Ðau thần kinh tọa và cột sống thắt lưng

Đau thần kinh tọa phối hợp với bệnh cột sống thắt lưng gây ra hội chứng thắt lưng hông. Mùa đông, nhất là những ngày lạnh ẩm, ở người bệnh mạn tính, bệnh thường trở nặng và số người mắc bệnh lần đầu cũng gia tăng.

Vì sao đau thần kinh tọa lại phối hợp với bệnh cột sống thắt lưng?

Trên thực tế lâm sàng, có nhiều bệnh nhân bị đau thần kinh tọa phối hợp cùng với bệnh của cột sống thắt lưng. Nguyên nhân là do đoạn cột sống thắt lưng có các rễ thần kinh tủy sống liên quan về cấu tạo, chức năng và bệnh lý với dây thần kinh tọa (thần kinh hông to). Nếu cột sống thắt lưng hoặc đĩa đệm có những tổn thương, thường làm cho các rễ thần kinh bị tổn thương theo, trong đó có các rễ cấu tạo thần kinh tọa. Những bệnh cột sống thắt lưng như: thoái hóa cột sống; thoái hóa đĩa đệm ở người cao tuổi; thoát vị đĩa đệm; trượt đốt sống do chấn thương; viêm đốt sống; chấn thương dây thần kinh tọa, gãy xương cột sống thắt lưng, gãy xương chậu; viêm cột sống do tụ cầu, lao cột sống... đều có thể gây ra hội chứng thắt lưng hông.

Sơ đồ giải phẫu và mô tả đau thần kinh tọa.

Dấu hiệu đa dạng của bệnh

Bệnh nhân bị tổn thương cột sống, khi bị hội chứng thắt lưng hông thường có các dấu hiệu của 2 hội chứng: hội chứng cột sống và hội chứng rễ thần kinh phối hợp với nhau.

Biểu hiện của hội chứng cột sống thường gồm các triệu chứng: sau một chấn thương hoặc đột ngột xảy ra đau cột sống thắt lưng, hay có khi lại chỉ thấy đau ít rồi tăng dần, khi đó gọi là đau bán cấp hoặc mạn tính. Đau có các tính chất: chỉ đau ở những đốt sống nhất định, mức độ đau có thể là đau dữ dội hay chỉ đau nhẹ âm ỉ. Khi ấn trên mỏm gai các đốt sống thắt lưng, bệnh nhân sẽ thấy đau chói ở các đốt sống bị tổn thương.

Biến dạng cột sống: nhiều bệnh nhân bị thay đổi đường cong sinh lý của cột sống như giảm ưỡn, mất ưỡn cột sống thắt lưng hoặc cột sống bị cong đảo ngược, khi đó, cột sống thắt lưng không ưỡn như bình thường mà lại gù và lệch vẹo sang một bên. Các động tác cử động đều bị giảm biên độ hoạt động như: động tác cúi thì không cúi được như trước kia, động tác ngửa thì hơi ngửa đã bị đau, các động tác nghiêng, xoay cột sống đều bị hạn chế hoặc rất đau. Chụp Xquang, chụp cắt lớp vi tính hay cộng hưởng từ xác định được tổn thương cột sống.

Dấu hiệu của hội chứng rễ thần kinh gồm: đau rễ thần kinh, với tính chất đau lan dọc theo đường đi của rễ thần kinh, đau nhức buốt như bị mưng mủ; khi bệnh nhân nghỉ ngơi thì hết đau hoặc giảm đau rõ rệt; đau tăng khi đi, đứng, khi ho hoặc hắt hơi; nặng hơn là bị đau liên tục dù ở tư thế nào cũng đau.

Do bị đau nên bệnh nhân giảm khả năng đi lại, giảm khả năng lao động. Bệnh nhân, người nhà hay bác sĩ có thể tìm thấy các điểm đau: thống điểm Valleix là ấn ở điểm giữa nếp lằn mông thì bệnh nhân đau; dấu hiệu Déjerine dương tính là khi bệnh nhân ho hoặc hắt hơi thì đau tăng. Nhiều bệnh nhân còn cảm thấy bị rối loạn cảm giác da dọc mặt ngoài đùi, lan xuống cẳng chân tới mắt cá ngoài, mu bàn chân và ngón chân hoặc từ mặt sau đùi, cẳng chân tới gót chân và gan bàn chân. Bệnh nhân không đi xa được do đau mà phải nghỉ từng đoạn cho đỡ đau mới đi tiếp được.

Một số bệnh nhân bị yếu cơ nên làm động tác gấp bàn chân về phía mu khó khăn hoặc khó duỗi thẳng bàn chân. Rối loạn phản xạ: nhiều người bị giảm hoặc mất phản xạ gân gót. Rối loạn thần kinh thực vật gây giảm nhiệt độ da, rối loạn tiết mồ hôi, mất phản xạ dựng lông, lông chân khô dễ gãy, bị teo cơ. Biến dạng cột sống: cột sống bị vẹo một bên và mất đường cong sinh lý, ưỡn ra trước ở vùng thắt lưng; thân mình và xương chậu nghiêng về bên đối diện với bên đau, thân hơi gập ra trước, mông bên đau xệ xuống, cơ cạnh cột sống co cứng.

Phương pháp điều trị

Điều trị hội chứng thắt lưng hông, bệnh nhân cần được nghỉ ngơi tuyệt đối trong trường hợp nặng, nên nằm giường phẳng, tránh nằm võng hay ngồi ghế xích đu, tránh vận động mạnh như xoay người đột ngột, chạy nhảy, cúi gập người... Có nhiều phương pháp điều trị thích hợp với từng bệnh nhân. Phương pháp vật lý trị liệu: kéo dãn cột sống, nắn cột sống, thể dục trị liệu, dùng đèn hồng ngoại, sóng ngắn, đắp sáp nến...

Các loại thuốc giảm đau có thể dùng là aspirin, thuốc kháng viêm không steroid, phong bế rễ thần kinh ngoài màng cứng hay trong màng cứng bằng corticoid hay thuốc tê novocain kết hợp với vitamin B12. Dùng thuốc giãn cơ, thuốc an thần, các vitamin nhóm B liều cao kết hợp với axit folic. Dùng thuốc kháng sinh chống nhiễm khuẩn. Phẫu thuật điều trị trong các trường hợp: bệnh thể liệt, hội chứng đuôi ngựa, hẹp ống sống thắt lưng, đau không thể chịu được mặc dù đã dùng thuốc giảm đau.

Lời khuyên của bác sĩ

Hội chứng thắt lưng hông thường do những bệnh thoái hóa cột sống, thoái hóa đĩa đệm, thoát vị đĩa đệm, trượt đốt sống do chấn thương, viêm đốt sống, gãy xương cột sống, gãy xương chậu, viêm cột sống do tụ cầu, do lao. Vì vậy, mọi người cần khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm và điều trị triệt để các bệnh là nguyên nhân gây bệnh này. Trong mùa đông giá lạnh, cần mặc ấm, nhất là trong những ngày trời rét và độ ẩm cao để bệnh không tăng nặng. Mọi người cần đảm bảo dinh dưỡng tốt, tăng cường ăn rau xanh và trái cây chín các loại. Nên bổ sung thêm vitamin nhóm B, vitamin C hàng ngày. Không nên lao động nặng và vận động mạnh ở vùng thắt lưng và hai chân. Đi giày, ủng để tránh chân bị nhiễm lạnh.

BS. Trần Văn Phong - Theo SKĐS

Từ khóa:

Bình luận

Tin mới

13/06/2026

Cẩm nang chuẩn bị hành trình du lịch hè an toàn cho cả gia đình

Mùa hè là khoảng thời gian lý tưởng để các gia đình cùng nhau tổ chức những chuyến đi chơi, gắn kết tình cảm và giải tỏa căng thẳng sau những ngày làm việc, học tập vất vả. Tuy nhiên, thời tiết nắng nóng gay gắt cùng sự thay đổi về môi trường sinh hoạt lại dễ gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, đặc biệt là với trẻ em, phụ nữ mang thai và người lớn tuổi. Để chuyến đi trọn vẹn và hạn chế tối đa rủi ro, Viện Y học Ứng dụng Việt Nam sẽ chia sẻ những thông tin hữu ích giúp bạn chủ động chuẩn bị một hành trình du lịch hè an toàn cho cả nhà.
13/06/2026

Cho trẻ ăn mỡ lợn như thế nào là phù hợp?

Thực tế hiện nay có nhiều phụ huynh lo ngại ăn mỡ lợn sẽ gây béo phì hoặc các bệnh tim mạch cho trẻ. Tuy nhiên mỡ lợn không hề xấu mà còn cần cho sự phát triển của trẻ nếu được sử dụng đúng cách.
13/06/2026

3 chiến lược giúp hạ huyết áp

Huyết áp cao (tăng huyết áp) ảnh hưởng đến hàng triệu người trưởng thành ở Hoa Kỳ và làm tăng nguy cơ đau tim, đột quỵ và các bệnh lý khác.
12/06/2026

Lý do nên ăn bữa sáng giàu chất xơ

Chất xơ cần thiết cho sức khỏe tiêu hóa và phòng ngừa bệnh tật. Theo một nghiên cứu mới cho thấy việc phân bổ thời điểm nạp chất xơ trong ngày có thể tối ưu hóa lợi ích mà nó mang lại cho cơ thể.
12/06/2026

Quản lý bệnh tiểu đường khi bạn đi du lịch

Việc đi du lịch khi bạn đang mắc tiểu đường có thể đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, nhưng điều đó không nên ngăn cản việc bạn tận hưởng các chuyến đi. Hãy làm theo những hướng dẫn sau đây và cùng tạo nên những kỷ niệm đẹp với mỗi chuyến đi!
11/06/2026

Lý do bạn không nên bỏ phí lõi dứa

Khi ăn dứa, đa số mọi người thường có thói quen gọt bỏ phần lõi vì nó cứng, ít ngọt và đôi khi gây cảm giác rát lưỡi. Thực ra là chúng ta đang vô tình lãng phí phần rất giá trị của quả dứa.
11/06/2026

Hành trình xây dựng lối sống lành mạnh để kéo dài tuổi thọ

Lối sống và thói quen hằng ngày là nhân tố then chốt quyết định tuổi thọ của con người. Từ việc ưu tiên thực phẩm thực vật, duy trì vận động đến việc chăm sóc sức khỏe tinh thần và giấc ngủ, những thay đổi nhỏ ngay từ hôm nay chính là chìa khóa vàng giúp bạn mở ra một tương lai khỏe mạnh và trường thọ.
10/06/2026

Một ngày nên ăn bao nhiêu khoai lang để giảm cân hiệu quả?

Khoai lang là thực phẩm phổ biến trong nhiều thực đơn ăn kiêng giảm cân. Tuy nhiên, không phải cứ ăn thay cơm là sẽ gầy. Việc ăn sai liều lượng hoặc sai thời điểm có thể khiến nỗ lực giảm cân thất bại.