gây bệnh Viêm phổi cấp tại Vũ Hán, Trung Quốc​