Tìm hiểu về bệnh viêm amidan

Viêm amidan là gì?

Amidan là các hạch bạch huyết nằm ở trên phía sau họng. Amidan là hệ thống phòng vệ đầu tiên của hệ miễn dịch và thường đóng vai trò thanh lọc các vi khuẩn hoặc virus muốn xâm nhập vào cơ thể thông qua đường mũi hoặc đường miệng. Viêm amidan là tình trạng amidan bị nhiễm trùng hay nhiễm khuẩn bị sưng lên và đau.

Viêm amidan có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất là trẻ em. Các triệu chứng bao gồm đau họng, sưng amidan và sốt.

Đây là một bệnh có thể lây, chủ yếu do virus hay vi khuẩn như liên cầu khuẩn gây viêm họng. Viêm amidan có nguồn gốc từ viêm họng do liên cầu có thể dẫn tới những biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị.

Viêm amidan là căn bệnh có thể chẩn đoán ở giai đoạn sớm. Các triệu chứng thường biến mất sau 7 – 10 ngày.

Nguyên nhân gây viêm amidan

Amidan là hàng rào miễn dịch đầu tiên của cơ thể để chống lại các bệnh tật xâm nhập qua đường mũi họng. Chúng có chức năng sản xuất ra các tế bào bạch cầu để giúp cơ thể đề kháng lại với nhiễm trùng. Tuy nhiên, bản thân amidan cũng là cơ quan rất dễ bị tổn thương và dễ bị tấn công bởi các vi khuẩn, virus này.

Theo ước tính, có khoảng 15-30% các trường hợp viêm amidan là do vi khuẩn gây ra, phần lớn trong số này là do liên cầu khuẩn.

Virus là nguyên nhân chủ yếu nhất gây viêm amidan. Virus Epstein-Barr vừa có thể gây viêm amidan, vừa có thể gây bệnh tăng bạch cầu đơn nhân.

Trẻ em là đối tượng dễ bị phơi nhiễm với rất nhiều loại vi khuẩn, virus khi tiếp xúc gần với bạn bè tại trường học và sân chơi. Chính điều này là nguyên nhân khiến trẻ em dễ bị viêm amidan nhất.

Các triệu chứng của viêm amidan

Viêm amidan được chia làm một số dạng, các triệu chứng phổ biến nhất bao gồm:

• Rất đau họng
• Khó nuốt, cảm giác đau khi nuốt
• Giọng nói khan
• Hơi thở hôi
• Sốt
• Ớn lạnh
• Đau tai
• Đau dạ dày
• Đau đầu
• Cứng cổ
• Đau quai hàm và đau cổ do sưng hạch bạch huyết
• Amidan sưng đỏ
• Amidan có những đốm trắng hoặc vàng

Bệnh viêm amidan được chia làm 2 dạng:

• Viêm amidan tái phát: nhiều đợt viêm amidan cấp tính xảy ra trong năm
• Viêm amidan mạn tính: một đợt viêm kéo dài hơn viêm cấp tính và một số triệu chứng khác như đau họng mạn tính, hôi miệng, đau hạch bạch huyết ở cổ

Khi nào nên đi khám?

Trong một số ít trường hợp, viêm amidan có thể gây sưng họng và dẫn đến khó thở. Trong trường hợp đó, hãy đi khám bác sỹ ngay lập tức. Ngoài ra, một số các triệu chứng khác cũng yêu cầu bạn cần được can thiệp y khoa ngay:

• Sốt cao trên 39.5 độ C
• Yếu cơ
• Cứng cổ
• Đau họng kéo dài trên 2 ngày

Đối với một số người viêm amidan có thể tự hết, tuy nhiên một số khác vẫn cần phải được điều trị.

Chẩn đoán viêm amidan

Chủ yếu dựa vào kiểm tra họng hoặc tiến hành nuôi cấy tìm vi khuẩn trong dịch họng.

Điều trị viêm amidan

Viêm amidan nhẹ không cần thiết phải điều trị, nhất là khi do virus gây ra.

Đối với những ca viêm amidan mức độ nặng, phương pháp điều trị có thể bao gồm sử dụng kháng sinh hoặc cắt amidan.

Kháng sinh thường được kê khi viêm amidan là do vi khuẩn. Bạn nên hoàn thành một liệu trình điều trị kháng sinh đầy đủ để phòng bệnh tái phát ngay cả khi triệu chứng đã thuyên giảm.

Phẫu thuật cắt amidan là một phương pháp khá phổ biến hiện nay. Tuy nhiên, bác sỹ chỉ khuyến cáo sử dụng phương pháp này đối với những người bị viêm amidan mạn tính hoặc tái phát, hoặc những người không đáp ứng với biện pháp điều trị khác, những trường hợp có biến chứng.

Nếu người bệnh bị mất nước do viêm amidan, chỉ định truyền dịch là cần thiết. Thuốc giảm đau có thể giúp giảm tình trạng đau nhức và làm dịu sự khó chịu của người bệnh.

Một số mẹo nhỏ giúp làm dịu cơn đau họng

• Uống nhiều nước
• Nghỉ ngơi nhiều
• Súc miệng bằng nước muối ấm vài lần/ngày
• Sử dụng viên ngậm sát trùng họng
• Sử dụng máy phun sương để làm ẩm không khí
• Tránh tiếp xúc với khói thuốc lá

Bạn có thể sử dụng những thuốc giảm đau không kê đơn như paracetamol và ibuprofen. Hãy hỏi ý kiến bác sỹ trước khi cho trẻ sử dụng những thuốc này.

Các biến chứng của viêm amidan

Những người bị viêm amidan mạn tính có thể gặp phải tình trạng ngưng thở khi ngủ. Hiện tượng này diễn ra khi đường thông khí bị sưng lên và làm ảnh hưởng đến giấc ngủ của người bệnh. Trường hợp viêm nặng, ổ nhiễm trùng có thể lan sang các phần khác của cơ thể. Bệnh này gọi là viêm mô tế bào hạch hạnh nhân (tonsillar cellulitis). Ngoài ra, nhiễm trùng còn khiến cho amidan bị mưng mủ (áp-xe quanh amidan).

Một số biến chứng có thể xảy ra khi người bệnh không uống đủ liều kháng sinh hoặc kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn hoàn toàn bao gồm bệnh thấp tim và viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu.

Phòng bệnh viêm amidan

Viêm amidan là bệnh có khả năng lây lan cao. Để giảm thiểu nguy cơ mắc viêm amidan không nên tiếp xúc gần với những người mắc bệnh. Rửa tay thường xuyên, nhất là sau khi tiếp xúc với những người bị viêm họng hoặc sau khi ho, hắt hơi. Nếu bạn bị nhiễm bệnh, nên tránh tiếp xúc với những người khác cho đến khi khỏi bệnh hoàn toàn.

Tiên lượng điều trị

Tình trạng sưng amidan có thể dẫn đến khó thở và làm ảnh hưởng đến giấc ngủ. Nếu không được điều trị, ổ viêm có thể lây lan sang các mô xung quanh. Các triệu chứng của viêm amidan do vi khuẩn thường được cải thiện sau một vài ngày sử dụng kháng sinh. Viêm họng do liên cầu vẫn có khả năng lây trừ khi bạn đã sử dụng kháng sinh trong vòng 24 giờ để kiểm soát bệnh. 

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Có nên làm phẫu thuật cắt amidan ở trẻ em?