Coronavirus là loại virus thường gây ảnh hưởng đến đường hô hấp của động vật có vú, bao gồm cả con người. Chúng có liên quan đến cảm lạnh thông thường, viêm phổi và hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS) và cũng có thể ảnh hưởng đến ruột.
Coronavirus được phân lập lần đầu tiên vào năm 1937 từ một loại virus truyền nhiễm ở những loài chim có khả năng tàn phá nghiêm trọng đàn gia cầm.
Coronavirus là nguyên nhân gây nên của 15-30% cảm lạnh thông thường. Trong 70 năm qua, các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng coronavirus có thể lây nhiễm cho chuột, chó, mèo, gà, ngựa, lợn và gia súc.
Bài viết sau đây sẽ tập trung vào các loại coronavirus ảnh hưởng đến sức khỏe con người, triệu chứng, đường lây truyền và hai bệnh đặc biệt nguy hiểm có thể do coronavirus gây ra: SARS và MERS.
Coronavirus là gì?
Các coronavirus ở người (Human coronaviruses - HCoV) lần đầu tiên được xác định vào những năm 1960 trong mũi của bệnh nhân bị cảm lạnh thông thường. Hai loại coronavirus ở người chịu trách nhiệm cho một tỷ lệ lớn các bệnh cảm lạnh thông thường là OC43 và 229E.

Ở người, nhiễm trùng thường xảy ra trong những tháng mùa đông cũng như đầu mùa xuân. Không có gì lạ khi một người bị bệnh cảm lạnh do coronavirus gây ra và sau đó bị lại sau khoảng bốn tháng. Nguyên nhân là do các kháng thể coronavirus không tồn tại trong một thời gian dài. Ngoài ra, các kháng thể cho một chủng coronavirus không thể chống lại các chủng coronavirus khác.
Triệu chứng
Các triệu chứng giống như cảm lạnh hoặc cúm thường xuất hiện từ hai đến bốn ngày sau khi nhiễm coronavirus và chúng thường nhẹ.
Các triệu chứng bao gồm:
Các coronavirus ở người không được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm một cách dễ dàng như rhovirus - một loại virus khác gây cảm lạnh thông thường. Điều này khiến cho việc đánh giá tác động của coronavirus đối với nền kinh tế quốc gia và sức khỏe cộng đồng trở nên khó khăn.
Hiện chưa có biện pháp điều trị đặc hiệu ngoại trừ dự phòng lây nhiễm và sử dụng thuốc không kê đơn (OTC) để điều trị các triệu chứng:
Bác sĩ chẩn đoán bệnh bằng cách thăm khám lâm sàng và lấy mẫu dịch nhày hô hấp hoặc máu để làm xét nghiệm.
Các chủng khác nhau
Mỗi chủng coronavirus có mức độ nghiêm trọng và mức độ lây lan khác nhau. Hiện tại có bảy chủng coronavirus được công nhận có thể lây nhiễm sang người.
Các chủng phổ biến bao gồm:
Các chủng hiếm gặp nguy hiểm hơn bao gồm MERS-CoV và SARS-CoV, gây ra Hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS) và hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS).
Gần đây nhất, chủng thứ 7, novel Coronavirus 2019 (nCoV 2019) được phát hiện lần đầu tiên, gây nên dịch bệnh Viêm phổi cấp tịa thành phố Vũ Hán của Trung Quốc.
Đường lây truyền
Chưa có nhiều nghiên cứu về cách coronavirus lây truyền từ người sang người.
Tuy nhiên, người ta tin rằng các virus lan truyền thông qua dịch tiết từ hệ thống hô hấp.
Coronavirus có thể lây truyền theo những cách sau:
Ở Hoa Kỳ, bệnh do coranavirus kéo trong cả năm nhưng tỉ lệ mắc cao nhất bệnh vào mùa đông hoặc mùa thu. Hầu hết mọi người sẽ bị nhiễm ít nhất một loại coronavirus trong đời. Trẻ em và những người trẻ tuổi có khả năng nhiễm coronavirus nhiều nhất và một người có thể bị nhiễm nhiều lần.
Người ta cho rằng khả năng đột biến của coronavirus là nguyên nhân làm cho nó rất dễ lây lan và bùng phát,
Để hạn chế lây truyền, hãy nghỉ ngơi ở nhà khi có các triệu chứng và tránh tiếp xúc với người khác. Che miệng và mũi bằng khăn trong khi ho hoặc hắt hơi, vứt bỏ bất kỳ khăn giấy đã sử dụng đúng nới qui định và giữ vệ sinh xung quanh nhà.
Riêng novel Coronavirua 2019 (nCoV 2019) gây nên dịch bệnh Viêm phổi cấp tịa thành phố Vũ Hán của Trung Quốc vẫn chưa xác định được nguồn lây và đường lây.
SARS
Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS) là một bệnh truyền nhiễm do coronavirus SARS-CoV gây ra. Nó thường dẫn đến một tình trạng viêm phổi đe dọa tính mạng.
Virus bắt đầu hành hoành ở tỉnh Quảng Đông ở miền nam Trung Quốc vào tháng 11/2002. Sau đó, nó nhanh chóng lan rộng khắp thế giới, lây nhiễm cho người dân ở 37 quốc gia.
SARS-CoV có thể ảnh hưởng cả đường hô hấp trên và dưới, nó cũng có thể gây viêm dạ dày ruột.
Các triệu chứng của SARS phát triển trong suốt một tuần và bắt đầu bằng triệu chứng sốt. Trong giai đoạn sớm, các triệu chứng phát triển giống như cúm, bao gồm:
Viêm phổi có thể phát triển sau đó. Ở giai đoạn muộn, SARS gây ra tổn thương phổi, tim hoặc gan.
Khi dịch bệnh bùng nổ đã có 8.098 trường hợp SARS được ghi nhận với 774 ca tử vong (9,6%). Biến chứng thường xảy ra ở người lớn tuổi và một nửa số người nhiễm bệnh trên 65 tuổi đã không qua khỏi. Dịch bệnh cuối cùng đã được kiểm soát vào tháng 7/2003.
MERS
MERS do coronavirus MERS-CoV gây ra, lần đầu tiên được ghi nhận vào năm 2012. Căn bệnh hô hấp nghiêm trọng này lần đầu tiên xuất hiện ở Ả Rập Saudi và kể từ đó đã lan sang các nước khác. Ổ dịch lớn nhất bên ngoài Bán đảo Ả Rập xảy ra ở Hàn Quốc vào năm 2015.
Các triệu chứng bao gồm sốt, khó thở và ho. Bệnh lây lan qua tiếp xúc gần gũi với những người đã bị nhiễm bệnh. Tuy nhiên, tất cả các trường hợp MERS có mối liên quan với các cá nhân đã trở về từ du lịch đến Bán đảo Ả Rập.
MERS gây tử vong ở 30-40% trên tổng số những người mắc phải.
Novel Coronavirua 2019 (nCoV 2019) được phát hiện lần đầu tiên, gây nên dịch bệnh Viêm phổi cấp tịa thành phố Vũ Hán của Trung Quốc và các thông tin chi tiết sẽ được cập nhật.
Thông tin chi tiết xem trong bài viết: Virus Corona mới gây bệnh Viêm phổi cấp tại Vũ Hán, Trung Quốc
Một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn theo dõi người bệnh sau khi ngưng sử dụng các loại thuốc giảm cân nhóm GLP-1 (như Ozempic, Wegovy, Mounjaro) vừa đưa ra lời cảnh báo: các lợi ích bảo vệ tim mạch có thể biến mất nhanh chóng sau khi dừng thuốc, đi kèm với nguy cơ biến cố nhồi máu cơ tim và đột quỵ tăng tới 22%.
Rối loạn cương dương không còn là vấn đề riêng của nam giới lớn tuổi. Ngày càng nhiều nam giới trẻ gặp phải tình trạng này do lối sống và áp lực tâm lý. Vậy nguyên nhân do đâu và làm thế nào để cải thiện?
Nhịn ăn gián đoạn là chế độ ăn tập trung vào thời điểm ăn thay vì loại thực phẩm được ăn. Một số nghiên cứu ghi nhận lợi ích đối với cân nặng và chuyển hóa, tuy nhiên phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người.
Nhiều người coi việc xem tivi là cách thư giãn sau một ngày làm việc mệt mỏi. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy thói quen này ở độ tuổi trung niên có thể để lại hậu quả không nhỏ cho não bộ khi về già.
Liệt mặt hai bên là tình trạng yếu cơ ở cả hai bên mặt cùng lúc, đây là tình trạng bệnh lý hiếm gặp và thường là dấu hiệu cảnh báo một bệnh lý tiềm ẩn về toàn thân, thần kinh hoặc nhiễm trùng cần được thăm khám kỹ lưỡng. Cùng tìm hiểu về bệnh lý này qua bài viết sau!
Khàn tiếng là vấn đề sức khỏe phổ biến ở giáo viên do đặc thù giảng dạy trong các lớp đông học sinh, phải nói liên tục nhiều tiết mỗi ngày với âm lượng lớn khiến dây thanh quản chịu nhiều áp lực. Theo thời gian, các tổn thương này tích tụ dần, dẫn đến tình trạng khàn tiếng cũng như viêm thanh quản. Nhằm hỗ trợ giáo viên bảo vệ giọng nói và duy trì chức năng phát âm bền vững, Viện Y học ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ cơ chế bệnh, dấu hiệu nhận biết cùng những biện pháp phòng ngừa khàn tiếng.
Đồ ăn công nghiệp (thực phẩm siêu chế biến) chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong khẩu phần của người trưởng thành do tiện lợi, bảo quản được lâu và có vị hấp dẫn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ nhiều nhóm thực phẩm này với béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.
Quyết định số 3366/QĐ-BGDĐT ngày 17/11/2026: Bổ nhiệm Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quốc Huy, Quyền Giám đốc Đại học Huế, Hiệu trưởng Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế giữ chức vụ Giám đốc Đại học Huế. Thời hạn giữ chức vụ là 05 năm.