Tổng hội y học Việt Nam

Viện y học ứng dụng Việt Nam
ứng dụng y học vì sức khỏe người việt nam

Thiếu máu thiếu sắt do chế độ ăn - Phần 1

Thiếu sắt là gì? Thiếu máu thiếu sắt có phải là tình trạng thứ phát do chế độ ăn thiếu sắt?

Thiếu máu thiếu sắt do chế độ ăn

Người thiếu máu có số lượng hồng cầu (RBC) thấp hơn so với người khỏe mạnh. Thiếu máu có thể gây đau đầu, yếu, mệt mỏi, và nhiều triệu chứng khác và cũng có thể dẫn đến các vấn đề sức khoẻ lâu dài nếu không được điều trị.

Nếu thiếu sắt cơ thể sẽ sản xuất ít tế bào hồng cầu hơn hoặc hồng cầu sẽ nhỏ hơn bình thường. Nguyên nhân của tình trạng này hầu hết là do thiếu chất sắt trong khẩu phần ăn. Nói cách khác, thiếu máu là do không nhận đủ thức ăn mà bạn cần.

Có nhiều nguyên nhân gây thiếu máu, nhưng thiếu sắt là phổ biến nhất. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thiếu sắt là chứng rối loạn dinh dưỡng hàng đầu trên thế giới. Nghiên cứu cho thấy có đến 80% người trên thế giới không có đủ chất sắt trong cơ thể và có tới 30% người bị thiếu máu là do thiếu sắt kéo dài.

Triệu chứng Thiếu máu Thiếu sắt

Thiếu máu thiếu sắt có thể rất nhẹ ở giai đoạn đầu và các triệu chứng có thể không được chú ý. Theo Hội Huyết học Hoa Kỳ, hầu hết mọi người không nhận ra rằng họ bị thiếu máu cho đến khi họ làm xét nghiệm máu thường quy.

Khi thiếu sắt trở nên tồi tệ hơn, các triệu chứng có thể bao gồm:

  • Mệt mỏi
  • Yếu cơ
  • Da nhợt màu
  • Thở hụt hơi
  • Chóng mặt
  • Đau đầu
  • Móng dễ gãy
  • Nhịp tim nhanh
  • Tay và bàn tay lạnh
  • Ngứa ran hoặc cảm giác kiến bò

Nguyên nhân

Thiếu sắt là tình trạng thiếu dinh dưỡng thường gặp nhất. Đây cũng là nguyên nhân gây thiếu máu phổ biến nhất. Thiếu máu do thiếu sắt trong khẩu phần ăn uống là do chế độ ăn ít thực phẩm giàu chất sắt. Nguồn sắt tốt nhất trong thực phẩm, cá, đậu, và thực phẩm bổ sung sắt.

Có nhiều lý do tại sao bạn không có đủ sắt trong chế độ ăn uống của bạn. Các nhóm sau đây có nguy cơ cao bị thiếu sắt:

  • Người ăn chay không thay thế thịt bằng thực phẩm giàu sắt khác
  • Những người bị rối loạn ăn uống
  • Những người nghèo hoặc vô gia cư và không dễ tiếp cận thực phẩm
  • Những người sống trong các "vùng sa mạc đô thị", nơi không có thực phẩm lành mạnh, giá phải chăng
  • Người cao tuổi không ăn một chế độ ăn uống đầy đủ hoặc đa dạng
  • Trẻ nhỏ uống nhiều sữa bò
  • Những người có chế độ ăn kiêng giảm cân
  • Những người ăn một chế độ ăn ít trái cây, rau và thịt
  • Những người tiêu thụ quá nhiều caffeine hàng ngày
  • Những người thường xuyên uống thuốc giảm axit

Chẩn đoán

Bác sĩ có thể chẩn đoán thiếu máu với nhiều xét nghiệm máu khác nhau.

Xét nghiệm công thức máu (CBC)

Đây thường là xét nghiệm đầu tiên mà bác sĩ sẽ sử dụng. Xét nghiệm CBC đo lượng của tất cả các thành phần trong máu của bạn. Các thành phần chính bao gồm:

  • Hồng cầu
  • Bạch cầu
  • Hematocrit
  • Tiểu cầu

Xét nghiệm CBC cung cấp thông tin về máu của bạn có ích trong chẩn đoán thiếu máu thiếu sắt, bao gồm:

  • Nồng độ hematocrit
  • Mức hemoglobin
  • Kích cỡ của hồng cầu

Trong thiếu máu thiếu sắt, hematocrit và hemoglobin thấp và hồng cầu thường nhỏ hơn bình thường về kích thước.

Xét nghiệm công thức máu thường được thực hiện như là một phần của một cuộc kiểm tra thể chất bởi vì nó là chỉ điểm tốt về sức khoẻ tổng thể của bạn. Nó cũng có thể được thực hiện thường xuyên trước khi phẫu thuật.

Các xét nghiệm khác

Bác sĩ thường có thể xác nhận thiếu máu bằng xét nghiệm CBC. Nhưng họ có thể yêu cầu các xét nghiệm máu khác để xác định mức độ nghiêm trọng của thiếu máu và cách điều trị nó. Họ cũng có thể kiểm tra máu của bạn dưới kính hiển vi để cung cấp thêm thông tin, bao gồm:

  • Mức chất sắt trong máu
  • Kích cỡ và màu sắc của hồng cầu: hồng cầu nhợt khi chúng thiếu sắt.
  • Mức ferritin: Ferritin giúp lưu trữ sắt trong cơ thể. Mức ferritin thấp cho thấy lưu trữ sắt thấp.
  • Khả năng kết hợp sắt: Những người bị thiếu chất sắt có một lượng lớn transferrin không vận chuyển sắt đúng cách.

Nếu bạn đang ăn một chế độ ăn uống nghèo nàn, có thể sẽ thiếu các vitamin và khoáng chất khác. Bác sĩ của bạn không thể làm đủ để xác định xem bạn có thiếu gì trong bất cứ điều gì khác. Điều này có thể bao gồm các xét nghiệm máu cho thiếu axit folic và thiếu vitamin B-12.

Đón đọc tiếp phần 2 tại: vienyhocungdung.vn

Tham khảo thêm thông tin tại bài viết: Những câu hỏi về thiếu máu - Phần 1

Võ Dung - Viện Y học ứng dụng Việt Nam - Theo Healthline
Bình luận
Tin mới
  • 23/04/2024

    Trẻ trên 6 tháng tuổi dễ thiếu kẽm và sắt

    Do có nhiều vai trò quan trọng, không thể thiếu đối với cơ thể nên khi trẻ thiếu sắt và kẽm sẽ ảnh hưởng không nhỏ đối với sự phát triển thể chất và tinh thần trẻ.

  • 23/04/2024

    Tìm hiểu về bệnh ly thượng bì bọng nước

    Bệnh ly thượng bì bọng nước là tên gọi của một nhóm các rối loạn da hiếm gặp do di truyền, làm cho da trở nên rất dễ bị tổn thương. Bất kỳ chấn thương hay ma sát nào với da đều có thể gây ra các vết phồng rộp đau đớn.

  • 22/04/2024

    Cách giảm lượng đường trong máu ngay lập tức

    Cách nhanh nhất để giảm lượng đường trong máu là dùng insulin tác dụng nhanh. Tập thể dục cũng là một cách nhanh chóng và hiệu quả. Tuy nhiên, trong những trường hợp nặng, bạn nên đến các cơ sở y tế để điều trị.

  • 22/04/2024

    Thực phẩm giàu biotin nên bổ sung vào chế độ dinh dưỡng

    Biotin hay vitamin B7 là dưỡng chất cần thiết cho quá trình chuyển hóa và nhiều chức năng quan trọng của cơ thể. Cách tốt nhất để bổ sung biotin là nhờ chế độ dinh dưỡng với các thực phẩm giàu vi chất này.

  • 22/04/2024

    6 dấu hiệu ở miệng bạn tuyệt đối không được bỏ qua

    Một số triệu chứng ở miệng có thể là dấu hiệu cơ thể bạn đang đưa ra cảnh báo về tình trạng sức khỏe nguy hiểm nào đó.

  • 22/04/2024

    Những loại thuốc nên tránh khi đang mang thai

    Việc sử dụng một số loại thuốc trong thời kỳ mang thai có thể gây nguy hiểm cho thai nhi. Phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào để đảm bảo sự an toàn và sức khỏe cho cả mẹ và con.

  • 22/04/2024

    Bí quyết giữ làn da tươi trẻ, không lo suy giảm collagen

    Tuổi tác tăng cao gây suy giảm collagen, dẫn tới những dấu hiệu lão hóa trên da như nếp nhăn, da chảy xệ. Bạn nên chăm sóc da thế nào để duy trì đủ lượng collagen cho làn da tươi trẻ?

  • 22/04/2024

    Trà dành cho hội chứng ruột kích thích

    Uống trà thảo dược có thể làm dịu các triệu chứng của hội chứng ruột kích thích, một chứng rối loạn tiêu hoá mạn tính có thể gây đau bụng, đầy hơi, chướng bụng và tiêu chảy hoặc táo bón.

Xem thêm