9 vắc-xin làm thay đổi đời sống trong thập kỷ tới

Zika: Là thủ phạm gây ra hàng ngàn ca dị tật đầu nhỏ ở Brazil năm 2015 khiến Tổ chức Y tế Thế giới phải công bố tình trạng khẩn cấp trong suốt giai đoạn từ tháng 2 - 11/2016 khi virut này xuất hiện ở ít nhất 60 quốc gia. Ngay sau khi Zika trở thành dịch bệnh toàn cầu vào năm 2016, các nhà khoa học Mỹ đã bắt đầu nghiên cứu tìm kiếm vắc-xin ngăn ngừa căn bệnh này. Tháng 3/2017, vắc-xin Zika bước vào giai đoạn thử nghiệm thứ hai với 2.490 người đang sinh sống ở Mỹ, Trung và Nam Mỹ để đánh giá hiệu quả. Dự kiến thử nghiệm này sẽ kết thúc vào năm 2019.

Zika

Nghiện ma túy: Nhóm các nhà khoa học đến từ Viện Nghiên cứu Scripps ở Mỹ đã tiến gần hơn đến việc phát triển loại vắc-xin giúp ngăn chặn nghiện ma túy lâu dài. Họ đã tiến hành phương pháp điều trị sau khi thử nghiệm có hiệu quả ở khỉ, tiến tới mở đường cho những thử nghiệm lâm sàng ở người. Loại vắc-xin này sẽ tách các phân tử tác động đến trí tuệ mà heroin đưa tới và ngăn ngừa sự phân loại của não. Về cơ bản, nó sử dụng cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể để vô hiệu hóa ma túy. Heroin gây ra kích thích mạnh bằng cách kích hoạt thụ thể opioid trong hệ thần kinh, tạo ra hưng phấn. Sự nguy hiểm của ma túy có thể làm cơ thể có cảm giác quá thoải mái, gây ra sự suy giảm hít thở. Nguyên nhân chung của tử vong ở những người dùng ma túy quá liều là ngừng thở.

Nghiện ma túy

Cúm thông thường: Hầu hết vắc-xin chỉ đòi hỏi vài mũi tiêm trong đời nhưng vắc-xin cúm con người cần phải tiêm đi tiêm lại nhiều lần do virut dễ đột biến. Để cải thiện tình hình này, hãng dược phẩm Sanofi đã nghiên cứu loại vắc-xin cúm mới có hiệu quả toàn diện hơn. Nếu nghiên cứu này thành công, chỉ cần 1 mũi tiêm cũng giúp bảo vệ cơ thể khỏi bệnh cúm trong vài năm.

Cúm thông thường

Norovirus: Là nhóm virut gây đau bụng, tiêu chảy và nôn mửa. Loại virut này chịu trách nhiệm cho 21 triệu trường hợp nhiễm Norovirus với triệu chứng nặng mỗi năm ở Mỹ, vậy mà vẫn chưa có một loại vắc-xin nào để chủng ngừa Norovirus.

Vào tháng 2/2017, Công ty Vaxart thông báo đã thử nghiệm thành công loại vắc-xin chống Norovirus ở người. Vắc-xin này được chứng minh an toàn và có khả năng thúc đẩy sự miễn dịch. Tiếp theo, vắc-xin này sẽ phải chứng minh hiệu quả trong việc phòng chống Norovirus để được chấp thuận đưa vào ứng dụng.

Norovirus

Ebola: Trong cuộc thử nghiệm lớn với khoảng 6.000 người tham gia, Công ty Dược phẩm Merck đã cho thấy vắc-xin phòng Ebola có hiệu quả đến 100%. Loại vắc-xin này có thể dập tắt các đợt bùng phát Ebola trên mức độ đại dịch như những gì xảy ra giữa năm 2014 và 2016. Tuy nhiên, vì chỉ mang tính dự phòng ngắn hạn nên vắc-xin này chỉ được sử dụng trong dịch bệnh. Các nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu để có giải pháp lâu dài hơn đối phó với Ebola. Trong nghiên cứu với 75 tình nguyện viên khỏe mạnh được thử nghiệm vắc-xin này, kết quả cho thấy sau 1 năm tiêm vắc-xin, họ vẫn đáp ứng miễn dịch với tỷ lệ 100%.

Ebola

HIV: Có rất nhiều nghiên cứu vắc-xin HIV được thực hiện trong vài thập kỷ qua với kinh phí lớn, mặc dù vậy vẫn chưa thu được kết quả như các nhà khoa học mong muốn. Cho đến tháng 7/2017, Công ty Johnson and Johnson tuyên bố họ đã thử nghiệm thành công giai đoạn đầu loại vắc-xin HIV-1 ở người khỏe mạnh, đã tạo ra được phản ứng miễn dịch và dung nạp tốt. Chính quá trình thử nghiệm vắc-xin Ebola đã giúp các nhà khoa học có kiến thức để phát triển vắc-xin HIV. Tuy nhiên, vẫn cần thêm thời gian nghiên cứu và thử nghiệm hiệu quả vắc-xin này trước khi đưa vào ứng dụng.

HIV

Sốt rét: Tổ chức Y tế Thế giới cho biết lần đầu tiên một loại vắc-xin phòng sốt rét sẽ được thử nghiệm trên diện rộng ở châu Phi với 360.000 trẻ em. Bắt đầu từ năm 2018, trẻ em dưới 5 tuổi tại các quốc gia gồm Ghana, Kenya, Malawi được tiêm vắc-xin RTS,S hay còn được gọi là mosquirix. Đây cũng là loại vắc-xin chống sốt rét đầu tiên được các cơ quan chức năng cấp phép thử nghiệm. Trẻ em, đặc biệt nhóm trẻ từ 5-17 tháng tuổi được yêu cầu tiêm đủ 4 mũi để có tác dụng tốt nhất.

Sốt rét

Ung thư: Hiện tại, một số loại vắc-xin đã có tác dụng ngăn ngừa một số bệnh ung thư như: vắc-xin chống HPV ở người có thể ngăn ngừa được 6 loại ung thư khác nhau. Một loại vắc-xin chống viêm gan b có tác dụng ngăn ngừa ung thư gan. Ngoài ra, vắc-xin còn có thể sử dụng với người mắc bệnh ung thư. Phương pháp này được ứng dụng đối với một bệnh  nhân mắc ung thư tuyến tiền liệt vào năm 2010. Nhờ vắc-xin này, hệ thống miễn dịch của người bệnh đã được lập trình lại với một protein đặc biệt giúp các tế bào miễn dịch tấn công ung thư.

Ung thư

Bệnh lậu: Trong một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Lancet mới đây cho thấy, sử dụng vắc-xin viêm màng não nhóm B (MeNZB) có thể cung cấp mức độ bảo vệ chéo chống lại bệnh lậu. Nghiên cứu được tiến hành trong 12 năm với 14.730 người tham gia, trong đó, 1.241 người mắc bệnh lậu, 12.487 trường hợp nhiễm Chlamydia và 1.002 trường hợp đồng nhiễm cả hai. Sau khi được tiêm đầy đủ 3 liều vắc-xin MeNZB cho thấy, ít hơn 41% khả năng dương tính với bệnh lậu so với Chlamydia đơn độc. Sau khi điều chỉnh thêm các yếu tố như dân tộc, khu vực địa lý, thu nhập, giới tính, các nhà nghiên cứu nhận được con số chênh lệch là 31% với khoảng tin cậy cao.

Bệnh lậu

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: 10 cách giảm đau cho trẻ khi đi tiêm chủng